Η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαντλείται στην επάρκεια των προμηθειών, αλλά κρίνεται και από το αν νοικοκυριά και επιχειρήσεις μπορούν να αντέξουν το κόστος της ενέργειας. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του αντιπροέδρου της ΡΑΑΕΥ, Δημήτρη Φούρλαρη, στο 30ό Εθνικό Συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη» του ΙΕΝΕ, όπου ανέδειξε παράλληλα τις παρεμβάσεις που εξετάζει η Αρχή για την αγορά εξισορρόπησης, τις ενεργειακές υποδομές και την προστασία των καταναλωτών.

Όπως σημείωσε, η ανάπτυξη των ΑΠΕ και οι επενδύσεις στα δίκτυα δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε χαμηλότερο τελικό κόστος για όλους. Ζητούμενο για την επόμενη περίοδο είναι η πρόοδος στην παραγωγή και στις υποδομές να αποφέρει σταθερότερο όφελος στην πραγματική οικονομία, με παράλληλη διασφάλιση της ασφαλούς λειτουργίας του συστήματος.

Η ενεργειακή ασφάλεια αφορά και τον λογαριασμό

Ο κ. Φούρλαρης επισήμανε ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή, οι μεταβολές στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου, οι νέες ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος και οι διακυμάνσεις των τιμών καθιστούν την ασφάλεια εφοδιασμού ιδιαίτερα κρίσιμη.

Η ενεργειακή ασφάλεια, όπως την περιέγραψε, έχει δύο βασικές διαστάσεις. Η πρώτη είναι η δυνατότητα του συστήματος να εξασφαλίζει επαρκείς και αξιόπιστες προμήθειες. Η δεύτερη είναι η δυνατότητα της οικονομίας και των καταναλωτών να ανταποκρίνονται στο κόστος της ενέργειας. Η επάρκεια εφοδιασμού είναι αναγκαία για την ανάπτυξη, αλλά η ανταγωνιστικότητα προϋποθέτει ένα κόστος που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να παράγουν και στα νοικοκυριά να καλύπτουν τις ανάγκες τους.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη αναζητεί ισορροπία ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της. Για τον πολίτη, ωστόσο, η ενεργειακή πολιτική κρίνεται με ένα άμεσο και συγκεκριμένο μέτρο: τον λογαριασμό που καλείται να πληρώσει, ανέφερε ο αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ.

Προετοιμασία για κρίσεις και διαταραχές εφοδιασμού

Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης των προηγούμενων ετών, σύμφωνα με τον κ. Φούρλαρη, ανέδειξε ότι η ασφάλεια εφοδιασμού απαιτεί συνεχή προετοιμασία. Η διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών προμήθειας, η διαθεσιμότητα εναλλακτικών επιλογών και η συνεργασία μεταξύ των χωρών αποτελούν βασικούς όρους για την ανθεκτικότητα του συστήματος.

Η Ελλάδα έχει ενισχύσει τη θέση της σε αυτό το πεδίο, καθώς οι υποδομές LNG, οι αγωγοί φυσικού αερίου και οι διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες διευρύνουν τις δυνατότητες πρόσβασης σε διαφορετικές πηγές εφοδιασμού. Παράλληλα, η ισχυρότερη περιφερειακή συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη αξιοποίηση των υποδομών και στη διαχείριση ενδεχόμενων διαταραχών.

Η ύπαρξη υποδομών, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται και από την επιχειρησιακή ετοιμότητα του συστήματος, την ικανότητα των Διαχειριστών να ανταποκρίνονται σε έκτακτες συνθήκες, την ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων και τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων.

Ως εκ τούτου, η ΡΑΑΕΥ έχει ευθύνη για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του πλαισίου ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου. Τα Σχέδια Προληπτικής Δράσης και Έκτακτης Ανάγκης προβλέπουν μηχανισμούς για την αντιμετώπιση διαταραχών και διαδικασίες συνεργασίας των αρμόδιων φορέων, με στόχο την προστασία του εφοδιασμού. Η προετοιμασία, τόνισε ο κ. Φούρλαρης, πρέπει να παραμένει διαρκής, καθώς οι κίνδυνοι μεταβάλλονται και οι συνθήκες στις διεθνείς αγορές δεν είναι σταθερές.

