Σε νέο ιστορικό χαμηλό υποχώρησε το 2025 η συμμετοχή του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή μετατόπιση του ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος προς τις ΑΠΕ και μακριά από τα στερεά ορυκτά καύσιμα.
Η συμμετοχή του λιθάνθρακα στη συνολική ακαθάριστη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ περιορίστηκε το 2025 στο 3,7%, με παραγωγή 105.601 GWh, ενώ ο λιγνίτης αντιστοιχούσε στο 5,5%, με παραγωγή 154.186 GWh.
Αθροιστικά, ο άνθρακας κάλυψε μόλις 9,2% της ευρωπαϊκής ηλεκτροπαραγωγής, καταγράφοντας περαιτέρω υποχώρηση μετά το 2024, όταν για πρώτη φορά το συνολικό μερίδιό του είχε πέσει κάτω από το 10%.
Η εικόνα αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει μια μακρά πορεία απομείωσης του ρόλου του άνθρακα στην ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή.
Από το 33% στο 9,2% μέσα σε 35 χρόνια
Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα έντονη σε βάθος χρόνου. Το 1990 ο άνθρακας αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το ένα τρίτο της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ. Το 2000 το μερίδιό του είχε υποχωρήσει στο 30,4%, ενώ έκτοτε ακολούθησε σταθερά καθοδική πορεία. Οι μόνες αξιοσημείωτες ανακάμψεις καταγράφηκαν το 2011-2012 και το 2021-2022. Από εκεί και πέρα, η πτωτική τάση συνεχίστηκε, με το 2025 να αποτελεί το νέο σημείο αναφοράς για τη χαμηλότερη συμμετοχή του άνθρακα στην ευρωπαϊκή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η μετάβαση αποτυπώνεται και στην κατάταξη των ενεργειακών πηγών. Το 1990 ο λιθάνθρακας αποτελούσε τη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ, με μερίδιο 19,8%, ενώ ο λιγνίτης βρισκόταν στην τρίτη θέση, με 15,3%. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, η εικόνα έχει ανατραπεί πλήρως. Το 2025 ο λιθάνθρακας είχε υποχωρήσει στην 7η θέση και ο λιγνίτης στην 6η θέση μεταξύ των πηγών ηλεκτροπαραγωγής.
Οι ΑΠΕ εκτοπίζουν τον άνθρακα
Η Eurostat καταγράφει παράλληλα τη σταδιακή επικράτηση άλλων πηγών ηλεκτροπαραγωγής. Ο άνθρακας ξεπεράστηκε από την πυρηνική ενέργεια το 1994 και από το φυσικό αέριο το 2019. Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο γρήγορη: το 2023 τα υδροηλεκτρικά και η αιολική ενέργεια πέρασαν μπροστά από τον άνθρακα, ενώ το 2024 ακολούθησε η ηλιακή ενέργεια.
Νέα ιστορικά χαμηλά και στην κατανάλωση
Η υποχώρηση του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή συνοδεύεται από αντίστοιχη μείωση της κατανάλωσης, η οποία επίσης κινήθηκε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα το 2025. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurostat, η κατανάλωση λιθάνθρακα στην ΕΕ διαμορφώθηκε σε περίπου 107 εκατ. τόνους, ενώ η κατανάλωση λιγνίτη έφτασε τους 184 εκατ. τόνους. Πρόκειται και στις δύο περιπτώσεις για τις χαμηλότερες ιστορικά καταγεγραμμένες ποσότητες.
Η συρρίκνωση της χρήσης άνθρακα συνδέεται και με τις αποφάσεις κρατών-μελών να εγκαταλείψουν σταδιακά το καύσιμο, είτε στο σύνολο της οικονομίας είτε ειδικότερα στην ηλεκτροπαραγωγή και την παραγωγή θερμότητας.
Οκτώ χώρες παραμένουν παραγωγοί λιγνίτη
Η διαδικασία απανθρακοποίησης έχει ήδη οδηγήσει αρκετές ευρωπαϊκές χώρες στην πλήρη έξοδο από τον άνθρακα. Η Πορτογαλία σταμάτησε το 2021 να χρησιμοποιεί λιθάνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ το 2024 η Σλοβακία τερμάτισε την παραγωγή λιγνίτη. Μετά και από αυτή την εξέλιξη, μόλις οκτώ κράτη-μέλη της ΕΕ εξακολουθούν να παράγουν λιγνίτη.
Διαβάστε ακόμα
