Οι κυβερνήσεις κλήθηκαν να αναπτύξουν εθνικούς «οδικούς χάρτες» που θα καθορίζουν πώς θα τερματίσουν την παραγωγή και χρήση ορυκτών καυσίμων, μετά από μια ιστορική κλιματική σύνοδο με τη συμμετοχή σχεδόν 60 χωρών, αναφέρει ο Guardian. Τα εθελοντικά αυτά σχέδια θα αποτελέσουν τη βάση μιας νέας πρωτοβουλίας για την απεξάρτηση του κόσμου από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο — το βασικό θέμα δύο ημερών εντατικών συνομιλιών στην Κολομβία αυτή την εβδομάδα.

Η προσέγγιση αυτή σηματοδοτεί απομάκρυνση από τις ετήσιες διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ για το κλίμα, οι οποίες διαρκούν πάνω από τρεις δεκαετίες, ενώ οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν να αυξάνονται. Οι περισσότερες από τις μεγαλύτερες ρυπογόνες χώρες του κόσμου απουσίαζαν από την ομάδα των 59 συμμετεχόντων, αν και και άλλες χώρες προσκαλούνται να συμμετάσχουν.

Η Ιρένε Βέλες Τόρες, υπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας και πρόεδρος των συνομιλιών, δήλωσε: «Αποφασίσαμε να μη συμβιβαστούμε με μια οικονομία βασισμένη στην καταστροφή της ζωής. Αποφασίσαμε ότι η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα δεν μπορεί πλέον να παραμένει ένα σύνθημα, αλλά πρέπει να γίνει μια συγκεκριμένη, πολιτική και συλλογική προσπάθεια. Όταν οι άνθρωποι του μέλλοντος κοιτάξουν πίσω σε εμάς, δεν θα θυμούνται μόνο αυτή τη διάσκεψη. Θα θυμούνται αν ανταποκριθήκαμε ή όχι στην πρόκληση της εποχής μας.»

Τι συζητήθηκε στην κλιματική σύνοδο

Η Κολομβία και η Ολλανδία, συνδιοργανώτριες της πρώτης διάσκεψης για τη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, συγκάλεσαν συζητήσεις για το εμπόριο, το χρέος, την εξάρτηση των παραγωγών χωρών από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων και τρόπους μείωσης της ζήτησης. Τις προηγούμενες ημέρες, ακτιβιστές, αυτόχθονες ηγέτες, επιστήμονες και άλλοι ειδικοί συγκεντρώθηκαν στη Σάντα Μάρτα για να εξετάσουν τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των ορυκτών καυσίμων και τρόπους περιορισμού της κατανάλωσης.

Με τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ινδία, τη Ρωσία και πετρελαιοπαραγωγά κράτη όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απόντα, η συμμετοχή περιορίστηκε σε χώρες πρόθυμες να δεσμευτούν σε σταδιακή κατάργηση. Αυτός ο «συνασπισμός των προθύμων» αντιπροσωπεύει πάνω από το ήμισυ του παγκόσμιου ΑΕΠ, σχεδόν το ένα τρίτο της ενεργειακής ζήτησης και το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς ορυκτών καυσίμων.

Σχεδόν οι μισές από τις συμμετέχουσες χώρες είναι παραγωγοί ορυκτών καυσίμων και αναμένεται να εξηγήσουν πώς σκοπεύουν να μειώσουν σταδιακά την παραγωγή τους. Ωστόσο, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη δομή των σχεδίων ούτε προθεσμίες για την ολοκλήρωση της μετάβασης.

Η Κολομβία δημοσίευσε προσχέδιο οδικού χάρτη κατά τη διάρκεια της διάσκεψης και δημιούργησε επιστημονική επιτροπή για την υποστήριξη των χωρών. Την Τρίτη, η Γαλλία έγινε η πρώτη ανεπτυγμένη χώρα που παρουσίασε εθνικό σχέδιο σταδιακής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Η Στιέντγιε φαν Φέλντχοβεν, υπουργός Κλίματος και Πράσινης Ανάπτυξης της Ολλανδίας, δήλωσε στον Guardian: «Βλέπουμε τους οδικούς χάρτες ως εργαλείο για την υλοποίηση της φιλοδοξίας με την οποία ήρθαν εδώ [για τη μετάβαση]. Θα υπάρχουν διαφορετικοί ρυθμοί μεταξύ των χωρών — πρέπει να το επιτρέψουμε αυτό και να αναγνωρίσουμε ότι κάθε χώρα ξεκινά από διαφορετική θέση και αντιμετωπίζει διαφορετικές προκλήσεις, επομένως δεν μπορεί να υπάρξει μία λύση για όλους.»

