Την ενίσχυση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας ως στόχο το μερίδιό της στην τελική ενεργειακή κατανάλωση να φτάσει το 46% έως το 2040. Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί ένα Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση, το οποίο προβλέπει παρεμβάσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Σημαντική πρόοδος έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στην αξιοποίηση των ΠΕ για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2025 οι ΑΠΕ αντιστοιχούσαν στο 49,9% της ακαθάριστης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, από μόλις 15,9% το 2004. Παρά την εξέλιξη αυτή, η ηλεκτρική ενέργεια καλύπτει σήμερα περίπου το 23% της συνολικής τελικής ενεργειακής κατανάλωσης. Για το 2030, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως επιδιωκόμενο σημείο αναφοράς το 32%, στο πλαίσιο της Συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal) και του Σχεδίου Δράσης για Προσιτή Ενέργεια.

Η επίτευξη του στόχου για μερίδιο 46% έως το 2040 θα εξεταστεί στο πλαίσιο του πακέτου για την Ενεργειακή Ένωση που αφορά την περίοδο μετά το 2030. Όπως εκτιμά η Επιτροπή, η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη, μειώνοντας τις ετήσιες δαπάνες της ΕΕ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά περίπου 260 δισ. ευρώ έως το 2040.

Οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο

Παρά τα πιθανά οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη, αρκετά εμπόδια εξακολουθούν να επιβραδύνουν τον εξηλεκτρισμό. Η ηλεκτρική ενέργεια κοστίζει συχνά έως και τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο, ενώ η σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο μπορεί να απαιτήσει αρκετά χρόνια. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης τα περιορισμένα κίνητρα για τις επιχειρήσεις ώστε να αντικαταστήσουν τα ορυκτά καύσιμα με ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και τις δυσκολίες εμπορικής αξιοποίησης καινοτόμων τεχνολογιών σε μεγάλη κλίμακα.

Το Σχέδιο Δράσης αποσκοπεί στη μείωση της διαφοράς τιμών μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και ορυκτών καυσίμων και στην προώθηση τεχνολογιών όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι μπαταρίες. Η Επιτροπή υπογραμμίζει τα πιθανά οικονομικά οφέλη για τους καταναλωτές. Η οδήγηση ενός ηλεκτρικού οχήματος με μπαταρία μπορεί να κοστίζει έως και 78% λιγότερο από την οδήγηση ενός αντίστοιχου οχήματος που χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, η αντικατάσταση ενός λέβητα φυσικού αερίου με αντλία θερμότητας μπορεί να μειώσει έως και κατά 60% τον λογαριασμό θέρμανσης ενός μέσου νοικοκυριού στην ΕΕ.

Παράλληλα με το σχέδιο δράσης, η Επιτροπή παρουσίασε στις 17 Ιουλίου 2026 πρόταση για την τροποποίηση των κανόνων της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, με στόχο τη διασφάλιση μεγαλύτερης προβλεψιμότητας των λογαριασμών στο μέλλον. Η πρόταση COM/2026/600 αποσκοπεί στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στα κράτη μέλη για τη μείωση των χρεώσεων δικτύου για ορισμένες κατηγορίες καταναλωτών και των φόρων για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Επιδιώκει επίσης να επιταχύνει την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια δεν φορολογείται περισσότερο από το φυσικό αέριο.

Για την υποστήριξη των επενδύσεων στην ενεργειακή μετάβαση, η Επιτροπή θα συνεργαστεί με εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και θα παρέχει κατευθυντήριες γραμμές μέσω του Συμβουλίου Επενδύσεων για την Ενεργειακή Μετάβαση (Energy Transition Investment Council). Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην προώθηση στρατηγικού διαλόγου, στη συλλογή ανατροφοδότησης για τις πολιτικές και στην κινητοποίηση μακροπρόθεσμων ιδιωτικών επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια.

O εξηλεκτρισμός της βιομηχανίας θα μπορούσε να μειώσει στο μισό την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων

Η βιομηχανία αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τέταρτο της ενεργειακής ζήτησης της ΕΕ. Ωστόσο, η μετάβασή της από τα ορυκτά καύσιμα στην ηλεκτρική ενέργεια παραμένει αργή, παρά τις σημαντικές βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση.

Η Επιτροπή εντοπίζει τομείς όπως η βιομηχανία τροφίμων και ποτών, η χαρτοβιομηχανία και η κλωστοϋφαντουργία ως ιδιαίτερα κατάλληλους για εξηλεκτρισμό. Τεχνολογίες που διατίθενται ήδη στην αγορά, όπως οι βιομηχανικές αντλίες θερμότητας και οι ηλεκτρικοί λέβητες, μπορούν να παρέχουν θερμότητα για βιομηχανικές διεργασίες σε θερμοκρασίες έως και 400–500°C.

