Σε πλήρη αναδιάταξη περνά το τοπίο των υπηρεσιών ύδατος, με τη ΡΑΑΕΥ να καθορίζει πλέον με σαφήνεια τι οφείλουν να κάνουν οι πάροχοι, πότε και με ποιον τρόπο θα ελέγχονται. Ο νέος Οδηγός που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ εισάγει ένα υποχρεωτικό σύστημα σχεδιασμού και παρακολούθησης που καλύπτει κάθε πτυχή της λειτουργίας των εταιρειών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Υποχρεωτικό «πλάνο πενταετίας» για κάθε πάροχο
Η πρώτη και πιο καθοριστική αλλαγή είναι ότι κάθε πάροχος πρέπει να καταθέσει ένα πλήρες σχέδιο για την επόμενη πενταετία. Το σχέδιο αυτό δεν είναι μια τυπική υποχρέωση, αλλά ένα ολοκληρωμένο πλάνο στο οποίο αποτυπώνεται τι υπάρχει σήμερα, τι δεν λειτουργεί σωστά και τι πρόκειται να αλλάξει τα επόμενα χρόνια. Όπως προβλέπεται ρητά, τα Γενικά Σχέδια Υπηρεσιών Ύδατος αποτελούν «τη μελέτη και καταγραφή ορθολογικών, αποδοτικών και βιώσιμων τρόπων και μεθοδολογιών διαχείρισης του υδροδοτικού και αποχετευτικού συστήματος των παρόχων».
Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες καλούνται να δώσουν καθαρή εικόνα: πώς λειτουργεί σήμερα το δίκτυό τους, πού υπάρχουν προβλήματα, ποια έργα χρειάζονται και πώς θα καλυφθούν οι ανάγκες των επόμενων ετών. Δεν αρκεί μια γενική αναφορά· απαιτείται συγκεκριμένος σχεδιασμός με αρχή, μέση και τέλος.
Τι πρέπει να περιλαμβάνει το σχέδιο
Το πενταετές σχέδιο οφείλει να καλύπτει όλο το φάσμα της λειτουργίας των παρόχων. Πρέπει να αποτυπώνει την κατάσταση των υποδομών, να προβλέπει τις μελλοντικές ανάγκες και να παρουσιάζει τα έργα που θα υλοποιηθούν.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και κρίσιμες παρεμβάσεις, όπως η μείωση των διαρροών, η αναβάθμιση των δικτύων, η καλύτερη διαχείριση των ομβρίων και η επαναχρησιμοποίηση νερού, καθώς και η αξιοποίηση των υποπροϊόντων των εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, για πρώτη φορά, οι πάροχοι υποχρεώνονται να εξηγούν και το οικονομικό σκέλος της λειτουργίας τους, δηλαδή πόσο κοστίζουν οι υπηρεσίες που παρέχουν και πώς διαμορφώνουν τις χρεώσεις προς τους καταναλωτές.
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από σαφή χρονοδιαγράμματα. Τα σχέδια υποβάλλονται έως συγκεκριμένη ημερομηνία και επικαιροποιούνται ανά πενταετία ή όποτε απαιτείται. Η ΡΑΑΕΥ εξετάζει τα σχέδια μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα και έχει τη δυνατότητα να παρέμβει, ζητώντας αλλαγές. Όπως προβλέπεται, μπορεί να ζητήσει τροποποιήσεις «εφόσον κρίνει ότι δεν διασφαλίζεται ικανοποιητικό ποσοστό ανάκτησης κόστους και ικανοποιητικό επίπεδο παρεχομένων υπηρεσιών».
Αυτό σημαίνει ότι οι πάροχοι δεν αποφασίζουν μόνοι τους για το πώς θα κινηθούν, αλλά λειτουργούν πλέον υπό συνεχή εποπτεία.
Κάθε χρόνο «λογαριασμός» στη ΡΑΑΕΥ
Το πενταετές σχέδιο δεν είναι αρκετό. Οι πάροχοι καλούνται κάθε χρόνο να αποδεικνύουν ότι το εφαρμόζουν. Μέσα από τις Ετήσιες Εκθέσεις Προγραμματισμού, υποχρεώνονται να παρουσιάζουν τον προϋπολογισμό τους, τα έργα που θα υλοποιήσουν και το πώς αυτά συνδέονται με το εγκεκριμένο σχέδιο. Οι εκθέσεις αυτές αξιολογούνται σε σύντομο χρόνο και, αν εντοπιστούν αποκλίσεις, η Αρχή μπορεί να ζητήσει διορθώσεις. Στην πράξη, κάθε χρόνος γίνεται ένας κύκλος ελέγχου, όπου οι εταιρείες πρέπει να δείχνουν συνέπεια μεταξύ σχεδιασμού και πράξης.
Ένα ακόμη σημείο που αλλάζει ουσιαστικά τη λειτουργία των παρόχων είναι η υποχρέωση να ενσωματώνουν συγκεκριμένα εργαλεία διαχείρισης. Πλέον, οι εταιρείες πρέπει να καταθέτουν στοιχεία για τη διαχείριση των υδατικών πόρων, για τον εντοπισμό απωλειών στο δίκτυο και για την ασφάλεια του νερού, τα οποία καθίστανται υποχρεωτικό μέρος του ετήσιου προγραμματισμού. Η υποχρέωση αυτή ενισχύει την πίεση για καλύτερη παρακολούθηση των δικτύων και για πιο οργανωμένη λειτουργία.
Σύνδεση σχεδιασμού με τα χρήματα
Κομβικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι ότι ο σχεδιασμός συνδέεται άμεσα με τη χρηματοδότηση. Η εκπόνηση των σχεδίων και των ετήσιων εκθέσεων αποτελεί προϋπόθεση για την αξιολόγηση έργων και τη χρηματοδότησή τους. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο, οι πάροχοι δεν μπορούν να προχωρήσουν σε επενδύσεις ή να διεκδικήσουν πόρους.
Το νέο σύστημα εφαρμόζεται σε όλους τους παρόχους, με σταδιακή εφαρμογή ανάλογα με το μέγεθος, αλλά με κοινές βασικές υποχρεώσεις. Η ΡΑΑΕΥ επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας, ώστε να υπάρχει συγκρίσιμη εικόνα για όλους και να μπορεί να αξιολογεί την απόδοσή τους με κοινά κριτήρια.
Στόχος η διαφάνεια και η καλύτερη λειτουργία των υπηρεσιών
Στο ίδιο το κείμενο επισημαίνεται ότι ο Οδηγός αποσκοπεί «στη διασφάλιση της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της ορθής εφαρμογής του ρυθμιστικού πλαισίου». Με τον τρόπο αυτό, οι πάροχοι καλούνται να λειτουργούν πλέον με σαφείς κανόνες, συγκεκριμένο προγραμματισμό και συνεχή έλεγχο, σε ένα πλαίσιο που δεν επιτρέπει αποκλίσεις χωρίς τεκμηρίωση και χωρίς έγκριση από τη ρυθμιστική αρχή.
Διαβάστε ακόμη
