Σε μια ανακάλυψη που μοιάζει να ξεφεύγει από τα όρια της γνωστής πλανητικής φυσικής, αστρονόμοι εκτιμούν ότι εντόπισαν ένα εξαιρετικά λεπτό ατμοσφαιρικό περίβλημα γύρω από έναν μικροσκοπικό παγωμένο κόσμο πέρα από τον Πλούτωνα. Αν επιβεβαιωθεί, πρόκειται για το μικρότερο ουράνιο σώμα στο Ηλιακό Σύστημα στο οποίο έχει ανιχνευθεί σαφής, πλανητικής κλίμακας ατμόσφαιρα, μια εύθραυστη «ανάσα» στο απόλυτο ψύχος του διαστήματος.

Ένα “μίνι Πλούτωνας” στα όρια του Ηλιακού Συστήματος

Το αντικείμενο, γνωστό ως (612533) 2002 XV93, έχει διάμετρο περίπου 500 χιλιομέτρων (300 μίλια) και ανήκει στη Ζώνη Κάιπερ, μια απομακρυσμένη περιοχή γεμάτη παγωμένα σώματα πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα. Το συγκεκριμένο σώμα ταξινομείται ως plutino, καθώς ολοκληρώνει δύο περιφορές γύρω από τον Ήλιο στον χρόνο που ο Ποσειδώνας ολοκληρώνει τρεις.

Κατά την περίοδο των παρατηρήσεων, βρισκόταν σε απόσταση περίπου 5,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη, τόσο μακριά, που ακόμη και το φως χρειάζεται ώρες για να το συναντήσει. Η ανακάλυψη προέκυψε μέσα από μια τεχνική γνωστή ως αστρική απόκρυψη (stellar occultation). Καθώς το αντικείμενο πέρασε μπροστά από ένα μακρινό άστρο, το φως του άστρου δεν εξαφανίστηκε απότομα, αλλά μειώθηκε και επανήλθε σταδιακά.

Αυτό το φαινομενικά μικρό «νεύμα» στο φως αποτέλεσε το κρίσιμο στοιχείο: οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η σταδιακή εξασθένηση υποδηλώνει την ύπαρξη ενός πολύ λεπτού ατμοσφαιρικού στρώματος γύρω από το σώμα. Ή, όπως εύστοχα θα έλεγε κανείς, το άστρο δεν «έσβησε», αλλά πέρασε μέσα από μια κοσμική αναπνοή.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Astronomy και επικαλείται το Associated Press, η ατμόσφαιρα αυτή εκτιμάται ότι είναι 5 έως 10 εκατομμύρια φορές πιο αραιή από την ατμόσφαιρα της Γης. Ακόμη και σε σύγκριση με τον Πλούτωνα, είναι περίπου 50 έως 100 φορές πιο λεπτή. Πιθανά συστατικά της θεωρούνται το άζωτο, το μεθάνιο ή το μονοξείδιο του άνθρακα, αέρια που, υπό τις ακραίες θερμοκρασίες της Ζώνης Κάιπερ, μπορούν να σχηματίσουν ένα εξαιρετικά ασταθές και εύθραυστο περίβλημα.

Η επιστημονική προσοχή και τα ανοιχτά ερωτήματα

Παρά τον ενθουσιασμό, οι επιστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί. Ο Alan Stern, επικεφαλής της αποστολής New Horizons της NASA, υπογράμμισε ότι τα ευρήματα χρειάζονται ανεξάρτητη επιβεβαίωση, καθώς οι συνέπειες μιας τέτοιας ανακάλυψης είναι σημαντικές για την κατανόηση των μικρών σωμάτων του Ηλιακού Συστήματος.

Η ομάδα του Ko Arimatsu από το Εθνικό Αστρονομικό Παρατηρητήριο της Ιαπωνίας προτείνει δύο πιθανά σενάρια: είτε η ατμόσφαιρα προέρχεται από πρόσφατη πρόσκρουση, είτε τροφοδοτείται συνεχώς από εσωτερικές διεργασίες, όπως «παγωμένα ηφαίστεια».

Το πιο συναρπαστικό στοιχείο δεν είναι μόνο η ύπαρξη της ατμόσφαιρας, αλλά η πιθανή μεταβλητότητά της. Αν μελλοντικές παρατηρήσεις δείξουν ότι η ατμόσφαιρα εξασθενεί, τότε θα ενισχυθεί το σενάριο της πρόσφατης πρόσκρουσης. Αντίθετα, αν παραμένει σταθερή ή μεταβάλλεται εποχικά, θα υποδηλώνει συνεχή γεωλογική δραστηριότητα.

Σε κάθε περίπτωση, η ανακάλυψη ανοίγει ένα νέο παράθυρο σε έναν κόσμο όπου τα όρια ανάμεσα σε «νεκρά» και «ενεργά» σώματα του Ηλιακού Συστήματος μοιάζουν πλέον πιο ρευστά από ποτέ. Ίσως τελικά, ακόμη και στα πιο παγωμένα και σκοτεινά σύνορα του διαστήματος, να υπάρχουν κόσμοι που, κυριολεκτικά, δεν έχουν πάψει να ανασαίνουν.

Διαβάστε ακόμη