Τον Οκτώβριο του 2026, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που εξετάζει τεχνολογίες για τον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Η έκθεση καλύπτει 189 έργα επίδειξης (demonstrators) που υποστηρίχθηκαν από προγράμματα της ΕΕ. Μεταξύ των τεχνολογιών και λύσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:

  • Βιομηχανικές αντλίες θερμότητας.
  • Ηλεκτρικοί κλίβανοι και λέβητες.
  • Ευελιξία της ζήτησης και αποθήκευση ενέργειας.
  • Ανάκτηση θερμότητας.
  • Βιομηχανική συμβίωση, δηλαδή η αξιοποίηση ροών ενέργειας και πόρων μεταξύ διαφορετικών βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
  • Βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης μέσω συστημάτων ηλεκτροκινητήρων.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ευρεία ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών θα μπορούσε να μειώσει στο μισό το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στην ενεργειακή ζήτηση της βιομηχανίας έως το 2040.

Ξεχωριστή μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026, εντόπισε σημαντικό τεχνικό δυναμικό ηλεκτροδότησης της βιομηχανίας, το οποίο υπερβαίνει τις 2.000 TWh έως το 2040. Ωστόσο, ανέδειξε επίσης ως βασικά εμπόδια το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, τους περιορισμούς των δικτύων, τις επενδυτικές ανάγκες, τις ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα και την αβεβαιότητα ως προς τις πολιτικές. Η μελέτη διαπίστωσε ακόμη ότι οι φιλοδοξίες και η εφαρμογή των σχετικών μέτρων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών.

Ηλεκτροκίνηση των μεταφορών και ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος

Οι μεταφορές αντιπροσωπεύουν περίπου το 25% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ τα ορυκτά καύσιμα καλύπτουν περίπου το 90–95% της ενεργειακής κατανάλωσης του τομέα, σύμφωνα με την Επιτροπή. Οι οδικές μεταφορές αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή κατανάλωσης, ακολουθούμενες από τις αεροπορικές και τις θαλάσσιες μεταφορές.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ηλεκτροκίνηση των μεταφορών προσφέρει ευκαιρίες για την καλύτερη διασύνδεση των τομέων των μεταφορών, της ηλεκτρικής ενέργειας και των κτιρίων. Τα ηλεκτρικά οχήματα μπορούν να συμβάλουν σε αυτήν την ενοποίηση μέσω της έξυπνης φόρτισης, η οποία επιτρέπει τη φόρτιση όταν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας είναι χαμηλότερες ή όταν υπάρχει αυξημένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να περιοριστούν η συμφόρηση των δικτύων και το κόστος φόρτισης, ενώ παράλληλα αξιοποιείται αποτελεσματικότερα η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια.

Η αμφίδρομη φόρτιση μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω αυτά τα οφέλη, επιτρέποντας στα ηλεκτρικά οχήματα να επιστρέφουν ηλεκτρική ενέργεια στο δίκτυο σε περιόδους αιχμής της ζήτησης ή χαμηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Με αυτόν τον τρόπο, τα οχήματα μπορούν να λειτουργούν ως αποκεντρωμένες μονάδες αποθήκευσης ενέργειας, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα του δικτύου και προσφέροντας δυνητική εξοικονόμηση στους ιδιοκτήτες τους.

Η Επιτροπή έχει επίσης αναδείξει τον ρόλο της ηλεκτροδότησης των λιμένων στην απανθρακοποίηση των μεταφορών. Τον Σεπτέμβριο του 2024 δημοσίευσε την έκθεση Port electricity commercial model (project pilot), με στόχο την παροχή συμπερασμάτων και κατευθύνσεων για την απανθρακοποίηση των ευρωπαϊκών λιμένων.

Ευρύτερη διεθνής προώθηση της καθαρής ηλεκτροδότησης

Η ΕΕ επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τη διεθνή προβολή της ηλεκτροδότησης. Στις 23 Ιουνίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε την πρωτοβουλία Electrify Now στο πλαίσιο της London Climate Action Week, σε συνεργασία με την Προεδρία της COP30 (Βραζιλία), τις Προεδρίες της COP31 (Τουρκία και Αυστραλία), την επερχόμενη Προεδρία της COP32 από την Αιθιοπία, τον Καναδά, τις Φιλιππίνες, τη Δημοκρατία της Κορέας, το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και τον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Η πλατφόρμα αποσκοπεί στην ενίσχυση της θέσης της καθαρής ηλεκτροδότησης στη διεθνή πολιτική ατζέντα, όχι μόνο ως μέτρου αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, αλλά και ως προτεραιότητας για την ενεργειακή ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη. Απευθύνεται σε κυβερνήσεις, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εκπροσώπους της βιομηχανίας και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.

Συνολικά, τα μέτρα της ΕΕ για τον εξηλεκτρισμό αποσκοπούν στην επέκταση της χρήσης καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας πέρα από την παραγωγή ηλεκτρισμού, καλύπτοντας τις βιομηχανικές διεργασίες, τα κτίρια και τις μεταφορές. Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου για το 2040 θα εξαρτηθεί από την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, των περιορισμών των δικτύων, των επενδυτικών αναγκών και της ανάγκης για κατάλληλα κίνητρα που θα επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στην καθαρή ηλεκτρική ενέργεια.

Διαβάστε ακόμα