Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα ενεργειακή κρίση τα επόμενα δύο χρόνια, αυτή τη φορά όχι μόνο λόγω των υψηλών τιμών αλλά κυρίως λόγω της αδυναμίας εξασφάλισης επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα που έστειλε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, από το βήμα του 7ου OT Forum, προειδοποιώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις ενεργειακές κρίσεις εκ των υστέρων, με καθυστερήσεις και υψηλό οικονομικό κόστος.
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο γεωπολιτικές πραγματικότητες. Από τη μία πλευρά, η πολιτική απόφαση απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, η οποία, όπως σημείωσε, είναι αναγκαία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από την άλλη, οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στις ροές LNG από το Κατάρ δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο ενεργειακό περιβάλλον. «Ρώσικο δεν μπορούμε να πάρουμε, καταριανό δεν βρίσκουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη στρέφεται πλέον αναγκαστικά προς το αμερικανικό LNG.
Ωστόσο, κατά τον ίδιο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον η τιμή αλλά η διαθεσιμότητα των ποσοτήτων. «Η τιμή φέτος τον χειμώνα και του χρόνου θα είναι δευτερεύουσα. Αυτό που θα χρειαστεί να διασφαλίσει κανείς είναι ποσότητες», τόνισε, εκφράζοντας αμφιβολίες για το κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν επαρκείς εξαγωγικές δυνατότητες ώστε να καλύψουν τη συνολική ζήτηση της Ευρώπης. «Η απάντηση κατά τη γνώμη μου είναι όχι», σημείωσε.
«Η Ευρώπη δεν προβλέπει»
Ο επικεφαλής της AKTOR άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει διαχρονικά τις κρίσεις. Όπως ανέφερε, ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι η υπερβολική εξάρτηση από μία μόνο πηγή προμήθειας μπορεί να μετατρέψει την ενέργεια σε γεωπολιτικό όπλο.
«Βλέπει κανείς τον κίνδυνο να έρχεται και δεν ενεργεί να τον αποτρέψει. Όταν συμβεί, τρέχει πανικόβλητα, συνήθως άστοχα στην αρχή και μεταγενέστερα πολύ ακριβά για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι και σήμερα η Ευρώπη επαναλαμβάνει το ίδιο λάθος, καθώς δεν έχει κινηθεί εγκαίρως για να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες LNG για τους επόμενους χειμώνες.
Κατά την εκτίμησή του, το αποτέλεσμα θα είναι η εμφάνιση ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με ιδιαίτερη ένταση στις βιομηχανικές οικονομίες της Βόρειας Ευρώπης.
Η πρόταση για ευρωομόλογο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστεί να εξετάσει λύσεις αντίστοιχες με εκείνες που υιοθετήθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
«Θα πρέπει να πάμε σε μια λύση σαν και αυτή του Covid, δηλαδή ενός ευρωομολόγου», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα πιθανό σενάριο αλλά για μια αναγκαία επιλογή προκειμένου να απορροφηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις που θα προκύψουν από το ενεργειακό κόστος. «Δεν μπορώ να φανταστώ ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτρέψει μια πληθωριστική πίεση της τάξης του 10%-12%», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, όταν το πρόβλημα αφορά το σύνολο των κρατών-μελών και ιδιαίτερα τις οικονομίες του ευρωπαϊκού Βορρά, η πολιτική αντίδραση τελικά έρχεται, έστω και με καθυστέρηση. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι η συζήτηση για ένα νέο κοινό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο θα έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει.
Ο ρόλος των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG
Κομβικό στοιχείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ανάγκη σύναψης μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας LNG. Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο μέσω πολυετών συμβολαίων μπορούν να διασφαλιστούν οι απαιτούμενες ποσότητες και να περιοριστούν οι ακραίες διακυμάνσεις των τιμών.
«Όταν δεν υπάρχουν διασφαλισμένες ποσότητες, η τιμή καθίσταται δευτερεύουσα, γιατί όσο και αν είναι θα χρειάζεται να το πάρεις», ανέφερε. Παράλληλα προειδοποίησε ότι η αποκλειστική εξάρτηση από τις αγορές spot δημιουργεί συνθήκες αβεβαιότητας, καθώς τα φορτία LNG μπορούν να αλλάζουν χέρια πολλές φορές μέχρι να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η λύση δεν μπορεί να είναι η αντικατάσταση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο με μια νέα εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Δεν θεωρώ ότι το να φύγουμε από μια εξάρτηση που ήταν οι Ρώσοι και να πάμε αναγκαστικά σε μια άλλη εξάρτηση των Αμερικανών είναι προς όφελος της Ευρώπης», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται ένα ισορροπημένο μείγμα πηγών εφοδιασμού.
