Οι ολοένα συχνότεροι και εντονότεροι καύσωνες επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη προσαρμογής των πόλεων στην κλιματική αλλαγή. Στην Πορτογαλία, δώδεκα περιβαλλοντικές οργανώσεις απευθύνουν έκκληση στην κυβέρνηση και τους δήμους να λάβουν άμεσα μέτρα προστασίας των πολιτών, ζητώντας τη δημιουργία ενός εθνικού δικτύου «κλιματικών καταφυγίων» και την επιτάχυνση των έργων προσαρμογής στα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα της Παγκόσμιας Κλιματικής Κρίσης, οι οργανώσεις παρέδωσαν ανοικτή επιστολή στον πρωθυπουργό, στα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υγείας, Υποδομών και Στέγασης, καθώς και στην Εθνική Ένωση Δήμων Πορτογαλίας, χαρακτηρίζοντας την ακραία ζέστη «επείγουσα απειλή για τη δημόσια υγεία».

Παράλληλα, πραγματοποίησαν συμβολική διαμαρτυρία στους δρόμους της Λισαβόνας, με συμμετέχοντες τυλιγμένους με πετσέτες και πλακάτ που έγραφαν το σύνθημα «Η Λισαβόνα δεν είναι σάουνα».

Έξι καύσωνες μέσα σε επτά μήνες

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της περιβαλλοντικής οργάνωσης Zero, Φρανσίσκο Φερέιρα, η Πορτογαλία έχει ήδη βιώσει έξι κύματα καύσωνα από τις αρχές του 2026, όσα καταγράφηκαν συνολικά ολόκληρο το 2025.

«Δεν αυξάνεται μόνο η συχνότητα των καυσώνων, αλλά και η έντασή τους, καθώς οι θερμοκρασίες αποκλίνουν ολοένα περισσότερο από τα φυσιολογικά επίπεδα», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η προσαρμογή των πόλεων στην κλιματική αλλαγή είναι πλέον εξίσου αναγκαία με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλές κατοικίες στην Πορτογαλία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να διατηρήσουν επαρκείς θερμοκρασίες ούτε τον χειμώνα ούτε το καλοκαίρι.

Το σχέδιο για τα «κλιματικά καταφύγια»

Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκεται η δημιουργία ενός εθνικού δικτύου κλιματικών καταφυγίων, δηλαδή δημόσιων και ιδιωτικών χώρων όπου οι πολίτες θα μπορούν να προστατεύονται κατά τη διάρκεια ακραίων θερμοκρασιών.

Οι οργανώσεις προτείνουν κάθε δήμος να χαρτογραφήσει χώρους όπως βιβλιοθήκες, πάρκα, πισίνες, εμπορικά καταστήματα και άλλες κλιματιζόμενες δημόσιες εγκαταστάσεις, ώστε να λειτουργούν ως ασφαλή σημεία φιλοξενίας τις ημέρες του καύσωνα.

Παράλληλα, ζητούν την επιτάχυνση της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων, αλλά και την εγκατάσταση συστημάτων κλιματισμού σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, γηροκομεία και κέντρα ημερήσιας φροντίδας, όπου φιλοξενούνται οι πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Καθυστερούν τα σχέδια προσαρμογής

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι οι πορτογαλικοί δήμοι όφειλαν να έχουν ολοκληρώσει τα Δημοτικά Σχέδια Δράσης για το Κλίμα ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024. Ωστόσο, δύο χρόνια αργότερα, μεγάλο μέρος των σχεδίων είτε παραμένει ημιτελές είτε δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί.

Κατά τον πρόεδρο της Zero, οι καθυστερήσεις οφείλονται τόσο στην έλλειψη τεχνικού προσωπικού, κυρίως στους μικρότερους δήμους, όσο και στο υψηλό κόστος των απαιτούμενων παρεμβάσεων, γεγονός που συχνά μεταθέτει την κλιματική προσαρμογή χαμηλότερα στην πολιτική ατζέντα.

Η ζέστη αυξάνει και τη θνησιμότητα

Τα στοιχεία των πορτογαλικών αρχών καταδεικνύουν ότι οι επιπτώσεις των καυσώνων δεν περιορίζονται μόνο στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά επηρεάζουν άμεσα και τη δημόσια υγεία.

Στις αρχές Ιουλίου, κατά τη διάρκεια του τελευταίου κύματος καύσωνα, καταγράφηκαν περίπου 539 επιπλέον θάνατοι σε σχέση με τα αναμενόμενα επίπεδα, ενώ μόνο στο διάστημα 3-6 Ιουλίου, όταν είχε κηρυχθεί κατάσταση συναγερμού σε ολόκληρη την ηπειρωτική Πορτογαλία, σημειώθηκαν 313 υπερβάλλοντες θάνατοι.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με το EuroMOMO, το διάστημα 22-28 Ιουνίου σημειώθηκαν 10.650 επιπλέον θάνατοι σε 27 ευρωπαϊκές χώρες, καθώς η ήπειρος βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν από τους θερμότερους Ιουνίους που έχουν καταγραφεί.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι τα ακραία θερμικά επεισόδια θα γίνουν συχνότερα τα επόμενα χρόνια. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, Χανς Χένρι Κλούγκε, «αυτός ο καύσωνας είναι απλώς η πρόβα για όσα έρχονται».

Διαβάστε ακόμη