Μνήμες της περιφερειακής κρίσης τιμών ρεύματος στον «διακεκαυμένο άξονα» Ουγγαρίας-Ρουμανίας-Βουλγαρίας- Ελλάδας του καλοκαιριού του 2024 ξυπνούν οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών, καθώς οι τιμές στις αγορές ηλεκτρισμού της ευρύτερης περιοχής πραγματοποιούν υψηλές πτήσεις. Η Ελλάδα παραμένει προς το παρόν φθηνότερη χάρη στις ΑΠΕ, την επάρκεια παραγωγής και τις μπαταρίες (τόσο τις δικές της όσο και της Βουλγαρίας) που συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση των βραδινών αιχμών, όμως η αύξηση της ζήτησης για εξαγωγές ρεύματος προς τον Βορρά προϊδεάζει για ανοδικές πιέσεις…
Πώς η υποχώρηση της στάθμης του Δούναβη εκτόξευσε τις τιμές ρεύματος σε Ουγγαρία και Ρουμανία
Βασικός υπαίτιος για την «αναζωπύρωση» είναι η υποχώρηση της στάθμης του Δούναβη σε ιστορικό χαμηλό επίπεδο, εξέλιξη που έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή μεγάλων πυρηνικών μονάδων που είναι κρίσιμες για το «ενεργειακό ισοζύγιο» της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης και χρησιμοποιούν νερό από τον ποταμό για την ψύξη των αντιδραστήρων τους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η μονάδα Paks στην Ουγγαρία ισχύος 2 GW που συνεισφέρει το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας και έχει τεθεί εκτός λειτουργίας για πρώτη φορά εδώ και 44 χρόνια και η μονάδα Cernavoda στη Ρουμανία, με δυο αντιδραστήρες ισχύος 706,5 MW ο καθένας. Σύμφωνε με παράγοντες της αγοράς, πάνω από το ένα τρίτο της πυρηνικής ισχύος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει επηρεαστεί από την κατάσταση στο Δούναβη. Μάλιστα, η απόσυρση μιας τόσο μεγάλης ποσότητας σταθερής και σχετικά χαμηλού κόστους ηλεκτροπαραγωγής συνέπεσε με την αύξηση της κατανάλωσης λόγω υψηλών θερμοκρασιών σε Ουγγαρία και Ρουμανία, προκαλώντας απότομη άνοδο των τιμών. Είναι ενδεικτικό ότι για αύριο (Δευτέρα 3 Αυγούστου) η μέση ημερήσια τιμή στο Χρηματιστήριο Ενέργειας της Ουγγαρίας –διαμορφώνεται στα 179 ευρώ/MWh, με μέγιστη τιμή (στη βραδινή αιχμή) τα 420 ευρώ/MWh, με παράγοντες της αγοράς να σχολιάζουν ότι αν και πρόκειται για υψηλή τιμή, εντούτοις είναι σημαντικά χαμηλότερη από αυτή που προεξοφλούσαν τα προθεσμιακά συμβόλαια, που «έβλεπαν» μέση τιμή 280 ευρώ/MWh. Σε κάθε περίπτωση, η Ουγγαρία βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ενεργειακής ανάγκης, με τον πρωθυπουργό Πέτερ Μαγυάρ να προειδοποιεί σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα χθες Κυριακή ότι οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες για το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας που θα δοκιμαστεί σκληρά και να ζητά αυτοσυγκράτηση από τους καταναλωτές για να αποφευχθούν μπλακάουτ, με δεδομένες και τις προβλέψεις για άνοδο της θερμοκρασίας πάνω από τους 40 βαθμούς μέσα στην εβδομάδα. Ενδεικτικό της σοβαρότητας της κατάστασης είναι ότι η κυβέρνηση της Βουδαπέστης ζήτησε από μεγάλες βιομηχανίες, αυτοκινητοβιομηχανίες και εργοστάσια παραγωγής μπαταριών να περιορίσουν την κατανάλωσή τους, ιδιαίτερα κατά τις βραδινές ώρες αιχμής. Η MOL ανακοίνωσε μείωση της κατανάλωσής της κατά 40%, ενώ η Samsung SDI περιόρισε κατά 10% τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στις κρίσιμες ώρες.
Στο επίκεντρο του νέου επεισοδίου υψηλών τιμών εκτός από την Ουγγαρία βρίσκεται και η Ρουμανία, όπου η Nuclearelectrica, η κρατική εταιρεία που διαχειρίζεται τις πυρηνικές μονάδες της χώρας προχώρησε στη διακοπή λειτουργίας ενός εκ των αντιδραστήρων του σταθμού Cernavoda ενώ το υπουργείο Ενέργειας προανήγγειλε την αποσύνδεση και της δεύτερης μονάδας. Παράλληλα, η χώρα κήρυξε κατάσταση συναγερμού για τον Αύγουστο και αναγκάστηκε να αυξήσει δραστικά τις εισαγωγές της, με την ρουμανική κυβέρνηση να ανακοινώνει ότι θα αναζητήσει επιπλέον ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας από την Ουκρανία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα. Η μέση τιμή στην Προημερήσια Αγορά της Ρουμανίας διαμορφώνεται σήμερα στα 178 ευρώ/MWh. με μέγιστη τιμή -τις βραδινές ώρες- τα 420 ευρώ/MWh. Στο «κόκκινο» βρίσκονται σήμερα και οι αγορές ηλεκτρισμού της Σλοβενίας και της Σλοβακίας, με την τελευταία μάλιστα να καταγράφει την υψηλότερη μέγιστη τιμή τις απογευματινές ώρες, πάνω από τα 500 ευρώ/MWh. Αξιοσημείωτο δε, όπως παρατηρούν στο energygame.gr πηγές με άριστη γνώση της κατάστασης είναι ότι, σε αντίθεση με το 2024, στην «ζώνη του προβλήματος» βρίσκεται και η Αυστρία
Σε επιφυλακή η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την κατάσταση, χωρίς να διαπιστώνει μέχρι στιγμής άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής. Σε ερώτηση του Euronews για πιθανές παρενέργειες από το κλείσιμο της μονάδας Paks στην Ουγγαρία, η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Κάισα Ιτκόνεν δήλωσε ότι «ένα γεγονός τέτοιου είδους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ισορροπία του περιφερειακού ηλεκτρικού συστήματος» και γι΄αυτό η Κομισιόν είναι έτοιμη να συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση της Ομάδας Συντονισμού για τον Ηλεκτρισμό. Υπό τις παρούσες συνθήκες δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθεί και η Task Force για τις αγορές ενέργειας της ΝΑ Ευρώπης.
