Στο ποσό των 350 εκατ. ευρώ εκτιμάται ο προϋπολογισμός για την υλοποίηση 11 έργων Μονάδων Ανακύκλωσης και Ανάκτησης (ΜΑΑ), που εντάσσονται στον σχεδιασμό της νέας γενιάς υποδομών διαχείρισης αποβλήτων του σχήματος ΗΛΕΚΤΩΡ – ΘΑΛΗΣ που αποκτά ο όμιλος Aktor από τη Motor Oil. Απομένει πλέον μόνο η έγκριση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, προκειμένου η συναλλαγή να ολοκληρωθεί προς το τέλος του έτους ή στις αρχές του 2027. Για τον Όμιλο AKTOR, ωστόσο, η αξία της συμφωνίας δεν εξαντλείται στα περίπου 41 εκατ. ευρώ EBITDA και στο ανεκτέλεστο που προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ. Το ουσιαστικότερο όφελος είναι η ισχυρή θέση που αποκτά ο Όμιλος στις αγορές της ανακύκλωσης, της διαχείρισης απορριμμάτων και του νερού.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του Νίκου Περδικάρη, Διευθυντή Ανάπτυξης της THALIS–HELECTOR, στο 9ο Συνέδριο της ΕΕΔΣΑ, ο σχεδιασμός αφορά 11 παρεμβάσεις για τη μετάβαση των υποδομών διαχείρισης αποβλήτων στο μοντέλο των Μονάδων Ανακύκλωσης και Ανάκτησης (ΜΑΑ). Στην πράξη, πρόκειται για ένα μίγμα έργων, ορισμένες υφιστάμενες Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων αναβαθμίζονται, ώστε να μπορούν να δέχονται περισσότερα χωριστά συλλεγόμενα ρεύματα και να ανακτούν καθαρότερα, υψηλότερης αξίας υλικά, ενώ παράλληλα προχωρούν και νέες μονάδες. Αυτό είναι και το βασικό νόημα της μετάβασης από ΜΕΑ σε ΜΑΑ. Λιγότερη έμφαση στη διαχείριση σύμμεικτων αποβλήτων και μεγαλύτερη στην ανάκτηση και την παραγωγή δευτερογενών υλικών που μπορούν να επιστρέψουν στην οικονομία.
Η μετατροπή των Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) σε σύγχρονες Μονάδες Ανάκτησης Αποβλήτων (ΜΑΑ) βρίσκονται στο επίκεντρο της στρατηγικής για να αλλάξει σελίδα η διαχείριση απορριμμάτων στην Ελλάδα. Οι μονάδες αυτές είναι ικανές να λειτουργούν με βάση τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της ενεργειακής αυτάρκειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως προϋπόθεση για τη συνέχιση της χρηματοδότησης τη μετατροπή των υφιστάμενων Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) σε Μονάδες Ανακύκλωσης και Ανάκτησης (ΜΑΑ), καθώς και την αναπροσαρμογή των προδιαγραφών για τις υπό κατασκευή και σχεδιαζόμενες μονάδες, με στόχο την αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης. Οι ΜΑΑ θα επεξεργάζονται κυρίως χωριστά συλλεγμένα αστικά απορρίμματα μέσω μηχανικής και βιολογικής επεξεργασίας. Η συμφωνία με την Κομισιόν διασφαλίζει χρηματοδότηση 60% για τις νέες υποδομές και επιπλέον 25% για όσες μονάδες επιτύχουν τους ευρωπαϊκούς στόχους. Προϋπόθεση για την υλοποίηση των έργων αποτελεί η επικαιροποίηση των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ).
Πράγματι, όπως εξήγησε ο Νίκος Περδικάρης, η μετάβαση από τις παραδοσιακές Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων στις νέες Μονάδες Ανακύκλωσης και Ανάκτησης αλλάζει στην πράξη το μοντέλο λειτουργίας των υποδομών. Οι σημερινές ΜΕΑ έχουν σχεδιαστεί κυρίως για την επεξεργασία υπολειμματικών και σύμμεικτων απορριμμάτων, με περιορισμένη ευελιξία όταν αλλάζει η σύνθεση των εισερχόμενων ρευμάτων και, κυρίως, με χαμηλότερη ποιότητα στα ανακτώμενα ανακυκλώσιμα υλικά. Οι ΜΑΑ, αντίθετα, θα μπορούν να επεξεργάζονται συνδυαστικά τόσο υπολειμματικά όσο και χωριστά συλλεγμένα ρεύματα, διατηρώντας τη μηχανική και βιολογική επεξεργασία, αλλά με στόχο μεγαλύτερη ανάκτηση και παραγωγή καθαρότερων, υψηλότερης ποιότητας ανακυκλώσιμων υλικών, SRF, βιοαερίου και compost. Σύμφωνα με την παρουσίαση, το νέο μοντέλο προσφέρει παράλληλα μεγαλύτερη λειτουργική ευελιξία και χαμηλότερες ανάγκες CAPEX και OPEX, ώστε οι μονάδες να μπορούν να προσαρμόζονται καλύτερα στις μεταβολές των ρευμάτων αποβλήτων και στις αυξημένες απαιτήσεις ανακύκλωσης.
