Μηνύματα προς Βρυξέλλες για τη βιομηχανική πολιτική της ΕΕ έστειλε ο επικεφαλής της Metlen Ευάγγελος Μυτιληναίος στην παρέμβασή του κατά τη Γενική Συνέλευση της European Metals (που πραγματοποιήθηκε κατ’ εξαίρεση στην Αθήνα και όχι στις Βρυξέλλες), παραδίδοντας την προεδρία του συνδέσμου των εταιρειών μη σιδηρούχων μετάλλων στην Ευρώπη μετά από δυο συνεχόμενες θητείες. Το βασικότερο εξ αυτών ήταν ότι παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με μερικά χρόνια πριν -με τις Βρυξέλλες να αναγνωρίζουν πλέον τον κομβικό ρόλο της βιομηχανίας για την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης-, απαιτείται οι δεσμεύσεις να μετουσιωθούν σε απτές πρωτοβουλίες και να ληφθούν ακόμα πιο δραστικά μέτρα για να αποτραπεί ο κίνδυνος αποβιομηχάνισης της Γηραιάς Ηπείρου, με τη μείωση του ενεργειακού να παραμένει στην κορυφή των προτεραιοτήτων.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο κ, Μυτιληναίος, «Εάν η ευρωπαϊκή βιομηχανία συνεχίσει να πληρώνει σημαντικά υψηλότερο κόστος ενέργειας από τους ανταγωνιστές της στον υπόλοιπο κόσμο, τότε το κεφάλαιο, οι θέσεις εργασίας και η καινοτομία θα μετακινηθούν σταδιακά αλλού. Το βλέπουμε ήδη να συμβαίνει σε έναν βαθμό. Η ανταγωνιστική, ασφαλής και αξιόπιστη ενέργεια θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια βιομηχανική υποδομή, γιατί είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί η βιομηχανική ανθεκτικότητα της Ευρώπης». Την ανάγκη για περαιτέρω μέτρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το ενεργειακό κόστος ανέδειξε άλλωστε μιλώντας στην ίδια εκδήλωση και ο Γενικός Γραμματέας της European Metals Τζέιμς Γουότσον, αναφερόμενος στην πρόταση του Συνδέσμου για μια «τιμή αναφοράς» 50 ευρώ/MWh για το ρεύμα των ενεργοβόρων βιομηχανιών της Ευρώπης και επισημαίνοντας ότι το ισχύον πλαίσιο στήριξης της ΕΕ (CISAF) αν και κινείται προς την σωστή κατεύθυνση, εξαρτάται εν πολλοίς από τα δημοσιονομικά περιθώρια κάθε κράτους-μέλους.

Το γάλλιο της Metlen και η ζήτηση από Ασία και ΗΠΑ

Σύμφωνα με τον κ. Μυτιληναίο, «αν η ενέργεια είναι η βάση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, τότε οι επενδύσεις είναι το τελικό τεστ, διότι οι εταιρείες επενδύσουν εκεί που υπάρχει εμπιστοσύνη και όχι αβεβαιότητα», αναδεικνύοντας την ανάγκη για περαιτέρω πρωτοβουλίες από τις Βρυξέλλες, για τη στήριξη βιομηχανικών projects που ενισχύουν την στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης σε κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως η επένδυση της Metlen στο γάλλιο. Όπως σημείωσε, «όταν αποφασίσουμε να επενδύσουμε στην παραγωγή γαλλίου ανταποκρινόμασταν σε μια στρατηγική ανάγκη της Ευρώπης, αλλά η εμπειρία μας, μας έδειξε πόσο δύσκολη παραμένει η ανάπτυξη στρατηγικών βιομηχανικών projects στη Γηραιά Ήπειρο, καθώς απαιτεί ανταγωνιστική ενέργεια, πρόσβαση σε χρηματοδότηση, προβλέψιμες ρυθμίσεις και -πάνω από όλα- ένα πλαίσιο που δίνει στις εταιρείες την εμπιστοσύνη να επενδύσουν…Είναι γνωστό στις διεθνείς αγορές ότι το project της Metlen στο γάλλιο είναι το πιο αναπτυγμένο στη Δύση και ότι θα παράγει σε μεγάλη κλίμακα σε περίπου ένα χρόνο από τώρα. Όμως, η μεγαλύτερη ζήτηση δεν προέρχεται από την Ευρώπη, αλλά από την Ιαπωνία, της ΗΠΑ και τη Νότιο Κορέα, με την Ευρώπη στην τέταρτη θέση. Αυτό συμβαίνει επειδή το γάλλιο χρησιμοποιείται σε πολύ προχωρημένες τεχνολογικές εφαρμογές και η Ευρώπη δεν το χρειάζεται τόσο πολύ. Όταν ξεκινήσουμε να ανακοινώνουμε τα πρώτα μας συμβόλαια με πελάτες, θα γίνει πλήρως κατανοητό το πρόβλημα. Ξεκινήσαμε το γάλλιο με το βλέμμα στην Ευρώπη, αλλά ίσως να μην έχουμε Ευρωπαίους πελάτες», τόνισε ο επικεφαλής της Metlen, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να διευκολύνει τις στρατηγικές επενδύσεις στο μέγιστο βαθμό. Παράλληλα,  «φωτογράφισε» εμμέσως πλην σαφώς την υστέρηση της Ευρώπης  στις τεχνολογίες αιχμής (πχ ημιαγωγοί, όπου το γάλλιο είναι βασικό συστατικό) σε σχέση με την Ασία και τις ΗΠΑ και τον μακρύ δρόμο που έχει να διανύσει για να καλύψει το επενδυτικό κενό και το «κενό καινοτομίας» που εμφανίζει και να παράγει προϊόντα που θα κυριαρχούν στις διεθνείς αγορές.

