Νομική αμφισβήτηση των ευρωπαϊκών κανόνων για τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCS) έχει ξεκινήσει η ExxonMobil, προσφεύγοντας κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω μηχανισμού διαιτησίας που προβλέπεται σε διεθνή συνθήκη προστασίας επενδύσεων. Η κίνηση της αμερικανικής ενεργειακής εταιρείας αποτελεί μία ακόμη προσπάθεια αμφισβήτησης βασικών ρυθμίσεων της ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενων πιέσεων για επανεξέταση του κανονιστικού πλαισίου που διέπει την ενεργειακή μετάβαση.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η Κομισιόν ενημέρωσε τον περασμένο μήνα την αρμόδια επιτροπή εμπορικής πολιτικής του Συμβουλίου της ΕΕ για την κοινοποίηση έναρξης διαιτητικής διαδικασίας από την ExxonMobil, ενώ προετοίμαζε την απάντησή της. Η προσφυγή έχει κατατεθεί εμπιστευτικά μέσω τριών θυγατρικών της εταιρείας στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ευρωπαϊκός νόμος Net-Zero Industry Act, ο οποίος αποσκοπεί στην ενίσχυση των επενδύσεων σε τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών. Ειδικότερα, προβλέπει δεσμευτική υποχρέωση για τους μεγάλους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου να συμβάλουν στην ανάπτυξη δυναμικότητας αποθήκευσης CO₂ έως το 2030.
Η ExxonMobil επιδιώκει την έκδοση προσωρινής απόφασης που θα αναστείλει τις απαιτήσεις ανάπτυξης των σχετικών υποδομών. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι τα ισχύοντα χρονοδιαγράμματα είναι μη ρεαλιστικά, καθώς δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί μια βιώσιμη αγορά για τη δέσμευση, τη μεταφορά και την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.
Σε δήλωσή της, η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι ενεργειακοί όμιλοι καλούνται να εξασφαλίσουν δυναμικότητα αποθήκευσης CO₂ χωρίς να υπάρχουν οι απαραίτητες εμπορικές και τεχνικές προϋποθέσεις. Κατά την άποψή της, αυτό δημιουργεί πρόσθετο κόστος για τη βιομηχανία και τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Παράλληλα, διευκρινίζει ότι δεν επιδιώκει την κατάργηση των ευρωπαϊκών κανόνων, αλλά την τροποποίησή τους.
Η νομική βάση της προσφυγής συνδέεται με διεθνή συνθήκη προστασίας επενδύσεων του 1994, η οποία παρέχει δυνατότητα διεκδίκησης αποζημιώσεων σε περιπτώσεις που επενδυτές θεωρούν ότι υπέστησαν διακριτική ή αυθαίρετη μεταχείριση. Η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησαν από τη συγκεκριμένη συνθήκη πέρυσι, θεωρώντας ότι δεν συμβαδίζει με τους στόχους της κλιματικής ουδετερότητας. Ωστόσο, εξακολουθούν να δεσμεύονται από τους όρους της για μεταβατική περίοδο 20 ετών. Όπως εξηγεί ο Lukas Schaugg, σύμβουλος πολιτικής στο International Institute for Sustainable Development, η βασική δυνατότητα αποκατάστασης που προβλέπεται σε τέτοιες διαδικασίες είναι η χρηματική αποζημίωση για τις ζημίες που επικαλείται ο επενδυτής.
Η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η ExxonMobil αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές στην τεχνολογία CCS στις ΗΠΑ. Έχει ήδη δαπανήσει περισσότερα από 5 δισ. δολάρια για τη δημιουργία ενός δικτύου αγωγών μήκους περίπου 900 μιλίων στον Κόλπο του Μεξικού, με στόχο τη μεταφορά CO₂ από βιομηχανικές εγκαταστάσεις προς υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς. Φιλοδοξία της είναι να αναπτύξει τη μεγαλύτερη επιχείρηση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα παγκοσμίως.
Παράλληλα, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Darren Woods, έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική στην ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία, ζητώντας αλλαγές σε κανονισμούς για τις εκπομπές μεθανίου και τις υποχρεώσεις βιώσιμης επιχειρηματικής δραστηριότητας. Μάλιστα, η Exxon είχε προηγουμένως ασκήσει πιέσεις κατά της ευρωπαϊκής οδηγίας για την εταιρική δέουσα επιμέλεια, η οποία τελικά περιορίστηκε έπειτα από διαπραγματεύσεις και παρεμβάσεις επιχειρηματικών φορέων. Από την πλευρά τους, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι οι εμπιστευτικές διαδικασίες διαιτησίας μεταξύ επενδυτών και κρατών ενδέχεται να αποθαρρύνουν κυβερνήσεις από την εφαρμογή αυστηρότερων κλιματικών πολιτικών. Ο Tom Wills, διευθυντής του Trade Justice Movement, υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους μηχανισμοί μπορούν να περιορίσουν το περιθώριο άσκησης δημόσιας πολιτικής για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Διαβάστε ακόμη
