Η ακραία ξηρασία που πλήττει την Ευρώπη φέρνει στο προσκήνιο μια νέα πρόκληση για τα ενεργειακά συστήματα που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα. Στην Πολωνία, η χαμηλή στάθμη των ποταμών ανάγκασε την εταιρεία ηλεκτρισμού Enea να μειώσει την παραγωγή σε δύο μεγάλες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα, καθώς περιορίστηκαν οι διαθέσιμες ποσότητες νερού για τα συστήματα ψύξης.

Οι μονάδες Kozienice και Połaniec, συνολικής ισχύος που αντιστοιχεί σε περίπου 1,3 GW, τέθηκαν υπό περιορισμούς λειτουργίας λόγω των εξαιρετικά χαμηλών υδάτων στον ποταμό Βιστούλα. Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 2% της εγκατεστημένης ισχύος της χώρας και αφορά ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας ικανή να καλύψει τις ανάγκες περισσότερων από ένα εκατομμύριο νοικοκυριών.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Πολωνία. Η παρατεταμένη ξηρασία σε πολλές περιοχές της Ευρώπης δοκιμάζει τα συμβατικά ενεργειακά συστήματα, καθώς πολλές θερμικές μονάδες –άνθρακα, λιγνίτη και φυσικού αερίου– εξαρτώνται από μεγάλες ποσότητες νερού για ψύξη, σύμφωνα με το euronews.

Η κλιματική κρίση πλήττει τα συστήματα που την ενισχύουν

«Αυτό είναι το παράδοξο της κλιματικής κρίσης: οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή γίνονται όλο και περισσότερο θύματά της», δήλωσε ο Paweł Pomian, αντιπρόεδρος της πολωνικής περιβαλλοντικής οργάνωσης EKO-UNIA.

Όπως υποστηρίζουν ειδικοί, η εξάρτηση από μεγάλες θερμικές μονάδες με υψηλές ανάγκες σε νερό δημιουργεί νέους κινδύνους σε μια εποχή όπου οι περίοδοι ακραίας ζέστης και παρατεταμένης ξηρασίας γίνονται συχνότερες.

Η περίπτωση της μονάδας Kozienice αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η παροχή του ποταμού Βιστούλα κοντά στον σταθμό μειώθηκε στις 5 Αυγούστου μόλις στα 135 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο, ενώ το σύστημα ψύξης της μονάδας απαιτεί περίπου 80 έως 100 κυβικά μέτρα νερού ανά δευτερόλεπτο.

Η περιβαλλοντική πίεση στον ποταμό αυξάνεται ακόμη περισσότερο, καθώς σύμφωνα με οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος η λειτουργία του σταθμού έχει επηρεάσει πληθυσμούς υδρόβιων οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων προνυμφών ψαριών προστατευόμενων ειδών.

Παρά τα προβλήματα, η Enea συνεχίζει τον σχεδιασμό για την κατασκευή νέας μονάδας φυσικού αερίου σχεδόν 1,3 GW στην περιοχή Kozienice, μια επιλογή που, σύμφωνα με επικριτές, θα διατηρήσει την εξάρτηση από ενεργειακές υποδομές με υψηλές ανάγκες ψύξης.

Η Πολωνία παραμένει εξαρτημένη από τον άνθρακα

Παρά την ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Πολωνία εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον άνθρακα. Σύμφωνα με στοιχεία του ενεργειακού ινστιτούτου Ember, ο άνθρακας εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το 51% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, ενώ η αιολική και η ηλιακή ενέργεια αντιστοιχούν περίπου στο 25%.

Η Πολωνία έχει καταγράψει σημαντική πρόοδο στα φωτοβολταϊκά, προσθέτοντας περισσότερα από 20 GW ηλιακής ισχύος μεταξύ 2020 και 2025, ωστόσο το συνολικό μερίδιο αιολικής και ηλιακής ενέργειας παραμένει χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Βαρσοβία έχει θέσει στόχο έως το 2030 η ανανεώσιμη ηλεκτροπαραγωγή να φτάσει το 51% και η συνολική ισχύς ΑΠΕ τα 64 GW. Ωστόσο, η μετάβαση μακριά από τον άνθρακα παραμένει δύσκολη.

«Οι μονάδες άνθρακα πληρώνουν το τίμημα των προβλημάτων που οι ίδιες δημιούργησαν», ανέφερε η Kasia Szeniawska από την οργάνωση Beyond Fossil Fuels, επισημαίνοντας ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τους κινδύνους για τα ενεργειακά συστήματα που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα.

Η ξηρασία πλήττει και την υδροηλεκτρική παραγωγή

Η ενεργειακή πίεση δεν περιορίζεται στις θερμικές μονάδες. Η χαμηλή βροχόπτωση έχει προκαλέσει σημαντική πτώση και στην υδροηλεκτρική παραγωγή σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με στοιχεία της ενεργειακής εταιρείας ανάλυσης Montel, οι εισροές νερού σε ταμιευτήρες και υδροηλεκτρικούς σταθμούς στην Αυστρία και την Ελβετία ήταν τον Ιούλιο σχεδόν 50% χαμηλότερες από τον μέσο όρο.

Η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας στην Αυστρία περιορίστηκε στο 51% των κανονικών επιπέδων, ενώ αντίστοιχα η Ελβετία έφτασε το 48%, η Γερμανία το 63% και η Γαλλία το 68%.

Η μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε μεγαλύτερη χρήση ορυκτών καυσίμων, ωστόσο η ανάπτυξη της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας λειτουργεί ως αντίβαρο.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το 2025 η ηλιακή ενέργεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημείωσε νέο ρεκόρ παραγωγής, αυξημένη κατά περισσότερο από 20%, αντισταθμίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις απώλειες από την υδροηλεκτρική και αιολική παραγωγή.

Διαβάστε ακόμη