Η επέκταση της ΕΥΔΑΠ σε Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια διευρύνει και το ίδιο το αντικείμενό της, μαζί με την ένταξη δεκάδων τοπικών παρόχων, η εταιρεία αναλαμβάνει αρμοδιότητες άρδευσης και καλείται να εμπλακεί σε έργα υποδομών που μέχρι πρότινος δεν βρίσκονταν στον πυρήνα των δραστηριοτήτων της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο παραλίμνιος αγωγός του Μόρνου, για τον οποίο αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση και την ευθύνη υλοποίησης. Το έργο αφορά την αποχέτευση των οικισμών γύρω από τον ταμιευτήρα και των φυλακών Μαλανδρίνου, με στόχο την προστασία της λίμνης και τη δημιουργία προϋποθέσεων ανάπτυξης στη Δωρίδα.
Τη νέα αυτή διάσταση περιέγραψε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, μιλώντας στο ολοήμερο συνέδριο-φόρουμ για τη διαχείριση των υδάτων στην Ελλάδα, που διοργάνωσε, την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου (EPLO). Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε ο αγωγός της Δωρίδας, ένα έργο με περιβαλλοντική και αναπτυξιακή σημασία για την περιοχή γύρω από τον ταμιευτήρα.
Νέος χάρτης, ευρύτερο αντικείμενο
Ο νέος νόμος επεκτείνει τη χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ στη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, με εξαίρεση τη Σκύρο, και προβλέπει την ενσωμάτωση 43 παρόχων υπηρεσιών ύδατος. Στο αντικείμενο της εταιρείας εντάσσονται για πρώτη φορά και αρμοδιότητες άρδευσης, μεταξύ άλλων στην περιοχή της πρώην Κωπαΐδας. Έτσι, η μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο την αλλαγή του φορέα που διαχειρίζεται τα τοπικά δίκτυα, αλλά και τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη υποδομών για διαφορετικές χρήσεις του νερού.
Ο κ. Μπούγας συνέδεσε αυτή τη διεύρυνση με τα προβλήματα που, όπως είπε, αντιμετωπίζουν αρκετές δημοτικές υπηρεσίες και ΔΕΥΑ. Σε πολλές περιπτώσεις, τα δίκτυα δεν καλύπτουν ολόκληρη την έκταση του δήμου: ένα μέρος των κατοίκων τιμολογείται βάσει κατανάλωσης, ενώ σε περιοχές χωρίς σύνδεση η χρέωση γίνεται κατ’ αποκοπήν. Παράλληλα, υπάρχουν παλαιά ή ελλιπή δίκτυα και συχνές βλάβες, με το κόστος επισκευών να επιβαρύνει συχνά και τα δημοτικά ταμεία.
Έργο με μακρά διαδρομή
Ο παραλίμνιος αγωγός σχεδιάστηκε για να συλλέγει και να οδηγεί σε επεξεργασία τα λύματα οικισμών της περιοχής του Μόρνου και του σωφρονιστικού καταστήματος Μαλανδρίνου. Η ανάγκη κατασκευής του έχει αναδειχθεί εδώ και δεκαετίες. Το έργο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης το 2023 και η σύμβαση κατασκευής του υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2024. Ο Μπούγας ανέφερε, ωστόσο, ότι ο αγωγός δεν έχει ακόμη κατασκευαστεί.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει κεντρική εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων και δίκτυα για το Λιδωρίκι, την Πεντάπολη, το Μαλανδρίνο, την Αμυγδαλιά, τη Βραΐλα και τη Λεύκα. Προβλέπεται επίσης η κάλυψη μεμονωμένων κατοικιών που βρίσκονται εκτός των υφιστάμενων δικτύων, καθώς και του Παλαιοκάστρου και τμήματος της Πεντάπολης. Το έργο περιλαμβάνει περίπου 38 χιλιόμετρα εσωτερικών και μεταφορικών δικτύων, 36,5 χιλιόμετρα καταθλιπτικών αγωγών, επτά αντλιοστάσια και περίπου 1.200 ιδιωτικές συνδέσεις. Ο προϋπολογισμός που αναφέρει ο Δήμος Δωρίδος ανέρχεται σε 24,8 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Ο παραλίμνιος αγωγός λυμάτων είναι διαφορετικό έργο από το υδραγωγείο Μόρνου–Εύηνου, το οποίο μεταφέρει αδιύλιστο νερό προς τις μονάδες επεξεργασίας της ΕΥΔΑΠ. Το τελευταίο έχει μήκος περίπου 188 χιλιομέτρων και λειτουργεί με βαρύτητα. Η διάκριση έχει σημασία: ο νέος αγωγός δεν μεταφέρει πόσιμο νερό προς την Αθήνα, αλλά συγκεντρώνει λύματα ώστε να υποβληθούν σε επεξεργασία.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στο σωφρονιστικό κατάστημα Μαλανδρίνου. Σύμφωνα με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, παράγει καθημερινά περισσότερους από 200 τόνους λυμάτων, τα οποία μεταφέρονται με βυτιοφόρα σε εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού όμορου δήμου. Ο κ. Μπούγας υπολόγισε ότι η μεταφορά αυτή κοστίζει στο Δημόσιο περίπου 1 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Με τη σύνδεση των φυλακών στο νέο σύστημα, τα λύματα θα οδηγούνται στην κεντρική εγκατάσταση επεξεργασίας μαζί με εκείνα των οικισμών.
