Σε κρίσιμο κρίκο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής των Βαλκανίων φιλοδοξεί να εξελιχθεί η Σερβία, με τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου να αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο για τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων, αλλά και για τη στενότερη σύνδεση της χώρας με τα τερματικά LNG της Ελλάδας. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο περιθώριο του Energy Transition Summit East Med and Southeast Europe που διοργάνωσαν οι Financial Times και η Καθημερινή, η υπουργός Μεταλλείων και Ενέργειας της Σερβίας Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς υπογραμμίζει ότι στόχος του Βελιγραδίου έως το 2035 είναι η χώρα να καταστεί πιο ασφαλής ενεργειακά, να διασυνδεθεί καλύτερα με τις ευρωπαϊκές και περιφερειακές αγορές και να τοποθετηθεί ως σταθερός ενεργειακός κόμβος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται οι νέοι διασυνδετήριοι αγωγοί με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Ρουμανία, οι οποίοι, μαζί με τον αγωγό Σερβίας-Βουλγαρίας που βρίσκεται ήδη σε λειτουργία θα δώσουν πρόσβαση σε πάνω από 4 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη σύνδεση με τη Βόρεια Μακεδονία, μέσω της οποίας η Σερβία θα αποκτήσει πρόσθετη πρόσβαση στον TAP και σε φορτία LNG μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης. Όπως τονίζει η κ. Χαντάνοβιτς, η Σερβία σχεδιάζει επενδύσεις 1,2 δισ. ευρώ στον τομέα του φυσικού αερίου την περίοδο 2028-2035, ενώ προσβλέπει σε εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας με την Ελλάδα σε τομείς πέραν του φυσικού αερίου, όπως το εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, τα πιλοτικά έργα υδρογόνου και τα καθαρότερα καύσιμα.
- Κατά την πρόσφατη τετραμερή Υπουργική Σύνοδο Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας στην Αθήνα αποφασίστηκε να προωθηθεί η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς Σερβία και Βόρεια Μακεδονία. Τι ρόλο βλέπετε να διαδραματίζει η Σερβία στην επόμενη φάση του έργου;
Παρακολουθούμε στενά όλα τα έργα και τις πρωτοβουλίες στην περιοχή που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια. Ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου θα καταστήσει την περιφερειακή αγορά πιο διασυνδεδεμένη και, ελπίζουμε, περισσότερο ενοποιημένη, ώστε η συνολική ενεργειακή ασφάλεια στην περιοχή να ωφεληθεί από αυτόν.
Στόχος μας είναι έως το 2035 είναι η Σερβία να καταστεί πιο ασφαλής ενεργειακά, καλύτερα διασυνδεδεμένη με τις ευρωπαϊκές και περιφερειακές αγορές και να τοποθετηθεί ως ένας σταθερός ενεργειακός κόμβος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, η διαφοροποίηση των οδεύσεων και των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου αποτελεί μία από τις στρατηγικές προτεραιότητες της χώρας. Οι συνολικές επενδύσεις στον τομέα του φυσικού αερίου για την περίοδο 2028-2035 εκτιμάται ότι θα ανέλθουν σε 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ.
Σχεδιάζουμε να διασφαλίσουμε την ασφάλεια εφοδιασμού μέσω της κατασκευής διασυνδετήριων αγωγών φυσικού αερίου με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Ρουμανία, τους οποίους σχεδιάζουμε να ολοκληρώσουμε μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Μόλις τεθούν σε λειτουργία και οι τρεις αγωγοί φυσικού αερίου -συμπεριλαμβανομένου εκείνου με τη Βουλγαρία, ο οποίος ήδη λειτουργεί – θα μας επιτρέψουν να εξασφαλίσουμε πρόσβαση σε περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Η ποσότητα αυτή υπερβαίνει την τρέχουσα ετήσια κατανάλωσή μας που σήμερα κυμαίνεται γύρω στα 3,1 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Σχεδιάζουμε επίσης να αυξήσουμε την αποθηκευτική μας ικανότητα, με μακροπρόθεσμο στόχο την αποθήκευση τουλάχιστον του 50% της ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου στη χώρα. Η Σερβία διαθέτει σήμερα μία λειτουργική υπόγεια εγκατάσταση αποθήκευσης φυσικού αερίου στο Banatski Dvor, της οποίας η δυναμικότητα επεκτείνεται από τα 450 εκατομμύρια στα 750 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Η κατασκευή της υπόγειας αποθήκης φυσικού αερίου Tilva, σε συνδυασμό με το Banatski Dvor, θα επιτρέψει πρόσθετη αποθήκευση περίπου ενός δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων φυσικού αερίου στη χώρα.
Βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με την Παγκόσμια Τράπεζα για τη χρηματοδότηση των υποδομών φυσικού αερίου της χώρας μέσω ενός προγράμματος που στοχεύει στην ενίσχυση του εσωτερικού δικτύου φυσικού αερίου. Η υλοποίησή του θα διασφαλίσει την πλήρη αξιοποίηση των διασυνδετήριων αγωγών φυσικού αερίου που κατασκευάζονται με γειτονικές χώρες, καθώς και των νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου.
Συνολικά, η ανάπτυξη των ενεργειακών υποδομών δεν θα πρέπει μόνο να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Σερβίας, αλλά και να τοποθετήσει τη χώρα μας ως ενεργειακό κόμβο των Βαλκανίων. Την επόμενη περίοδο, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα έξυπνα δίκτυα και στην ψηφιοποίηση της μεταφοράς φυσικού αερίου. Η ανάπτυξη των συστημάτων αγωγών φυσικού αερίου θα πρέπει να εξυπηρετεί αμφίδρομες ροές που θα επιτρέπουν τη ροή φυσικού αερίου προς Νότο -από Σερβία προς Ελλάδα- σε περιόδους κρίσης.
- Ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου με τη Βόρεια Μακεδονία θα προσφέρει στη Σερβία πρόσβαση στα τερματικά LNG της Ελλάδας. Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα του project;
Ο αγωγός με τη Βόρεια Μακεδονία που θα έχει μήκος 144 χιλιόμετρα και δυναμικότητα της τάξης των 1,5 δις. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως θα προσφέρει έναν ακόμη σύνδεσμο με τον Διαδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου TAP, δηλαδή με το Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, καθώς και με τον τερματικό σταθμό LNG στην Ελλάδα (σ.σ. FSRU Αλεξανδρούπολης). Έχουμε εξασφαλίσει χρηματοδότηση για τις εργασίες στον προϋπολογισμό του 2026 και επιδιώκουμε να ξεκινήσει η κατασκευή στις αρχές του φθινοπώρου. Η συνολική επένδυση εκτιμάται στα 153 εκατομμύρια ευρώ. Στόχος μας είναι η συγκεκριμένη διασύνδεση να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027, ώστε να μπορέσει να τεθεί σε λειτουργία ήδη από τις αρχές του 2028.
- Η Srbijagas έχει δεσμεύσει δυναμικότητα στον τερματικό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης για περίοδο δέκα ετών. Πότε αναμένετε αυτή η δυναμικότητα να μεταφραστεί σε ουσιαστικές φυσικές ροές προς τη σερβική αγορά;
Η πρόσβαση σε δυναμικότητες LNG εξαρτάται από τη γεωγραφία και τις υποδομές, ωστόσο με την ανάπτυξη νέων αγωγών θα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία και στην περιοχή μας. Το LNG αποτελεί κρίσιμο στοιχείο ευελιξίας και ασφάλειας, ιδίως σε περιόδους αιχμής της ζήτησης ή αστάθειας στην αγορά.
Η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Σερβίας, Srbijagas, έχει ήδη εξασφαλίσει ορισμένες ποσότητες φυσικού αερίου από τον τερματικό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης στην Ελλάδα. Από πού θα προμηθευτούμε το φυσικό αέριο και σε ποιες ποσότητες είναι ζήτημα εμπορικό και οικονομικό, το οποίο θα καθορίσουμε με βάση τις ανάγκες και τις συνθήκες προσφοράς. Η αύξηση των προμηθειών φυσικού αερίου από τερματικούς σταθμούς LNG στο μέλλον θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα του αερίου και τις τιμές της αγοράς.
- Ποια είναι η στρατηγική σημασία του διασυνδετηρίου αγωγού Σερβίας- Βουλγαρίας ;
Με την έναρξη λειτουργίας του διασυνδετήριου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Σερβίας και Βουλγαρίας τον Δεκέμβριο του 2023, η Σερβία απέκτησε για πρώτη φορά τη δυνατότητα να προμηθεύεται φυσικό αέριο από πολλαπλές πηγές, συμπεριλαμβανομένου αερίου από το Αζερμπαϊτζάν μέσω του Νότιου Διαδρόμου.
Οι προμήθειες φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν είναι σταθερές και έχουν διπλασιαστεί από τότε που ξεκινήσαμε τη συνεργασία μας. Αυτή την περίοδο έχουμε συμφωνήσει το πλαίσιο βασικών όρων (term sheet) για τη νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο στη νότια Σερβία. Πρόκειται για το πρώτο κοινό έργο της EPS (σ.σ. της κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού της Σερβίας), της Srbijagas και της αζερικής SOCAR στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής εταιρικής σχέσης. Εκτιμούμε ότι για τη λειτουργία της εν λόγω μονάδας θα απαιτούνται περίπου 600 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, γι’ αυτό και βλέπουμε τη SOCAR ως μακροπρόθεσμο εταίρο για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας της Σερβίας.