Η αλλαγή πλεύσης της Ευρώπης για τον κλάδο των μετάλλων

Κάνοντας τον απολογισμό της θητείας του στην προεδρία της European Metals (πρώην Eurometaux) την περίοδο 2022-2026- ο κ. Μυτιληναίος αναφέρθηκε στις αλλαγές που συντελέστηκαν κατά την περίοδο αυτή. Τότε οι κρίσιμες πρώτες ύλες αντιμετωπίζονταν ακόμη από πολλούς ως ένα εξειδικευμένο και μάλλον περιφερειακό ζήτημα πολιτικής. Σήμερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Η άμυνα, η οικονομική ασφάλεια και η βιομηχανική ανθεκτικότητα έχουν περάσει στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ατζέντας. Η αλλαγή αυτή επηρέασε και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η Ευρώπη τη βιομηχανία και κατ’ επέκταση τα μέταλλα. Όπως τόνισε ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της Metlen, αν υπάρχει κάτι για το οποίο αισθάνεται ικανοποίηση από την προεδρία του, είναι η «έστω και μικρή» συμβολή του στο να μετακινηθεί η  Κομισιόν προς μια πιο ρεαλιστική κατεύθυνση για τον ρόλο της βιομηχανία.  Υπενθύμισε μάλιστα ότι πριν από περίπου δέκα χρόνια, σε συζητήσεις στις Βρυξέλλες, η βαριά βιομηχανία αντιμετωπιζόταν σχεδόν ως βάρος για την Ευρώπη. Το μήνυμα προς τους βιομηχάνους, όπως το περιέγραψε, ήταν περίπου «πάρτε τα εργοστάσιά σας και φύγετε». Σήμερα, όπως τόνισε, η Ευρώπη έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι χωρίς βιομηχανία δεν μπορεί να υπάρξει στρατηγική αυτονομία.

Τα μέταλλα ως θεμέλιο της στρατηγικής αυτονομίας

Ο κ. Μυτιληναίος έθεσε στο επίκεντρο ένα βασικό επιχείρημα: τα μέταλλα δεν είναι απλώς ένας ακόμη βιομηχανικός κλάδος. Είναι η βάση πάνω στην οποία στηρίζονται σχεδόν όλες οι στρατηγικές φιλοδοξίες της Ευρώπης. Από την άμυνα και την ηλεκτροκίνηση έως τους ημιαγωγούς, τις μπαταρίες, τις ΑΠΕ και την τεχνητή νοημοσύνη, κάθε κρίσιμη αλυσίδα αξίας ξεκινά από τα μέταλλα. Χωρίς αυτά, όπως είπε, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, ούτε τεχνολογική ηγεσία, ούτε οικονομική ασφάλεια.

Κατά τον ίδιο, το μήνυμα αυτό έχει πλέον γίνει περισσότερο κατανοητό στην Ευρώπη. Το επόμενο βήμα, όμως, δεν είναι η αναγνώριση του προβλήματος, αλλά η εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών. Η πρόκληση δεν είναι πια να πείσει κανείς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ότι τα μέταλλα είναι στρατηγικής σημασίας, αλλά να δημιουργηθούν οι όροι ώστε η παραγωγή και οι επενδύσεις να μπορούν πράγματι να αναπτυχθούν στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να οικοδομηθεί μέσα από αποσπασματικές πολιτικές. Μια επενδυτική απόφαση, όπως εξήγησε, δεν ξεχωρίζει την ενεργειακή πολιτική από την κλιματική πολιτική, την εμπορική πολιτική, την πολιτική ανταγωνισμού ή τη βιομηχανική στρατηγική. Τα εξετάζει όλα μαζί. Το ίδιο, είπε, πρέπει να κάνουν και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.