Η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει τον ρόλο του κυρίου του έργου
Η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση δημοσιεύθηκε στις 12 Οκτωβρίου, στο ΦΕΚ Β΄ 6136/2026. Με αυτήν μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ οι αρμοδιότητες του κυρίου του έργου, καθώς και του φορέα υλοποίησης, της Προϊσταμένης Αρχής και της Διευθύνουσας Υπηρεσίας. Η εταιρεία υπεισέρχεται επίσης στη σύμβαση με την κατασκευάστρια εταιρεία και αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση του έργου. Σε εκκρεμότητα παραμένει το πρωτόκολλο παράδοσης–παραλαβής, το οποίο προβλέπεται να συνταχθεί εντός διμήνου από τη δημοσίευση της απόφασης.
Η διαδοχή της ΕΥΔΑΠ δεν καλύπτει παλαιότερες υποχρεώσεις, απαιτήσεις, αξιώσεις, παραβάσεις, εκκρεμείς δίκες ή οικονομικές επιβαρύνσεις που ανάγονται σε χρόνο πριν από την ολοκλήρωση της παράδοσης–παραλαβής. Αυτές εξακολουθούν να βαρύνουν τον Δήμο Δωρίδος ή και την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.
Ο κ. Μπούγας συνέδεσε την ολοκλήρωση του έργου με την προστασία του ταμιευτήρα και με τις προοπτικές της τοπικής κοινωνίας. Όπως υποστήριξε, η επεξεργασία των λυμάτων θα αντιμετωπίσει μια χρόνια περιβαλλοντική εκκρεμότητα και θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να συζητηθεί η επανεξέταση ορισμένων από τους αυστηρούς περιορισμούς που ισχύουν γύρω από τη λίμνη. Η κατασκευή του αγωγού, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως άρση των περιορισμών.
Πενταετές σχέδιο με βάση τις ανάγκες κάθε περιοχής
Πέρα από το συγκεκριμένο έργο, ο υφυπουργός έδωσε έμφαση στο πενταετές επενδυτικό σχέδιο που προβλέπει το νέο πλαίσιο για τις περιοχές αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ. Το σχέδιο θα αποτυπώνει τις αναγκαίες παρεμβάσεις στα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και, όπου απαιτείται, άρδευσης, μαζί με το χρονοδιάγραμμα, τον προϋπολογισμό και τις πηγές χρηματοδότησης. Η πρόβλεψη περιλαμβάνει την υποβολή του σχεδίου στη ΡΑΑΕΥ, ενώ ο κ.Μπούγας τόνισε ότι η κατάρτισή του πρέπει να γίνει σε συνεργασία με τους δήμους και τους τοπικούς φορείς και να στηριχθεί σε πραγματικές ανάγκες.
Όπως ανέφερε, σε ορισμένες περιοχές τα δίκτυα είναι παλαιά, ενώ αλλού απουσιάζουν εντελώς. Γι’ αυτό και η αλλαγή του παρόχου δεν αρκεί από μόνη της: απαιτούνται επενδύσεις που θα επεκτείνουν την κάλυψη, θα περιορίσουν τις απώλειες και θα επιτρέψουν καλύτερη διαχείριση του νερού. Ο ίδιος είπε ότι πρέπει να εξεταστούν και οι δυνατότητες χρηματοδότησης, ακόμη και μέσω δανεισμού. Αν το εγχείρημα αποδώσει στις περιοχές που εντάσσονται τώρα, εκτίμησε ότι το μοντέλο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και αλλού, με στόχο την καλύτερη οργάνωση των υπηρεσιών ύδατος.
Στην ίδια τοποθέτηση, ο κ. Μπούγας αναφέρθηκε και στον παραδοσιακό Ελαιώνα της Άμφισσας, διευκρινίζοντας στην πράξη ένα διαφορετικό έργο από τον αγωγό λυμάτων του Μόρνου. Η άρδευση περίπου 31.000 στρεμμάτων καθαρής έκτασης προβλέπεται να στηριχθεί σε 12 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως από τον υδαταγωγό του Μόρνου· η υποχρέωση της ΕΥΔΑΠ για την παροχή της ποσότητας αυτής έχει ήδη αποτυπωθεί στους περιβαλλοντικούς όρους του έργου.
Ο υφυπουργός ανέφερε ότι μελέτη για τον ελαιώνα εκτιμά πως, με την εξασφάλιση νερού, η παραγωγή μπορεί να διπλασιαστεί. Προανήγγειλε επίσης παρέμβαση στον αγωγό, ώστε να καταστεί δυνατή η υδροδότηση του αρδευτικού δικτύου, και υποστήριξε ότι η απαιτούμενη ποσότητα μπορεί να εξασφαλιστεί με την κατασκευή των δικτύων και την καλύτερη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων. Το ίδιο το αρδευτικό έργο, πάντως, παραμένει ανολοκλήρωτο: η προθεσμία για την ολοκλήρωσή του έχει παραταθεί έως τις 31 Ιουλίου 2027.
Διαβάστε ακόμη