Η εικόνα της ελληνικής αγοράς
Παρά την αναστάτωση στις βορειότερες αγορές, η Ελλάδα δεν έχει εμφανίσει μέχρι στιγμής άνοδο αντίστοιχη με εκείνη της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας, χωρίς αυτό να δικαιολογεί οποιοδήποτε εφησυχασμό καθώς είναι ορατό το ενδεχόμενο η πίεση να ενταθεί και στην εγχώρια αγορά τις επόμενες ημέρες, με traders να μην αποκλείουν την εμφάνιση τιμών ακόμα και πάνω από τα 200 ευρώ/MWh. Για σήμερα η μέση τιμή στην Προημερήσια Αγορά διαμορφώνεται στα 154 ευρώ/MWh (και η μέγιστη τιμή στα 300 ευρώ/MWh) με ημερήσια άνοδο 57% λόγω αύξησης της ζήτησης (μετά το Σαββατοκύριακο) αλλά και υποχώρησης των ισχυρών ανέμων των προηγούμενων ημερών. Κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η συνεισφορά των ΑΠΕ στο μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής (στο 54% ενώ τις προηγούμενες ημέρες κινούνταν πάνω από το 60% έχοντας φτάσει και στο 66% την 31η Ιουλίου) και να αυξηθεί η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου.
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η ελληνική αγορά υποστηρίζεται από την υψηλή παραγωγή φωτοβολταϊκών, την επάρκεια των θερμικών μονάδων και τις σχετικά ηπιότερες θερμοκρασίες, ενώ ένας ακόμα παράγοντας που συγκρατεί τις τιμές στην εγχώρια αγορά, ιδίως τις ώρες που σβήνουν τα φωτοβολταϊκά, είναι οι μπαταρίες της Βουλγαρίας «που ρίχνουν τις βραδινές τιμές τόσο σε Ελλάδα όσο και σε Βουλγαρία», όπως σχολιάζει πηγή της αγοράς στο energygame.gr. Την ίδια στιγμή, η χώρα μας είναι εξαγωγική και λειτουργεί ως μέρος της λύσης, στέλνοντας ηλεκτρική ενέργεια προς τις χώρες της ευρύτερης περιοχής όπου παρατηρείται στενότητα (Ρουμανία, Ουγγαρία), μέσω της Βουλγαρίας.
Ο κίνδυνος μετάδοσης του σοκ
Η προστασία της ελληνικής αγοράς δεν είναι, ωστόσο, απόλυτη. Η ευρωπαϊκή αγορά επόμενης ημέρας λειτουργεί μέσω της σύζευξης των επιμέρους αγορών και της ταυτόχρονης αξιοποίησης της διαθέσιμης δυναμικότητας των διασυνδέσεων. Όταν οι τιμές σε Ρουμανία και Ουγγαρία αυξάνονται, ενισχύεται το οικονομικό κίνητρο για εξαγωγές φθηνότερης ενέργειας από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία προς τον Βορρά. Οι περιορισμένες δυνατότητες των διασυνδέσεων εμποδίζουν την πλήρη εξίσωση των τιμών και εξηγούν γιατί η Ελλάδα εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με discount. Εφόσον, όμως, οι πυρηνικές μονάδες παραμείνουν εκτός για πολλές ημέρες και ο καύσωνας αυξήσει τη ζήτηση, οι ενισχυμένες εξαγωγές μπορούν να περιορίσουν το πλεόνασμα της ελληνικής αγοράς και να οδηγήσουν τις τιμές υψηλότερα. Γι’ αυτό και η όλη κατάσταση χαρακτηρίζεται ανησυχητική από αρμόδιες πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις , χωρίς να παραβλέπουν ότι η Ελλάδα εισήλθε στη ζώνη των «αυγουστιάτικων αναταράξεων» με ανοδική τάση στις χονδρικές τιμές ρεύματος που έκλεισαν τον Ιούλιο στα 110 ευρώ/MWh, με μηνιαία αύξηση 18%. Η άνοδος συνδέθηκε κυρίως με την αυξημένη θερινή ζήτηση και το ακριβότερο φυσικό αέριο, όμως η κρίση του Δούναβη προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης μέσα στον Αύγουστο που ξεκίνησε με άγριες διαθέσεις για την ευρύτερη περιοχή…
Διαβάστε ακόμη
