Μια διαφορετική ανάγνωση της κατάστασης που διαμορφώνεται στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου δίνει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, στρέφοντας την προσοχή όχι μόνο στα επίπεδα των αποθεμάτων στις αποθήκες και στις τιμές, αλλά κυρίως στη συμπεριφορά της αγοράς και στη μορφή της καμπύλης των μελλοντικών τιμών. Όπως υποστηρίζει σε ανάρτησή του στο LinkedIn, πίσω από τη συζήτηση για το πόσο γεμάτες είναι οι ευρωπαϊκές αποθήκες υπάρχει μια πιο ουσιαστική εξέλιξη, η οποία, κατά την άποψή του, δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς.
«Υπάρχει μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα ιστορία που δεν αναφέρεται επαρκώς: η μορφή της καμπύλης των προθεσμιακών τιμών», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο κ. Τσάφος εξηγεί ότι υπό κανονικές συνθήκες η αγορά προθεσμιακών συμβολαίων φυσικού αερίου παρουσιάζει μια μορφή «κύματος»: οι τιμές είναι χαμηλότερες το καλοκαίρι και υψηλότερες τον χειμώνα. Η συγκεκριμένη δομή, όπως επισημαίνει, δημιουργεί ένα σαφές κίνητρο για την αποθήκευση φυσικού αερίου, ενώ παράλληλα ενσωματώνει ένα ασφάλιστρο κινδύνου για την περίοδο κατά την οποία υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα έλλειψης, δηλαδή τον χειμώνα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, μετά την έναρξη των προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ η εικόνα αυτή άλλαξε. «Η διαφορά μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού εξαφανίστηκε», σημειώνει, περιγράφοντας μια αγορά στην οποία, αντί για την προηγούμενη καμπύλη, εμφανίζεται πλέον «μια σειρά από σκαλοπάτια, η τιμή είναι σταθερή και στη συνέχεια πέφτει». Μάλιστα, όπως αναφέρει, ακόμη και σήμερα, πέρα από την άμεση χειμερινή περίοδο, δεν υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ καλοκαιριού και χειμώνα για τη σεζόν 2027/28.
Για τον υφυπουργό, η συγκεκριμένη μορφή της καμπύλης των τιμών αποτελεί βασικό στοιχείο για την κατανόηση της ευρωπαϊκής κατάστασης. Όπως εξηγεί, επί αρκετούς μήνες οι ευρωπαϊκές εταιρείες επιχειρούσαν να αναπληρώσουν τα αποθέματα των αποθηκών, την ίδια στιγμή όμως η αγορά δεν τους έδινε οικονομικό κίνητρο για να το πράξουν.
«Δεν συνέφερε να αγοράσεις φυσικό αέριο σήμερα και να το πουλήσεις αργότερα – η τιμή ήταν ουσιαστικά η ίδια», αναφέρει. Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τον κ. Τσάφο, η αγορά λειτουργούσε διαφορετικά από αυτό που θα περίμενε κανείς σε μια κανονική συνθήκη. «Αυτό είναι παράδοξο. Γιατί οι “αγορές” να το κάνουν αυτό;», διερωτάται.
Στη συνέχεια, περιγράφει πώς θα μπορούσε να λειτουργεί μια κανονική αγορά σε περίπτωση που υπήρχε φόβος για έλλειψη φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά τους χειμερινούς μήνες. Εάν υπήρχε ανησυχία ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ξεμείνει από φυσικό αέριο τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, οι συμμετέχοντες στην αγορά θα ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν κάτι περισσότερο προκειμένου να αντισταθμίσουν αυτό το ενδεχόμενο. Έτσι, θα υπήρχε μια εμφανής άνοδος των τιμών κατά τους συγκεκριμένους μήνες.
Αντίστοιχα, καθώς θα πλησίαζε μια πιθανή περίοδος έλλειψης, για παράδειγμα τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο, θα μπορούσε να εμφανιστεί μια απότομη αύξηση της τιμής, αντανακλώντας τον αυξημένο κίνδυνο.
Ο κ. Τσάφος σημειώνει ότι αυτό είναι που συμβαίνει σε μια ώριμη αγορά όπως το Henry Hub στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ευρωπαϊκή αγορά, ωστόσο, παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά. «Αλλά όχι στην Ευρώπη», σημειώνει ο υφυπουργός, υποστηρίζοντας ότι αντί για περιστασιακές απότομες αυξήσεις των τιμών σε περιόδους έντονης πίεσης, η ευρωπαϊκή αγορά λειτουργεί ως ένα « φυτίλι που καίει αργά».
Σε αυτό το σημείο θέτει ένα ακόμη ερώτημα σχετικά με τη διαμόρφωση των τιμών: γιατί η τιμή για τον Απρίλιο του 2026, όταν δεν υπάρχει έλλειψη, να είναι ίδια με την προθεσμιακή τιμή για τον Φεβρουάριο, όταν υπάρχει ο φόβος ότι μπορεί να υπάρξει έλλειψη; Κατά τον ίδιο, η εικόνα της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου περιγράφεται συνήθως με έναν συγκεκριμένο τρόπο: «Η Ευρώπη δεν γεμίζει τις αποθήκες της αρκετά γρήγορα, οπότε οι τιμές αυξάνονται».
Ο κ. Τσάφος θεωρεί ότι υπάρχει μια διαφορετική και, όπως υποστηρίζει, πιο ακριβής περιγραφή της κατάστασης. «Η αγορά προσπαθεί ενεργά να αποθαρρύνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες από το να ξαναγεμίσουν τις αποθήκες – ίσως προκειμένου να δημιουργηθεί έλλειψη», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Στο τελευταίο μέρος της ανάρτησής του, ο υφυπουργός διαχωρίζει τη στενή, τεχνική λειτουργία της αγοράς από το ευρύτερο ερώτημα για το κατά πόσο η λειτουργία αυτή είναι συμβατή με τη σημασία του φυσικού αερίου για την Ευρώπη. Όπως αναγνωρίζει, η αγορά μπορεί να λειτουργεί με μια στενή, τεχνική έννοια, καθώς οι τιμές αντανακλούν τις συναλλαγές που πραγματοποιούν οι συμμετέχοντες στην αγορά.
Το ερώτημα, όμως, που θέτει είναι αν αυτή η λειτουργία αρκεί. «Αλλά έχει νόημα αυτή η αγορά σε μια ευρύτερη έννοια – ως ο μηχανισμός καθορισμού των τιμών για ένα εμπόρευμα που είναι τόσο σημαντικό για την Ευρώπη; Δεν είμαι τόσο σίγουρος», σημειώνει. Και καταλήγει υπογραμμίζοντας την ανάγκη το συγκεκριμένο ζήτημα να τεθεί άμεσα σε ευρωπαϊκό επίπεδο: «Και αυτό είναι ένα ερώτημα που πρέπει να θέσουμε επειγόντως στην Ευρώπη».
Nikos Tsafos © LinkedIn
Διαβάστε ακόμη
