Ένα κενό στο πλαίσιο προστασίας των καταναλωτών φέρνει στο προσκήνιο η μεταφορά των συμβολαίων ρεύματος όταν ο πελάτης αλλάζει κατοικία. Δεν υπάρχει ενιαία διαδικασία που να διασφαλίζει ότι ένα σταθερό συμβόλαιο θα ακολουθήσει τον καταναλωτή στη νέα διεύθυνση, ενώ η αντιμετώπιση του αιτήματος φαίνεται να εξαρτάται από την πολιτική κάθε εταιρείας και τους όρους της σύμβασης, σύμφωνα με πηγές της αγοράς.

Το πρόβλημα γίνεται συγκεκριμένο στην περίπτωση ενός νοικοκυριού που έχει συνάψει ετήσιο σταθερό συμβόλαιο και αναγκάζεται να μετακομίσει πριν από τη λήξη του. Άνθρωποι που μίλησαν στο energygame.gr αναφέρουν ότι, όταν ζήτησαν να μεταφέρουν τη σύμβασή τους στη νέα κατοικία, ενημερώθηκαν πως θα έπρεπε να διακόψουν το συμβόλαιο. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται ρήτρα πρόωρης αποχώρησης και σύναψη νέας σύμβασης με τις τιμές που θα ισχύουν εκείνη την περίοδο.

Η απουσία κοινών κανόνων αφήνει έτσι τον καταναλωτή να αναζητήσει τι προβλέπει ο πάροχός του, χωρίς να είναι δεδομένο ότι θα διατηρήσει στη νέα διεύθυνση την τιμή και τους όρους που είχε ήδη συμφωνήσει. Το ζήτημα της φορητότητας των συμβολαίων ενέργειας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ιδίως σε μία περίοδο κατά την οποία τα σταθερά τιμολόγια κερδίζουν έδαφος.

Παράγοντες της αγοράς θέτουν στο τραπέζι την ανάγκη ενός μοντέλου φορητότητας αντίστοιχου με εκείνο των τηλεπικοινωνιών. Σε περίπτωση μετακόμισης, ο καταναλωτής θα μπορούσε να μεταφέρει το συμβόλαιό του στη νέα διεύθυνση, διατηρώντας την τιμή και τους όρους που είχε συμφωνήσει, ενδεχομένως με ένα προκαθορισμένο τέλος μεταφοράς. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα ήταν υποχρεωμένος να διακόψει τη σύμβαση, να πληρώσει ρήτρα πρόωρης αποχώρησης και να υπογράψει νέο συμβόλαιο με τις τιμές που θα ισχύουν εκείνη την περίοδο.

Πάντως, πηγές της αγοράς επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ενιαίο πλαίσιο που να κατοχυρώνει τη φορητότητα των συμβολαίων και να διασφαλίζει κοινή αντιμετώπιση για τους καταναλωτές. Όπως σχολιάζουν, εφόσον η τάση οδηγεί προς τα σταθερά τιμολόγια, θα πρέπει να υποστηρίζεται και από αντίστοιχους κανόνες προστασίας. Ενδεικτικά, στον πίνακα σύγκρισης της EnergyCost για τον Νοέμβριο εμφανίζονται σταθερά προγράμματα με χρεώσεις από περίπου 13 λεπτά/kWh, αλλά και με διαφορετικά πάγια και όρους εκπτώσεων. 

Η συνεχής διακύμανση των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά κάνει τα μπλε τιμολόγια πιο ελκυστικά για νοικοκυριά που επιδιώκουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους λογαριασμούς τους. Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η χονδρεμπορική αγορά εξακολουθεί να καταγράφει έντονες διακυμάνσεις. 

Τις πρώτες 12 ημέρες του Νοεμβρίου η μέση τιμή του ρεύματος ξεπέρασε τα 279 ευρώ/MWh, σημειώνοντας άνοδο 42% σε σχέση με τον Οκτώβριο, όταν είχε ήδη αυξηθεί κατά 25% έναντι του Σεπτεμβρίου. Στις 9 Νοεμβρίου η μέση τιμή έφθασε τα 349 ευρώ/MWh, ενώ τις βραδινές ώρες ξεπέρασε τα 540 ευρώ/MWh. Η εβδομάδα που ξεκίνησε στις 16 Νοεμβρίου άνοιξε και πάλι πάνω από τα 200 ευρώ/MWh, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται στα 231,27 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 14,36% σε ημερήσια βάση.