Ο χάρτης των εν λόγω έργων του σχήματος ΗΛΕΚΤΩΡ – ΘΑΛΗΣ απλώνεται σε μεγάλο μέρος της χώρας, με ισχυρή παρουσία στην Κρήτη, σε Σητεία, Ηράκλειο, Αμάρι και Χερσόνησο και συνεχίζεται σε Λάρισα, Βόλο, Κοζάνη, Αγρίνιο, Λευκάδα, Χίο και Άνδρο. Δεν ξεκινούν, όμως, όλα από το ίδιο σημείο. Κάποια έχουν ήδη πίσω τους σημαντική μελετητική και κατασκευαστική πρόοδο, άλλα βρίσκονται στη φάση των περιβαλλοντικών τροποποιήσεων και της αδειοδότησης, ενώ για τα νεότερα έργα έχουν ολοκληρωθεί οι βασικές μελέτες και προχωρούν τα επόμενα διοικητικά βήματα. Όπως ανέφερε ο κ. Περδικάρης, οι τεχνολογικές μελέτες έχουν ολοκληρωθεί και παραδοθεί στις υπηρεσίες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις έχουν ήδη εκπονηθεί ή υποβληθεί οι απαιτούμενες περιβαλλοντικές μελέτες.
Προβάδισμα για Ηράκλειο και Σητεία
Πιο μπροστά από τα υπόλοιπα βρίσκονται το Ηράκλειο και η Σητεία, καθώς πρόκειται για έργα που ξεκίνησαν στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο και έχουν ήδη μεγαλύτερη κατασκευαστική ωριμότητα. Γι’ αυτό και έχουν τεθεί σε απόλυτη προτεραιότητα ως προς την αξιολόγησή τους. Στη Σητεία, η νέα ΜΑΑ προβλέπεται με δυναμικότητα 16.635 τόνων ετησίως, έναντι 15.000 τόνων της ΜΕΑ, ενώ στο Ηράκλειο η δυναμικότητα αυξάνεται σημαντικά, από 59.200 σε 90.972 τόνους ετησίως.
Το Ηράκλειο έχει μάλιστα ιδιαίτερη σημασία για ολόκληρο το πρόγραμμα. Η διαδικασία που θα ακολουθηθεί εκεί για την κατάρτιση της απαιτούμενης τεκμηρίωσης ΥΓΟΣ – Υπηρεσιών Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος, προβλέπεται να αποτελέσει το πρότυπο και για τις υπόλοιπες μετατροπές ΜΕΑ σε ΜΑΑ. Η ΥΓΟΣ είναι κρίσιμη, καθώς αποτελεί το στάδιο μέσα από το οποίο προσδιορίζεται το ύψος της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης που μπορεί να λάβει κάθε έργο. Μετά την ολοκλήρωση και αξιολόγησή της ακολουθεί η υποβολή της πρότασης στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του ΕΣΠΑ (ΟΠΣ). Ο ίδιος ο Νίκος Περδικάρης χαρακτήρισε το ζήτημα των ΥΓΟΣ το πιο κρίσιμο σημείο της διαδικασίας, κυρίως λόγω των στενών χρονικών περιθωρίων της περιόδου 2021–2027.
Έξι έργα με τις μελέτες σε προχωρημένο στάδιο
Σε πιο προχωρημένη φάση ωρίμανσης βρίσκονται επίσης οι παρεμβάσεις σε Λάρισα, Βόλο, Χερσόνησο, Λευκάδα, Αγρίνιο και Άνδρο. Για τα πέντε πρώτα, σύμφωνα με την παρουσίαση, οι απαιτούμενες μελέτες έχουν ολοκληρωθεί, ενώ εξαίρεση αποτελεί η Άνδρος. Μετά την έγκρισή τους πρέπει να ακολουθήσει η τροποποίηση των Αποφάσεων Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), ώστε οι υφιστάμενες αδειοδοτήσεις να ενσωματώσουν τη νέα λειτουργία των μονάδων ως ΜΑΑ. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων έχει ήδη οριστεί τεχνικός σύμβουλος και η ακολουθία των επόμενων βημάτων είναι σαφής: ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής διαδικασίας, ΥΓΟΣ και στη συνέχεια υποβολή της πρότασης χρηματοδότησης στο ΟΠΣ.
