Την ανάγκη να διευρυνθεί το «on-bill financing» κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας αξίας των υπηρεσιών ενεργειακής απόδοσης, φτάνοντας πρακτικά και στο στάδιο μετά την εγκατάσταση του εξοπλισμού, αναδεικνύει ο ΕΣΠΕΝ, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που έχει ανοίξει η ΡΑΑΕΥ για την τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας. Η κατεύθυνση της ρύθμισης, όπως επισημαίνουν κύκλοι της αγοράς, οδηγεί σε μια ουσιαστική μετατόπιση του μοντέλου λειτουργίας, με τους προμηθευτές να καλούνται να αναλάβουν ρόλο χρηματοδότηση στην ενεργειακή αναβάθμιση των καταναλωτών.
Η υπό διαβούλευση πρόταση ανοίγει τη δυνατότητα στους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου να εμπλακούν ενεργά σε έργα εξοικονόμησης, καλύπτοντας το αρχικό κόστος των παρεμβάσεων και ανακτώντας τα κεφάλαια μέσω των λογαριασμών κατανάλωσης. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα σχήμα «έμμεσης χρηματοδότησης», το οποίο μεταφέρει το βάρος της επένδυσης από τον τελικό καταναλωτή στον προμηθευτή, με την αποπληρωμή να πραγματοποιείται σταδιακά μέσα από την κατανάλωση ενέργειας. Στην πράξη, το εργαλείο αυτό επιχειρεί να καλύψει το κενό που αφήνει η σταδιακή στόχευση των επιδοτούμενων προγραμμάτων τύπου «Εξοικονομώ» σε πιο περιορισμένες κατηγορίες δικαιούχων, δημιουργώντας ένα δεύτερο «κανάλι» υλοποίησης επενδύσεων με όρους αγοράς και χωρίς άμεση επιδότηση.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ΕΣΠΕΝ θέτει ως πρώτη προτεραιότητα την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του μέτρου, ώστε να μην περιορίζεται αποκλειστικά στις παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης, αλλά να καλύπτει ένα ευρύτερο φάσμα υπηρεσιών που συνδέονται με τη λειτουργία της εγκατάστασης. Όπως σημειώνεται, πέρα από την ίδια την εγκατάσταση εξοπλισμού, θα πρέπει να ενταχθούν υπηρεσίες διαχείρισης ενέργειας, συντήρησης, τεχνικής υποστήριξης και πιστοποίησης, προκειμένου να διασφαλίζεται η αποδοτική και κανονιστικά ορθή λειτουργία σε βάθος χρόνου. Με τον τρόπο αυτό, το on-bill financing μετασχηματίζεται από ένα εργαλείο που καλύπτει ένα μόνο στάδιο της επένδυσης σε έναν μηχανισμό που συνοδεύει ολόκληρο τον κύκλο ζωής της ενεργειακής παρέμβασης.
Η προσέγγιση αυτή δεν είναι τυχαία. Αντανακλά την προσπάθεια της αγοράς να διαμορφώσει ένα πιο ώριμο και λειτουργικό μοντέλο ενεργειακών υπηρεσιών, στο οποίο ο προμηθευτής δεν περιορίζεται στην πώληση ενέργειας, αλλά αναλαμβάνει έναν πιο ενεργό ρόλο στη διαχείριση της κατανάλωσης και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των πελατών του. Σε αυτό το πλαίσιο, το on-bill financing συνδέεται άμεσα με τη μετάβαση σε πιο «υπηρεσιοκεντρικά» επιχειρηματικά μοντέλα στον τομέα της ενέργειας.
Ωστόσο, πίσω από την κατ’ αρχήν θετική στάση της αγοράς, αναδεικνύεται και η βασική ανησυχία των προμηθευτών, που αφορά το μέγεθος του πιστωτικού κινδύνου που ενσωματώνει το νέο σχήμα. Όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, το προτεινόμενο πλαίσιο δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας ως προς την ανάκτηση των κεφαλαίων, ιδιαίτερα λόγω των εκκρεμοτήτων που παραμένουν σε κρίσιμα ζητήματα όπως η αλλαγή προμηθευτή, αλλά και τα μέσα που διαθέτει ένας πάροχος για να διεκδικήσει οφειλές.
Το ρίσκο αυτό αποκτά μεγαλύτερη ένταση αν ληφθεί υπόψη ότι οι προμηθευτές καλούνται να προκαταβάλουν τα κεφάλαια για τις παρεμβάσεις, μεταφέροντας ουσιαστικά το βάρος της χρηματοδότησης από τα δημόσια εργαλεία και το τραπεζικό σύστημα στην ίδια την αγορά. Σε ένα τέτοιο σχήμα, η εξόφληση μέσω των λογαριασμών δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την εισπραξιμότητα, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου οι ληξιπρόθεσμες οφειλές παραμένουν διαχρονική πρόκληση για τον κλάδο της προμήθειας.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο ΕΣΠΕΝ αναδεικνύει την ανάγκη θωράκισης του μηχανισμού, προτείνοντας την ανάπτυξη εργαλείων που θα επιτρέψουν την αποτελεσματική διαχείριση των σχετικών κινδύνων. Στο τραπέζι τίθεται, μεταξύ άλλων, και η δυνατότητα εισαγωγής μηχανισμών εγγυοδοσίας, με στόχο να καταστεί το μοντέλο βιώσιμο και ελκυστικό για τους παρόχους που καλούνται να το υλοποιήσουν. Η συζήτηση για ενδεχόμενη κρατική εγγυοδοσία αποτυπώνει ακριβώς αυτή την ανάγκη εξισορρόπησης, μεταξύ της προώθησης των επενδύσεων και της αποφυγής υπέρμετρης επιβάρυνσης των εταιρειών.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διάσταση της πληροφόρησης του καταναλωτή, με τον Σύνδεσμο να επισημαίνει ότι η επιτυχία του εγχειρήματος περνά μέσα από τη δυνατότητα αποτίμησης του πραγματικού οφέλους των παρεμβάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, τίθεται η ανάγκη ανάπτυξης κατάλληλων εργαλείων συλλογής και ανάλυσης ενεργειακών δεδομένων, τα οποία θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στην αγορά και επιτρέποντας στον καταναλωτή να κατανοήσει καλύτερα την απόδοση της επένδυσής του.
Την ίδια στιγμή, το ζήτημα της αλλαγής προμηθευτή αναδεικνύεται σε κομβικό παράγοντα για τη λειτουργικότητα του σχήματος. Οι σχετικές ρυθμίσεις, που βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία στο ΥΠΕΝ, θεωρούνται κρίσιμες για την ομαλή εφαρμογή του μηχανισμού, καθώς από αυτές θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα συνέχισης της αποπληρωμής σε περιπτώσεις μετακίνησης καταναλωτών μεταξύ παρόχων, χωρίς να δημιουργούνται κενά ή απώλειες για τον αρχικό χρηματοδότηση.
Η μη επίλυση των εκκρεμοτήτων αυτών ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για την ανάπτυξη του on-bill financing, δημιουργώντας προϋποθέσεις για περαιτέρω διόγκωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Σε αυτό το περιβάλλον, το στοίχημα για τη ρυθμιστική αρχή είναι να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την ενεργοποίηση της αγοράς και την υλοποίηση επενδύσεων, χωρίς να μεταφέρει υπέρμετρο ρίσκο στους προμηθευτές που καλούνται να στηρίξουν την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.
Διαβάστε ακόμη