Η πίεση αποτυπώνεται και στη λιανική: τον Νοέμβριο η μέση τιμή των πράσινων τιμολογίων διαμορφώθηκε στα 30,3 λεπτά/kWh, από 23,5 λεπτά τον Οκτώβριο, ενώ στην αγορά διατίθενται σταθερά προγράμματα με χαμηλότερες χρεώσεις. Ενδεικτικά, το πρόγραμμα myHome Online της ΔΕΗ προσφέρθηκε τον Νοέμβριο στα 13 λεπτά/kWh, με πάγιο 5 ευρώ τον μήνα και διάρκεια 12 μηνών. Η σύγκριση, βέβαια, δεν γίνεται μόνο με βάση την τιμή της κιλοβατώρας: παίζουν ρόλο το πάγιο, η κατανάλωση, οι όροι των εκπτώσεων και οι ρήτρες αποχώρησης.

Παράλληλα, οι εταιρείες προμήθειας εντείνουν τον ανταγωνισμό με νέες προσφορές και προϊόντα, διεκδικώντας μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, βλέπει στα σταθερά τιμολόγια ένα εργαλείο προστασίας από τις υψηλές τιμές, καθώς η επιστροφή σε οριζόντιες επιδοτήσεις δεν θεωρείται πιθανή με τα σημερινά δημοσιονομικά δεδομένα. 

Η επιλογή, πάντως, απαιτεί από τον καταναλωτή να σταθμίσει περισσότερα από την τιμή της κιλοβατώρας, την πραγματική κατανάλωση, το πάγιο, τους όρους των εκπτώσεων και τη ρήτρα αποχώρησης. Ως εκ τούτου, το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι αν το συμβόλαιο μπορεί να ακολουθεί τον καταναλωτή και όχι το ακίνητο και τι προστασία έχει όταν η μετακόμιση τον υποχρεώνει να το διακόψει.

Η τελική επιλογή δεν κρίνεται μόνο από τη διαφημιζόμενη χρέωση. Σε αρκετά προγράμματα, η χαμηλή τιμή προϋποθέτει εμπρόθεσμη εξόφληση, πάγια εντολή ή ηλεκτρονικό λογαριασμό. Ο καταναλωτής χρειάζεται να γνωρίζει πόσο αυξάνεται η χρέωση αν δεν εκπληρώσει κάποια από αυτές τις προϋποθέσεις και για πόσο διάστημα ισχύει η έκπτωση.

Επιπλέον, δεν μπορούν όλοι να μετακινηθούν εύκολα προς τις φθηνότερες προσφορές. Καταναλωτές που υπέγραψαν σταθερό συμβόλαιο τους προηγούμενους μήνες μπορεί να δεσμεύονται από υψηλότερη τιμή και να πρέπει να σταθμίσουν το κόστος της ρήτρας αποχώρησης έναντι του πιθανού οφέλους από ένα νέο πρόγραμμα. Όσο περισσότερο διάστημα απομένει μέχρι τη λήξη της σύμβασης και όσο μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση, τόσο περισσότερο αλλάζει η εξίσωση.

Τέλος, η ψηφιακή μορφή ορισμένων προϊόντων μπορεί να λειτουργεί ως πρόσθετο εμπόδιο. Το myHome Online, για παράδειγμα, συνδέεται με ηλεκτρονικό λογαριασμό και πάγια εντολή. Για έναν καταναλωτή που δεν χρησιμοποιεί ηλεκτρονική τραπεζική ή δεν είναι εξοικειωμένος με τις ψηφιακές διαδικασίες, μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική τιμή δεν αρκεί από μόνη της για να κάνει το πρόγραμμα προσβάσιμο.

Η κυβέρνηση βλέπει στα σταθερά τιμολόγια ένα αντίδοτο στις υψηλές τιμές, καθώς η επιστροφή σε οριζόντιες επιδοτήσεις δεν θεωρείται πιθανή στο σημερινό δημοσιονομικό περιβάλλον. Όσο, όμως, ενισχύεται η στροφή προς τα μπλε, τόσο πιο έντονα τίθεται το ερώτημα αν το πλαίσιο προστασίας ανταποκρίνεται στις ανάγκες των καταναλωτών: από τη σαφή σύγκριση των χρεώσεων έως τη δυνατότητα να μεταφέρουν τη σύμβασή τους όταν αλλάζουν κατοικία.

Διαβάστε ακόμα