Από πλευράς μεγέθους, η Χερσόνησος ξεχωρίζει, καθώς η σχεδιαζόμενη ΜΑΑ φτάνει τους 98.789 τόνους ετησίως, από 79.000 τόνους σήμερα. Στη Λάρισα η δυναμικότητα διαμορφώνεται σε 89.117 τόνους, από 74.079, και στον Βόλο σε 76.392 τόνους, από 65.792. Στην Άνδρο προβλέπεται άνοδος από μόλις 2.833 σε 8.533 τόνους ετησίως. Αντίθετα, στη Λευκάδα η νέα διαμόρφωση αποτυπώνεται σε 23.963 τόνους, έναντι 30.000 σήμερα, και στο Αγρίνιο σε 29.263 τόνους, έναντι 42.864.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία, καθώς δείχνει ότι η μετάβαση από τις ΜΕΑ στις ΜΑΑ δεν ταυτίζεται σε όλες τις περιπτώσεις με αύξηση της ονομαστικής δυναμικότητας. Ο βασικός στόχος είναι να αλλάξει το είδος της επεξεργασίας: οι νέες μονάδες θα μπορούν να δέχονται περισσότερα χωριστά συλλεγμένα ρεύματα και να παράγουν καθαρότερα και υψηλότερης ποιότητας ανακυκλώσιμα και δευτερογενή υλικά. Αυτό ήταν άλλωστε ένα από τα βασικά σημεία της τοποθέτησης του κ. Περδικάρη.
Αμάρι, Χίος και Κοζάνη έτοιμα για το επόμενο βήμα
Ξεχωριστή ομάδα αποτελούν τα τρία νέα έργα σε Αμάρι, Χίο και Κοζάνη. Εδώ, σύμφωνα με την παρουσίαση, οι απαιτούμενες μελέτες έχουν ολοκληρωθεί, η τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων είτε έχει ήδη ξεκινήσει είτε ξεκινά άμεσα και όλα τα έργα διαθέτουν τεχνικό σύμβουλο. Αυτό που αναμένουν είναι οι τελικές κατευθύνσεις για την κατάρτιση των ΥΓΟΣ, ώστε να προχωρήσει στη συνέχεια η χρηματοδοτική διαδικασία.
Στο Αμάρι η νέα δυναμικότητα φτάνει τους 58.132 τόνους ετησίως, από 43.000 τόνους, ενώ στη Χίο αυξάνεται από 16.200 σε 25.255 τόνους. Στην Κοζάνη, αντίθετα, η ΜΑΑ αποτυπώνεται με δυναμικότητα 80.000 τόνων ετησίως, έναντι 120.000 τόνων της ΜΕΑ. Ειδικά για το Αμάρι, ο κ. Περδικάρης αναφέρθηκε και προφορικά στη σημερινή μονάδα ως ένα από τα χαρακτηριστικά έργα της THALIS στην Κρήτη, με σημερινή δυναμικότητα περίπου 45.000 τόνων.
Όλα τα παραπάνω εντάσσονται, σύμφωνα με τον Νίκο Περδικάρη, σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για τη μετάβαση προς τις κυκλικές πόλεις, με τις τοπικές υποδομές να αποτελούν το πεδίο όπου η κυκλική οικονομία περνά από τη θεωρία στην πράξη. Όπως επισήμανε, οι πόλεις συγκεντρώνουν την κρίσιμη μάζα ανθρώπων, υποδομών και υπηρεσιών που απαιτείται για να εφαρμοστούν στην πράξη λύσεις γύρω από τα απόβλητα, το νερό και την ενέργεια. Το ζητούμενο είναι ο σχεδιασμός να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε περιοχής, να συνδέει καλύτερα πόρους και υποδομές και να επιτρέπει στις λύσεις που αποδίδουν τοπικά να επεκτείνονται σταδιακά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι νέες ΜΑΑ, η επαναχρησιμοποίηση νερού, η ενεργειακή εξοικονόμηση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός αντιμετωπίζονται ως διαφορετικά κομμάτια του ίδιου μοντέλου κυκλικής διαχείρισης.
Διαβάστε ακόμη