Το μεγάλο στοίχημα της κυκλικής μεταλλουργίας

Ένα ακόμη πεδίο στο οποίο στάθηκε ο κ. Μυτιληναίος είναι η κυκλική οικονομία και η αξιοποίηση δευτερογενών πρώτων υλών. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη διαθέτει τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών σε βιομηχανικά κατάλοιπα, αποθέσεις και προϊόντα στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Η ανάκτηση αυτών των υλικών δεν είναι απλώς ανακύκλωση. Είναι προηγμένη μεταλλουργία. Μπορεί να επεκτείνει τη βάση πόρων της Ευρώπης, να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της βιομηχανίας και να μειώσει τις εξαρτήσεις, αξιοποιώντας υλικά που βρίσκονται ήδη εντός της ευρωπαϊκής επικράτειας.

Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης έθεσε το σκραπ αλουμινίου. Η Ευρώπη, όπως είπε, εξακολουθεί να εξάγει μεγάλες ποσότητες σκραπ, παρότι το αναγνωρίζει ως στρατηγικό πόρο. Την ίδια στιγμή, η διεθνής ζήτηση για δευτερογενείς πρώτες ύλες αυξάνεται, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες να βρίσκονται αντιμέτωπες με μεγαλύτερο ανταγωνισμό για την εξασφάλισή τους. Ο κ. Μυτιληναίος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι σήμερα, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι πιο εύκολο ή φθηνό να βρει κανείς πρωτόχυτο αλουμίνιο παρά καλής ποιότητας σκραπ, καθώς μεγάλες ποσότητες κατευθύνονται σε αγορές όπως η Κίνα, η Ινδία και οι ΗΠΑ. Στάθηκε μάλιστα στο παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου, όπως είπε, εφαρμόζονται υψηλοί δασμοί στο πρωτόχυτο αλουμίνιο, αλλά μηδενικοί στο scrap, επιτρέποντας στην αμερικανική αγορά να προσελκύει μεγάλες ποσότητες δευτερογενών πρώτων υλών.

Η ανάγκη να μείνει το scrap αλουμινίου στην Ευρώπη

Ο κ. Μυτιληναίος χαιρέτισε την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αντιμετωπίσει το ζήτημα της διαρροής scrap, αλλά προειδοποίησε ότι οι αποφάσεις δεν πρέπει να καθυστερήσουν άλλο, αναφερόμενος στα σχέδια της Κομισιόν για επιβολή δασμών στις εξαγωγές προς την ΕΕ. Αρμόδιες πηγές ανέφεραν ότι το μέτρο αναμένεται προς το φθινόπωρο, με την European Metals να ζητά ποσοστό της τάξης του 30%, αλλά τις Βρυξέλλες να προσανατολίζονται σε σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό της τάξης του 15%, λόγω των πιέσεων από τον κλάδο εμπορίας scrap. Ο επικεφαλής της Metlen χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο αρνητική εξέλιξη, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι διεθνείς ανταγωνιστές κινούνται ταχύτερα και πιο αποφασιστικά. Ανέφερε ενδεικτικά ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχώρησαν σε πλήρη απαγόρευση εξαγωγών το του σκραπ αλουμινίου, εξέλιξη που θα μπορούσε να αυξήσει ακόμη περισσότερο την πίεση προς την Ευρώπη, καθώς χώρες όπως η Ινδία θα αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Το μήνυμά του ήταν σαφές: κάθε τόνος σκραπ που φεύγει από την Ευρώπη είναι ένας τόνος που δεν μπορεί να στηρίξει την ευρωπαϊκή κυκλική οικονομία και τη δική της βιομηχανική βάση.

Η επόμενη ημέρα 

Κλείνοντας, ο κ. Μυτιληναίος υπογράμμισε ότι η επικείμενη Πράξη για την Κυκλική Οικονομία αποτελεί μεγάλη ευκαιρία. Όχι μόνο για να προωθηθεί γενικά η ανακύκλωση, αλλά για να δημιουργηθεί ένα πραγματικό βιομηχανικό πλαίσιο για τα κυκλικά μέταλλα. Αν η Ευρώπη κινηθεί σωστά, η κυκλική μεταλλουργία μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα ανταγωνιστικά της πλεονεκτήματα την επόμενη δεκαετία. Το μέλλον της ευρωπαϊκής μεταλλουργίας, όπως είπε, βρίσκεται στον συνδυασμό πρωτογενούς παραγωγής και κυκλικών πρώτων υλών, με στήριξη από ανταγωνιστική ενέργεια, τεχνολογία και επενδύσεις.

Το βασικό μήνυμα της ομιλίας του ήταν ότι η Ευρώπη έχει πλέον καταλάβει τη σημασία των μετάλλων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα κινηθεί αρκετά γρήγορα ώστε να κρατήσει τη βιομηχανία, τις πρώτες ύλες και την τεχνολογική της ισχύ εντός των συνόρων της.

Διαβάστε ακόμη