Παρότι οι χώρες ήδη δημοσιεύουν κλιματικά σχέδια στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, γνωστά ως εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (NDCs), η Βέλες υπογράμμισε ότι αυτά δεν επαρκούν ως πλήρεις οδικοί χάρτες, επειδή αφορούν μόνο τις εγχώριες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, επιτρέποντας στους εξαγωγείς ορυκτών καυσίμων να παρακάμπτουν τον κλιματικό αντίκτυπο των εξαγωγών τους.

Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν επίσης να στηρίξουν φτωχότερες χώρες με τεχνογνωσία για την ανάπτυξη των σχεδίων τους, να εξετάσουν τις επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα και να συνεργαστούν σε θέματα εμπορικής πολιτικής και χρηματοοικονομικής μεταρρύθμισης — συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας προς ευάλωτες χώρες για τη διαχείριση του χρέους και την εξασφάλιση των απαραίτητων επενδύσεων για τη μετάβαση.

Επόμενη διάσκεψη στις αρχές του 2027 στο Τουβαλού, στον Ειρηνικό Ωκεανό

Μια δεύτερη διάσκεψη θα πραγματοποιηθεί στις αρχές του επόμενου έτους στο νησιωτικό κράτος Τουβαλού στον Ειρηνικό, με συνδιοργανώτρια την Ιρλανδία. Ο υπουργός Εσωτερικών, Κλίματος και Περιβάλλοντος του Τουβαλού, Μαΐνα Τάλια, δήλωσε: «Ενθαρρύνουμε κυβερνήσεις και κράτη να έχουν έτοιμους οδικούς χάρτες πριν από την επόμενη διάσκεψη, γιατί αν έρθουν χωρίς συγκεκριμένα σχέδια, θα χαθεί μια ευκαιρία. Όμως, στο τέλος της ημέρας, αυτά παραμένουν εθελοντικά.»

Η διάσκεψη της Σάντα Μάρτα προέκυψε από την απογοήτευση για τις συνόδους του ΟΗΕ για το κλίμα, όπου οι κανόνες συναίνεσης συχνά επιτρέπουν στα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων να εμποδίζουν άμεσες συζητήσεις για την ανάγκη κατάργησης άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι συμμετέχουσες κυβερνήσεις δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να εργάζονται εντός του συστήματος του ΟΗΕ για την προώθηση παγκόσμιας προόδου στη διάσκεψη Cop31 τον Νοέμβριο.

Η Τζεπορά Μπέρμαν, ιδρύτρια και πρόεδρος της Πρωτοβουλίας για Συνθήκη Μη Διάδοσης Ορυκτών Καυσίμων, δήλωσε: «Η Σάντα Μάρτα αποτελεί ιστορική τομή — είναι η πρώτη φορά που συγκεντρώνουμε μια ομάδα εθνών πρόθυμων να δράσουν. Χτίζουμε έναν συνασπισμό φιλόδοξων χωρών που είναι διατεθειμένες να ηγηθούν και να σπάσουν το αδιέξοδο συναίνεσης που έχει παραλύσει τη συγκεκριμένη δράση για τα ορυκτά καύσιμα στις διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ.»

Η αλλαγή που παρατηρήθηκε στη Σάντα Μάρτα

Παρατηρητές επαίνεσαν τον εποικοδομητικό χαρακτήρα των συνομιλιών. Η Φάτιμα Εϊσάμ-Ελντίν από την πρωτοβουλία Leave It in the Ground δήλωσε: «Για πολύ καιρό, τα πολυμερή φόρουμ για το κλίμα έμοιαζαν με αίθουσες όπου όλοι μιλούν, αλλά κανείς δεν καταλαβαίνει. Η Σάντα Μάρτα έσπασε αυτό το μοτίβο. Μίλησε τη γλώσσα της ελπίδας.»

Η Κιρτάνα Τσαντρασεκαράν από τους Friends of the Earth International κάλεσε τις κυβερνήσεις να αντικαταστήσουν τα ορυκτά καύσιμα με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενισχυμένες περαιτέρω από τη σημερινή πετρελαϊκή κρίση. «Η αποφυγή της κλιματικής κατάρρευσης απαιτεί συστημική αλλαγή στο σημερινό ενεργειακό μοντέλο — μακριά από την κυριαρχία των εταιρειών ορυκτών καυσίμων και προς αποκεντρωμένες, συμμετοχικές ανανεώσιμες πηγές που θα διασφαλίζουν ενεργειακή κυριαρχία για όλους», δήλωσε.

Διαβάστε ακόμη