Με δύο ταχύτητες προχωρά το ευρωπαϊκό παζάρι για τη μεταρρύθμιση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), που βρίσκεται στο επίκεντρο του Συμβουλίου Υπουργών Περιβάλλοντος που συνεδριάζει σήμερα (Δευτέρα 12 Οκτωβρίου) στο Λουξεμβούργο. Η συνολική αναθεώρηση παραμένει υπό επεξεργασία με την ιρλανδική προεδρία της ΕΕ να επιδιώκει πολιτική συμφωνία επί της πρότασης της Κομισιόν έως το τέλος του έτους ώστε να ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις με το Ευρωκοινοβούλιο (που αποκρυσταλλώνει τη δική του πρόταση) για τελική συμφωνία στις αρχές του 2027. Την ίδια στιγμή, προχωρούν επιμέρους παρεμβάσεις για την ανακούφιση της βιομηχανίας και τη σταθερότητα της αγοράς CO2.
Η ισορροπία που αναζητεί η Κομισιόν
Η πρόταση της Κομισιόν, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο επιχειρεί να συνδυάσει την πορεία προς τον κλιματικό στόχο του 2040 με μεγαλύτερα περιθώρια προσαρμογής για τις επιχειρήσεις. Προβλέπει επιβράδυνση της ετήσιας μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων στο 3,7% την περίοδο 2031–2035 και στο 1,7% την περίοδο 2036–2040, καθώς και παράταση της σταδιακής κατάργησης των δωρεάν δικαιωμάτων για τους κλάδους του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM) έως το 2038. Η δωρεάν κατανομή συνδέεται, με επαληθευμένα επενδυτικά σχέδια απανθρακοποίησης.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος, η νέα Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει 100 δισ. ευρώ. Παράλληλα, προτείνεται διεύρυνση της κάλυψης στις αερομεταφορές και τη ναυτιλία και ένταξη της καύσης απορριμμάτων στο ETS.
Οι διαχωριστικές γραμμές των «27»
Ελλάδα, Βουλγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία και Τσεχία ζητούν περισσότερα δωρεάν δικαιώματα CO2, προτάσσοντας την ανάγκη ακόμα μεγαλύτερης προστασίας της βιομηχανίας απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος. Ιταλία και Τσεχία πιέζουν επιπλέον για αξιοποίηση του Market Stability Reserve και για νέα αναβολή του ETS2.
Στον αντίποδα, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία ζητούν την ενίσχυση του ETS. Η σουηδική κυβέρνηση ενδεικτικά προειδοποιεί ότι η χαλάρωση υπονομεύει τις επενδύσεις επιχειρήσεων που έχουν ήδη προχωρήσει στην πράσινη μετάβαση και μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος μείωσης εκπομπών σε άλλους τομείς. Αντιτίθεται επίσης στη χρήση διεθνών πιστώσεων άνθρακα που αποδυναμώνουν τα κίνητρα περιορισμού των ευρωπαϊκών εκπομπών.
Πού καταγράφεται σύγκλιση και πού διάσταση απόψεων
Σε ένα πρώτο ενθαρρυντικό βήμα σύγκλισης, οι κυβερνήσεις των 27 συμφώνησαν τον περασμένο μήνα να αυξήσουν τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που θα διατεθούν μέσω των δεικτών αναφοράς θερμότητας και καυσίμων για την περίοδο 2026-2030, μέτρο που αναμένεται να περιορίσει το κόστος άνθρακα για βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε κλάδους όπως τα χημικά, τα μέταλλα, τα κεραμικά, το γυαλί, ο χαρτοπολτός και το χαρτί, τα βιομηχανικά ορυκτά και η επεξεργασία τροφίμων.
Στον αντίποδα, όσον αφορά το Market Stability Reserve -που αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη ρύθμιση της προσφοράς και της ζήτησης δικαιωμάτων εκπομπών CO2 στο πλαίσιο ETS-, καταγράφεται διάσταση απόψεων. Η Κομισιόν ζητεί οριστική παύση της ακύρωσης πλεοναζόντων δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο προτείνει αναστολή έως το τέλος του 2030 και κατόπιν όριο ακύρωσης 800 εκατ. δικαιωμάτων. Το Ευρωκοινοβούλιο θέλει να διατηρηθεί η ακύρωση, με όριο 650 εκατ. από τον Μάρτιο του 2027.
Διαβάστε ακόμη