Οι ΑΠΕ αυξάνουν τις ανάγκες ευελιξίας

Η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται και με την αξιόπιστη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος. Η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη των ΑΠΕ, ενώ η αυξανόμενη παραγωγή από αυτές, μαζί με τις επενδύσεις στα δίκτυα και στις διασυνδέσεις, έχει ενισχύσει τη θέση της χώρας στην περιφερειακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η μεγαλύτερη συμμετοχή της μεταβλητής παραγωγής, όμως, δημιουργεί νέες απαιτήσεις. Οι διακυμάνσεις στην παραγωγή, οι ανάγκες εξισορρόπησης και οι περιορισμοί των δικτύων καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση της ευελιξίας και τον αποτελεσματικότερο συντονισμό του συστήματος.

Στις λύσεις που ανέφερε ο κ. Φούρλαρης περιλαμβάνονται η ανάπτυξη της αποθήκευσης, η συμμετοχή της ζήτησης στην εξισορρόπηση και η καλύτερη αξιοποίηση των διασυνδέσεων. Παράλληλα, απαιτείται προσαρμογή των κανόνων λειτουργίας της αγοράς στις νέες συνθήκες. Πρόκειται για ζητήματα που θα εξακολουθήσουν να απασχολούν την ελληνική αγορά, καθώς, όπως σημείωσε, δεν υπάρχουν εύκολες ή γρήγορες λύσεις.

Η ασφαλής λειτουργία του συστήματος συνδέεται, επιπλέον, με την οικονομική του αποτελεσματικότητα, η οποία επηρεάζει και το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η αύξηση των ΑΠΕ δεν μειώνει αυτομάτως το κόστος

Παρά την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης από ΑΠΕ και τη βελτίωση της θέσης της Ελλάδας στο περιφερειακό ενεργειακό σύστημα, η μεγαλύτερη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών δεν συνεπάγεται από μόνη της ανάλογη μείωση του τελικού κόστους για τους καταναλωτές.

Οι τιμές επηρεάζονται από τη διαθεσιμότητα της παραγωγής, τις ανάγκες εξισορρόπησης, τους περιορισμούς των διασυνδέσεων και τον ρόλο του φυσικού αερίου στη διαμόρφωση της οριακής τιμής. Επιπλέον, ο τελικός λογαριασμός περιλαμβάνει περισσότερες συνιστώσες από την τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς.

Γι’ αυτό, όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ, βασικό ζητούμενο είναι να αποτυπωθεί η πρόοδος στην παραγωγή και στις υποδομές σε πιο σταθερό όφελος για την πραγματική οικονομία. Το ερώτημα δεν αφορά μόνο την αύξηση της εγκατεστημένης παραγωγής ή την κατασκευή νέων έργων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα οφέλη τους φτάνουν τελικά στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.

Η αγορά εξισορρόπησης και οι χρεώσεις

Ως χαρακτηριστικό πεδίο όπου συναντώνται η ασφάλεια του συστήματος και το κόστος για τους καταναλωτές περιέγραψε την αγορά εξισορρόπησης. Η αγορά αυτή είναι αναγκαία για την ασφαλή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος, επηρεάζει όμως και το συνολικό κόστος που επιβαρύνει τους συμμετέχοντες και, τελικά, τους καταναλωτές.

Η αποτελεσματική λειτουργία της και η διαφάνεια στη διαμόρφωση των σχετικών χρεώσεων έχουν, επομένως, ιδιαίτερη σημασία. Ο κ. Φούρλαρης ανέφερε ότι η ΡΑΑΕΥ αξιολογεί, μαζί με τον διαχειριστή της αγοράς εξισορρόπησης, τα στοιχεία και τη συμπεριφορά των συμμετεχόντων, προκειμένου να εξετάσει αν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες.

Όπως υπογράμμισε, το κόστος που συνδέεται με την ασφάλεια του συστήματος είναι υπαρκτό και αναγκαίο. Θα πρέπει, ωστόσο, να αντιστοιχεί σε υπηρεσίες που πράγματι χρειάζονται, να διαμορφώνεται σε συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και να κατανέμεται σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς.

Στην ίδια κατεύθυνση μπορούν να συμβάλουν η μεγαλύτερη συμμετοχή νέων τεχνολογιών, όπως η αποθήκευση, και η διεύρυνση του ανταγωνισμού στις υπηρεσίες εξισορρόπησης. Ο κ. Φούρλαρης χαρακτήρισε το πεδίο αυτό σημαντικό για τη ρυθμιστική εποπτεία της επόμενης περιόδου.

Έλεγχος των επενδύσεων και αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών

Οι ενεργειακές υποδομές απαιτούν σημαντικές επενδύσεις, οι οποίες πρέπει να χρηματοδοτούνται με τρόπο που διασφαλίζει τη βιωσιμότητα και την αξιοπιστία του συστήματος. Παράλληλα, οι σχετικές χρεώσεις πρέπει να συνδέονται με έργα που είναι αναγκαία και αποδοτικά, σημείωσε ο αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ.

