Στον σχεδιασμό ενός νέου μηχανισμού παροχής υπηρεσιών αδράνειας και ισχύος βραχυκύκλωσης προχωράει ο ΑΔΜΗΕ προκειμένου να θωρακίσει την ανθεκτικότητα και ευστάθεια του δικτύου ηλεκτρικού συστήματος αποστέλλοντας στη ΡΑΑΕΥ επικαιροποιημένη εισήγηση για τη μεταβατική φάση του μηχανισμού. Η δημόσια διαβούλευση για τον νέο μηχανισμό θα παραμείνει ανοικτή έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026. Στόχος είναι να οριστικοποιηθεί ο σχεδιασμός της μεταβατικής πρώτης φάσης, που βασίζεται σε ανοιχτή πρόσκληση προς τους επιλέξιμους παρόχους, αλλά και να τεθούν οι βάσεις για τη μόνιμη εφαρμογή του μηχανισμού και τη χρηματοδότησή του. Παράλληλα, προτείνονται αλλαγές που αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα χαρακτηριστικά των διαθέσιμων τεχνολογιών και διασφαλίζουν πιο αναλογική αποζημίωση των παρόχων.

Οι ανάγκες που βλέπει ο ΑΔΜΗΕ

Όπως επισημαίνεται στη σχετική πρόταση του ΑΔΜΗΕ, το ελληνικό σύστημα μεταφοράς χρειάζεται πλέον πρόσθετες υπηρεσίες που μέχρι σήμερα παρείχαν φυσικά οι μεγάλες θερμικές μονάδες παραγωγής. Καθώς οι λιγνιτικές μονάδες αποσύρονται και η συμμετοχή των φωτοβολταϊκών και των αιολικών αυξάνεται διαρκώς, μειώνεται η φυσική στρεφόμενη αδράνεια του συστήματος καθώς και η διαθέσιμη ισχύς βραχυκύκλωσης, δύο παράμετροι κρίσιμες για τη διατήρηση της συχνότητας, της τάσης και συνολικά της ασφάλειας λειτουργίας του δικτύου. Γι’ αυτό ο ΑΔΜΗΕ εισηγείται τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού μέσω του οποίου θα αποζημιώνονται εγκαταστάσεις που θα παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες στο σύστημα.

Δύο διαφορετικές τεχνολογίες

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της επικαιροποιημένης εισήγησης είναι ότι ο ΑΔΜΗΕ διαχωρίζει πλέον τις ανάγκες του συστήματος σε δύο κατηγορίες τεχνολογιών. Πιο αναλυτικά, ο νέος μηχανισμός θα είναι ανοικτός σε εγκαταστάσεις χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος που μπορούν να παρέχουν τις απαιτούμενες υπηρεσίες στο ηλεκτρικό σύστημα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι σύγχρονοι πυκνωτές που προκύπτουν από τη μετατροπή υφιστάμενων γεννητριών, αλλά και μονάδες εξοπλισμένες με μετατροπείς τεχνολογίας grid-forming. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η συμμόρφωση με τις τεχνικές προδιαγραφές και η πιστοποίηση των δυνατοτήτων τους.

Ο Διαχειριστής προτείνει μάλιστα να καθορίζονται ελάχιστα αλλά και ανώτατα επίπεδα συμμετοχής των σύγχρονων μηχανών, ώστε να διασφαλίζεται η αναγκαία τεχνική συμβολή τους χωρίς υπέρμετρη επιβάρυνση του κόστους. Οι υποψήφιοι πάροχοι θα πρέπει επίσης να καταθέσουν τον απαιτούμενο τεχνικό φάκελο και τις προβλεπόμενες εγγυήσεις, ενώ θα έχουν προθεσμία 18 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης για να θέσουν τις εγκαταστάσεις τους σε πλήρη λειτουργία.

Διαφορετική αποζημίωση ανά τεχνολογία

Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ προτείνει διαφορετικούς μοναδιαίους συντελεστές αποζημίωσης ανά κατηγορία τεχνολογίας, αναγνωρίζοντας ότι οι σύγχρονες μηχανές και οι grid-forming μετατροπείς έχουν διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά, διαφορετική δυναμική απόκριση και διαφορετικό κόστος παροχής υπηρεσιών.

Παράλληλα, προβλέπεται μηνιαία προσωρινή εκκαθάριση των αποζημιώσεων και ετήσια οριστική εκκαθάριση με βάση την πραγματική διαθεσιμότητα κάθε εγκατάστασης. Για το πρώτο έτος προβλέπεται ειδικό μεταβατικό καθεστώς, με κατώφλι διαθεσιμότητας 70%, γραμμική αποζημίωση μεταξύ 70% και 90% και υποχρέωση τεχνικής τεκμηρίωσης σε περίπτωση χαμηλότερης απόδοσης.

