Green Tank: Πτώση 10,3% στις εκπομπές ρύπων στο εννεάμηνο 2026

Η μηνιαία χαρτογράφηση για τις εκπομπές ρύπων διοξειδίου του άνθρακα από τις εγχώριες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που υπάγονται στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ), καταγράφει αποκλιμάκωση για τον Σεπτέμβριο του 2026, σύμφωνα με την ανάλυση της δεξαμενής σκέψης The Green Tank. Η εκτίμηση βασίζεται στα πρόσφατα δεδομένα ηλεκτροπαραγωγής του Σεπτεμβρίου 2026 για το διασυνδεδεμένο δίκτυο, του Αυγούστου 2026 για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ΜΔΝ), καθώς και στα ετήσια στοιχεία εκπομπών του ΣΕΔΕ για το 2025.

Με το πέρας της θερινής περιόδου, ανακόπηκε η τετράμηνη ανοδική τροχιά των ρύπων. Ειδικότερα, οι εκπομπές  από τις μονάδες ορυκτών καυσίμων υποχώρησαν κατά 22,7% σε σχέση με τον Αύγουστο, διαμορφούμενες στους 1,06 εκατ. τόνους. Η κάμψη αποδίδεται πρωτίστως στη μειωμένη συμμετοχή του ορυκτού αερίου και δευτερευόντως του πετρελαίου, ενώ οι εκπομπές της λιγνιτικής μονάδας «Πτολεμαΐδα 5» παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες. Συγκριτικά με τον Σεπτέμβριο του 2025, οι συνολικές εκπομπές περιορίστηκαν κατά 8,3%, λόγω της υποχώρησης και στα τρία ορυκτά καύσιμα.

Σε επίπεδο εννεαμήνου 2026, οι αθροιστικές εκπομπές της ηλεκτροπαραγωγής διαμορφώθηκαν στους 10,66 εκατ. τόνους, καταγράφοντας ιστορικό χαμηλό για τη συγκεκριμένη περίοδο. Σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, σημειώθηκε μείωση 10,3%, η οποία οφείλεται κυρίως στον δραστικό περιορισμό της λειτουργίας των πετρελαϊκών σταθμών της Κρήτης, κατόπιν της ολοκληρωμένης ηλεκτρικής διασύνδεσης του νησιού.

Η ένταση άνθρακα και το κόστος των περικοπών ΑΠΕ

Ο περιορισμός των μηνιαίων εκπομπών οδήγησε σε οριακή πτώση της μηνιαίας έντασης άνθρακα στα 204,3 γρ. /kWh (-0,6% έναντι του Αυγούστου), καθώς η μείωση των ρύπων συνοδεύτηκε από κάμψη της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής. Ωστόσο, σε ετήσια βάση (συγκριτικά με τον Σεπτέμβριο του 2025), η ένταση άνθρακα υποχώρησε κατά 12,3%, ως απόρροια των μειωμένων εκπομπών και της αυξημένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Για το εννεάμηνο του 2026, η μέση ένταση άνθρακα διαμορφώθηκε σε νέο ιστορικό χαμηλό, στα 213,1 γρ. /kWh, καταγράφοντας πτώση 20,6% έναντι της μέσης τιμής του 2025.

Η συγκεκριμένη επίδοση συνδέεται άμεσα με τα συστημικά ζητήματα ευστάθειας του δικτύου και τις περικοπές Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Βάσει των προβλέψεων της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού (ISP2 και ISP3) του ΑΔΜΗΕ, οι περικοπές ΑΠΕ στο εννεάμηνο εκτιμώνται στις 2.063 GWh, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 7,8% της συνολικής πράσινης ηλεκτροπαραγωγής. Εάν η απορριφθείσα ενέργεια είχε αποθηκευτεί και εγχυθεί στο σύστημα προς αντικατάσταση μονάδων ορυκτού αερίου και λιγνίτη, η μέση ένταση άνθρακα θα υποχωρούσε στα 193,1 γρ. /kWh (9,3% χαμηλότερα από την πραγματική καταγραφή).