Η Αρχή αξιολογεί και εγκρίνει τα προγράμματα ανάπτυξης των Διαχειριστών και παρακολουθεί τον σχεδιασμό και την υλοποίησή τους. Βασικά κριτήρια, όπως ανέφερε, είναι η ασφάλεια εφοδιασμού, η ομαλή λειτουργία της αγοράς και το όφελος του καταναλωτή.

Ο έλεγχος, σύμφωνα με τον κ. Φούρλαρη, γίνεται έργο προς έργο: εξετάζεται αν κάθε έργο είναι αναγκαίο, αν είναι κοστολογικά αποδοτικό και αν παραδίδεται στον χρόνο που έχει δεσμευτεί. Πριν από την κατασκευή νέων υποδομών, η ΡΑΑΕΥ επιμένει στη βέλτιστη αξιοποίηση των υφιστάμενων, μέσω της ψηφιοποίησης, της τηλεμετρίας και ευέλικτων λύσεων σύνδεσης.

Διαφάνεια στη λιανική και ουσιαστικές επιλογές για τους καταναλωτές

Στις περιόδους υψηλών ή ευμετάβλητων τιμών, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η διαφάνεια στη λιανική αγορά. Οι καταναλωτές έχουν σήμερα στη διάθεσή τους περισσότερα προϊόντα και συμβάσεις από ό,τι στο παρελθόν, αλλά η δυνατότητα επιλογής έχει ουσιαστική αξία μόνο όταν μπορούν να κατανοούν τους όρους, να συγκρίνουν το κόστος και να γνωρίζουν τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν.

Ο κ. Φούρλαρης αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις της ΡΑΑΕΥ προς αυτή την κατεύθυνση: τη χρωματική σήμανση των τιμολογίων, την τυποποίηση των λογαριασμών, τους κανόνες για τη σύναψη συμβάσεων και το εργαλείο σύγκρισης τιμών.

Στις παρεμβάσεις περιέλαβε επίσης την εξέταση του τρόπου με τον οποίο παρουσιάζονται συγκεκριμένα τιμολογιακά προϊόντα, ώστε οι καταναλωτές να έχουν σαφή εικόνα των οικονομικών συνεπειών των όρων που αποδέχονται. Αναφέρθηκε, ακόμη, στην αντιμετώπιση πρακτικών που περιορίζουν τη δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή. Όπως σημείωσε, τέτοιες παρεμβάσεις προέκυψαν και από προβλήματα που ανέδειξαν οι ίδιοι οι καταναλωτές.

Οι στόχοι της επόμενης περιόδου

Κλείνοντας, ο αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ περιέγραψε ως βασικές προτεραιότητες την καλύτερη προετοιμασία απέναντι στις ενεργειακές κρίσεις, την αποτελεσματική αξιοποίηση των υποδομών και των διασυνδέσεων, την ασφαλή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος με αυξανόμενη συμμετοχή των ΑΠΕ, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη συγκράτηση των επιβαρύνσεων για τους καταναλωτές.

Στην αρχή της ομιλίας του, ο κ. Φούρλαρης ευχαρίστησε το ΙΕΝΕ για την πρόσκληση και συνεχάρη τους διοργανωτές για τη συμπλήρωση 30 διοργανώσεων του Εθνικού Συνεδρίου «Ενέργεια και Ανάπτυξη». Όπως ανέφερε, τα συνέδρια αυτά καταγράφουν μια διαδρομή σχεδόν τριών δεκαετιών, στη διάρκεια της οποίας ο ελληνικός ενεργειακός τομέας μετακινήθηκε από το μονοπώλιο στην απελευθερωμένη αγορά, από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ και από τις περιορισμένες διασυνδέσεις στη διεκδίκηση ρόλου ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Χαρακτήρισε το ΙΕΝΕ σταθερό χώρο διαλόγου μεταξύ Πολιτείας, ρυθμιστικών αρχών, επιχειρήσεων και επιστημονικής κοινότητας, ενώ σημείωσε ότι η ΡΑΑΕΥ, η οποία έχει θέσει και στο παρελθόν το συνέδριο υπό την αιγίδα της, αναγνωρίζει τη συμβολή του.

Το ζητούμενο για την επόμενη περίοδο, όπως κατέληξε, είναι η ενεργειακή ασφάλεια να στηρίζει την οικονομική σταθερότητα, η αποτελεσματική λειτουργία των αγορών να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και η προστασία των καταναλωτών να διασφαλίζει ότι τα οφέλη της ενεργειακής ανάπτυξης φτάνουν στην κοινωνία και την πραγματική οικονομία.

Διαβάστε ακόμη