Παράλληλα, αναμένεται σε επόμενο στάδιο ο ΑΔΜΗΕ να υποβάλει στη ΡΑΑΕΥ τις ακριβείς ανάγκες του συστήματος, τις αναλυτικές τεχνικές προδιαγραφές συμμετοχής, τις απαιτήσεις σύνδεσης για τις τεχνολογίες grid-forming και τους τελικούς συντελεστές αποζημίωσης. Πρόκειται για μία σειρά από τεχνικά χαρακτηριστικά που θα πρέπει να λάβουν πρώτα πράσινο φως προκειμένου να ενεργοποιηθεί ο νέος μηχανισμός.

Η λύση του ΑΗΣ Καρδιάς

Μία από τις λύσεις που φαίνεται να ταιριάζουν στις ανάγκες που περιγράφει ο ΑΔΜΗΕ είναι η αξιοποίηση των υφιστάμενων γεννητριών του ΑΗΣ Καρδιάς της ΔΕΗ. Πρόκειται για έναν σχεδιασμό τον οποίο είχε ήδη παρουσιάσει η ΔΕΗ κατά την παρουσίαση του επενδυτικού σχεδίου της για τη Δυτική Μακεδονία, όπου προέβλεπε τη δυνατότητα μετατροπής των γεννητριών των μονάδων 3 και 4 του σταθμού —ο οποίος έχει σταματήσει τη λιγνιτική λειτουργία του από το 2021— σε σύγχρονους πυκνωτές.

Η λύση αυτή αξιοποιεί τις υπάρχουσες γεννήτριες, στις οποίες ενσωματώνεται σφόνδυλος στον άξονα περιστροφής, επιτρέποντας την παροχή στρεφόμενης αδράνειας και άεργης ισχύος προς το δίκτυο χωρίς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε παρουσιάσει η ΔΕΗ, η εγκατάσταση θα μπορούσε να προσφέρει:

  • άεργη ισχύ 2 × 210 MVAr,
  • αδράνεια 2 × 1.500 MWs.

Στην ουσία η πρόταση αυτή αφορά στην επαναξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών με τις εκτιμήσεις για το σχετικό κόστος της επένδυσης να διαμορφώνονται σε περίπου 30 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές με γνώση του σχεδιασμού, η τεχνική μετατροπή των γεννητριών δεν θεωρείται ιδιαίτερα σύνθετη. Όπως επισημαίνουν, πρόκειται για γνωστή τεχνολογία που εφαρμόζεται διεθνώς και αφορά αναβάθμιση υφιστάμενου εξοπλισμού, όχι κατασκευή νέας εγκατάστασης.

Όπως επισημαίνουν πηγές της αγοράς, η περίπτωση του ΑΗΣ Καρδιάς παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή διαθέτει ήδη όλες τις βασικές υποδομές. Οι γεννήτριες, τα κτίρια, οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις και κυρίως η υφιστάμενη σύνδεση στο δίκτυο υπερυψηλής τάσης παραμένουν διαθέσιμα, γεγονός που μειώνει σημαντικά τόσο το κόστος όσο και τον χρόνο υλοποίησης σε σχέση με μια νέα εγκατάσταση.

Δεν υποκαθιστούν όλα τα μέσα ευστάθειας

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι οι σύγχρονοι πυκνωτές δεν αποτελούν πανάκεια ούτε μπορούν να αντιμετωπίσουν κάθε ακραίο σενάριο λειτουργίας του συστήματος. Ωστόσο, σε φυσιολογικές συνθήκες λειτουργίας προσφέρουν σημαντική υποστήριξη στη διατήρηση της τάσης, της συχνότητας και συνολικά της ευστάθειας του δικτύου, αποτελώντας μία από τις πλέον ώριμες και οικονομικά αποδοτικές λύσεις για την ενίσχυση ενός συστήματος με υψηλή συμμετοχή ΑΠΕ.

Εφόσον ο νέος μηχανισμός που σχεδιάζει ο ΑΔΜΗΕ προβλέψει ανάγκες οι οποίες μπορούν να καλυφθούν από σύγχρονες μηχανές, η πρόταση της ΔΕΗ για την αξιοποίηση των γεννητριών του ΑΗΣ Καρδιάς αποκτά πλέον ιδιαίτερη επικαιρότητα, καθώς μπορεί να αποτελέσει μία από τις πρώτες ώριμες επενδύσεις που θα διεκδικήσουν συμμετοχή στο νέο πλαίσιο.

Διαβάστε ακόμα