Το αποτύπωμα ανά καύσιμο και οι ρυπογόνοι σταθμοί

Στο εννεάμηνο του 2026, το ορυκτό αέριο διατήρησε την κυριαρχία του στις εκπομπές του κλάδου με 6,38 εκατ. τόνους (μερίδιο 59,9%). Έναντι του ιστορικού υψηλού του εννεαμήνου 2025, οι εκπομπές αερίου κατέγραψαν οριακή κάμψη (-3,4%), παραμένοντας ωστόσο αυξημένες κατά 7,7% σε σχέση με το 2024. Οι λιγνιτικές μονάδες εξέπεμψαν 2,67 εκατ. τόνους (μερίδιο 25%), ενώ οι πετρελαϊκοί σταθμοί στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά εξέπεμψαν αθροιστικά 1,3 εκατ. τόνους (μερίδιο 12,2%), σημειώνοντας ιστορικό χαμηλό περιόδου με πτώση 44,3% έναντι του εννεαμήνου 2025.

Σε επίπεδο σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, ο λιγνιτικός Ατμοηλεκτρικός Σταθμός (ΑΗΣ) Αγίου Δημητρίου παρέμεινε στην πρώτη θέση των ρυπαντών του εννεαμήνου 2026, παρά την οριστική απόσυρσή του στις 15 Μαΐου, εκπέμποντας 1,58 εκατ. τόνους (14,8% των συνολικών εκπομπών). Στη δεύτερη θέση ανήλθε η «Πτολεμαΐδα 5» με 1,09 εκατ. τόνους λόγω της αυξημένης λειτουργίας της τους τελευταίους μήνες, εκτοπίζοντας στην τρίτη θέση τη μονάδα αερίου «Θερμοηλεκτρική Κομοτηνής» (0,96 εκατ. τόνοι). Ακολουθούν ο σταθμός αερίου «Αγ. Νικόλαος ΙΙ» με 0,9 εκατ. τόνους —ο οποίος έμεινε εκτός λειτουργίας τον Σεπτέμβριο— και η μονάδα αερίου «Μεγαλόπολη V» με 0,87 εκατ. τόνους.

Στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά, μετά την έξοδο της Κρήτης, την πεντάδα των μεγαλύτερων ρυπαντών του εννεαμήνου συνθέτουν οι δύο σταθμοί της Ρόδου, καθώς και οι μονάδες σε Θήρα, Κω και Λέσβο.

Εκτροχιασμός από τους στόχους του ΕΣΕΚ

Παρά την αποκλιμάκωση των εκπομπών στο εννεάμηνο του 2026 λόγω της διασύνδεσης της Κρήτης, η υψηλή εξάρτηση από το ορυκτό αέριο οδηγεί σε απόκλιση από τις δεσμεύσεις του τελικού αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).

Το ΕΣΕΚ ορίζει ανώτατο όριο εκπομπών για την ηλεκτροπαραγωγή τους 10,2 εκατ. τόνους το 2025 και τους 4 εκατ. τόνους το 2030. Υπολογίζοντας γραμμική μείωση μεταξύ 2025 και 2030, ο συμβατός με το ΕΣΕΚ προϋπολογισμός άνθρακα για ολόκληρο το 2026 ανέρχεται σε 8,96 εκατ. τόνους. Με τις εκπομπές του εννεαμήνου να φτάνουν ήδη τους 10,66 εκατ. τόνους, ο τομέας ηλεκτροπαραγωγής έχει υπερβεί τον ετήσιο προϋπολογισμό άνθρακα του 2026 κατά 1,7 εκατ. τόνους ή 19%.

Δείτε όλη την έκθεση ΕΔΩ

Διαβάστε ακόμη 

• Green Tank: Οι μπαταρίες απέτρεψαν το 19,3% των περικοπών ΑΠΕ
• Green Tank: Ρεύμα με λιγότερο αέριο, περισσότερες ΑΠΕ και μπαταρίες
• Green Tank: Ρεκόρ ΑΠΕ τον Αύγουστο – Πλησίασαν τις 2 TWh οι περικοπές στο 8μηνο