- Η Σερβία εξετάζει επίσης και την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου με τη Ρουμανία. Πόσο σημαντική είναι αυτή η όδευση, δεδομένης και της μελλοντικής παραγωγής φυσικού αερίου από τη Μαύρη Θάλασσα;
Η διασύνδεση με τη Ρουμανία θα επιτρέψει την προμήθεια φυσικού αερίου από τον αγωγό φυσικού αερίου BRUA (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Αυστρία), με δεδομένο ότι η Ρουμανία είναι επίσης σημαντική παραγωγός φυσικού αερίου. Το μήκος του εν λόγω αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου διπλής κατεύθυνσης και δυναμικότητας 1,6 δις. κυβικών μέτρων είναι 13 χλμ. στο έδαφος της Σερβίας και 86 χλμ. στο έδαφος της Ρουμανίας. Το τμήμα στην πλευρά της Σερβίας θα ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
- Πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα περιθώρια για εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Σερβίας ;
Όπως επισημάνθηκε προηγουμένως, ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου μεταξύ Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας θα προσφέρει έναν ακόμη σύνδεσμο με την ελληνική αγορά φυσικού αερίου, κάτι που είναι σημαντικό για την αύξηση της δυναμικότητας και τη διαφοροποίηση των οδεύσεων. Οι προοπτικές διεύρυνσης της συνεργασίας μας περιλαμβάνουν επίσης καθαρότερα καύσιμα, ιδίως το LNG και πιλοτικά έργα υδρογόνου.
Το εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας και η ενίσχυση των περιφερειακών αγορών ηλεκτρισμού αποτελούν σαφώς τομείς κοινού ενδιαφέροντος. Η Σερβία βρίσκεται σε πορεία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και στόχος μας είναι να ενταχθούμε, μαζί με ολόκληρη την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, στην ενεργειακή αγορά της ΕΕ.
Η Σερβία είναι το πρώτο Συμβαλλόμενο Μέρος της Συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα που έχει ενσωματώσει πλήρως στη νομοθεσία της το Πακέτο Ενοποίησης της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Electricity Integration Package), πληρώντας έτσι τις προϋποθέσεις για την ένταξη στην εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού της ΕΕ. Η διαδικασία επαλήθευσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε εξέλιξη και είναι η πρώτη φορά που μια τέτοια διαδικασία κινείται από χώρα που δεν είναι κράτος-μέλος της ΕΕ.
Δεδομένου του στρατηγικού ρόλου των Δυτικών Βαλκανίων ως βασικού διαδρόμου διέλευσης ηλεκτρικής ενέργειας προς την ΕΕ, η ταχύτερη ενσωμάτωση θα επέτρεπε στην ΕΕ να συνδέσει καλύτερα τη Νοτιοανατολική Ευρώπη με την εσωτερική αγορά, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού, επιτρέποντας εξοικονόμηση κόστους και μειώνοντας τις εκπομπές ρύπων.
- Και τέλος, ποιο μήνυμα θα στέλνατε στους Έλληνες αξιωματούχους και στις ελληνικές ενεργειακές εταιρείες σχετικά με τον ρόλο της Σερβίας ως εταίρου στην περιφερειακή ενεργειακή μετάβαση;
Η Ελλάδα και η Σερβία διατηρούν ιστορικά στενούς δεσμούς. Έχουμε σταθεί ο ένας στο πλευρό του άλλου σε δύσκολες στιγμές και υπάρχει ειλικρινής φιλία μεταξύ Ελλήνων και Σέρβων. Οι πολιτικές μας σχέσεις είναι πολύ καλές, με εντατικό διάλογο υψηλού επιπέδου. Υπάρχει επίσης σημαντική εμπειρία ελληνικών εταιρειών στη σερβική αγορά από το 2000 και μετά.
Τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στον τομέα του φυσικού αερίου θα βελτιώσουν σημαντικά τις ενεργειακές και οικονομικές μας σχέσεις, γεγονός που θα ενισχύσει τους διμερείς μας δεσμούς, αλλά και θα συμβάλει σε καλύτερη περιφερειακή συνεργασία, ιδίως με τη Βόρεια Μακεδονία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Η Σερβία έχει βελτιώσει σημαντικά το ρυθμιστικό πλαίσιο στον ενεργειακό τομέα τα τελευταία 3-4 χρόνια, ενώ υπάρχει και ένα θετικό «ιστορικό» επενδύσεων που ακολούθησαν αυτή τη βελτίωση τα τελευταία χρόνια. Έχοντας όλα αυτά υπόψη, πιστεύω ότι δεν υπάρχει έλλειψη ευκαιριών ! Εναπόκειται πλέον στις εταιρείες και στους επιχειρηματικούς ηγέτες να διερευνήσουν αυτές τις δυνατότητες.
Διαβάστε ακόμη