Ο Κάθετος Διάδρομος και οι ελληνικές φιλοδοξίες
Στο πλαίσιο αυτό ενέταξε και τη στρατηγική της Atlantic SEE LNG Trade, η οποία συμμετέχει στην ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Όπως τόνισε, έχουν ήδη υπογραφεί συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη αντίστοιχες διαδικασίες με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πλαισίου 20ετούς διάρκειας που θα διασφαλίζει ποσότητες αμερικανικού LNG μεταξύ 5,5 και 7 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
«Το σημαντικό δεν είναι μόνο το οικονομικό αποτέλεσμα για την AKTOR ή την Atlantic. Είναι η εθνική προσπάθεια δημιουργίας του Κάθετου Διαδρόμου, που κατά τη γνώμη μου είναι εξαιρετικά σοβαρή για την Ελλάδα», δήλωσε. Κατά τον ίδιο, οι συμφωνίες αυτές δημιουργούν τις προϋποθέσεις για νέες ενεργειακές επενδύσεις, αναβάθμιση δικτύων και ενίσχυση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας ως πύλης εισόδου LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Ο Κάθετος Διάδρομος όπως ανέφερε δεν επιδιώκει να δημιουργήσει ένα άλλο μονοπώλιο αλλά να επιτρέψει μια ισορροπία των ποσοτήτων από Αμερική και όταν κάποια στιγμή επιτραπεί και από Ρωσία.
Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου αναφέρθηκε και στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, εκφράζοντας την άποψη ότι η χώρα έχει πλέον περάσει σε διαφορετική φάση ωρίμανσης.
«Δεν είμαστε στην ίδια θέση που ήμασταν όταν είχαμε ανάγκη το RRF», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιονομική πειθαρχία και η βελτίωση των οικονομικών μεγεθών έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς. Όπως είπε, το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι πλέον ξένα επενδυτικά κεφάλαια είναι διατεθειμένα να αναλάβουν ελληνικό επενδυτικό κίνδυνο μέσω τοποθετήσεων σε μετοχικό κεφάλαιο και όχι μόνο μέσω δανεισμού.
Στο ίδιο πλαίσιο υπογράμμισε ότι η πολιτική σταθερότητα παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής της χώρας. «Δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος να θεωρούμε δεδομένο ότι βρισκόμαστε πλέον στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προειδοποίησε, τονίζοντας ότι η εμπιστοσύνη των επενδυτών συνδέεται άμεσα με τη συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της πολιτικής σταθερότητας.
H ανακοίνωση του Ομίλου AKTOR
Η εκπνοή του Ταμείου Ανάκαμψης δίνει την σκυτάλη της ανάπτυξης στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, ο οποίος καλείται να την συνεχίσει μέσα από μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις, υπογράμμισε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, κατά τη διάρκεια συζήτησης για την οικονομία, στο συνέδριο που διοργάνωσε στην Αθήνα ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος» για τα 100 χρόνια από την έκδοσή του.
Όπως είπε ο κ. Εξάρχου, η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αρνητική εξέλιξη, καθώς τα τελευταία 5 χρόνια οι προοπτικές της οικονομίας έχουν αλλάξει και η χώρα διαθέτει πλέον μία καλά στημένη οικονομία και οργανωμένα δημοσιονομικά, που καθιστούν εφικτή την πρόωρη αποπληρωμή χρέους, που με τη σειρά της δημιουργεί θετικές προσδοκίες στις αγορές.
Η Ελλάδα σε θετική συγκυρία
Και τόνισε ότι αυτό που έκανε το Ταμείο Ανάκαμψης τα τελευταία χρόνια, τώρα το κάνει η ιδιωτική οικονομία η οποία προσελκύει ξένα κεφάλαια για επενδύσεις στην Ελλάδα, σχολιάζοντας ότι προϋπόθεση για την επιτυχή συνέχιση της προσπάθειας αυτής θα είναι η διατήρηση μίας πειθαρχημένης δημοσιονομικής πολιτικής. Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι αρχίζουμε να βλέπουμε τους καρπούς της προσπάθειας που κατεβλήθη όλα τα προηγούμενα χρόνια, επισημαίνοντας ότι το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότεροι ξένοι επενδυτές είναι διατεθειμένοι να τοποθετήσουν ίδια κεφάλαια στην Ελλάδα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις πρόσφατες ομολογιακές εκδόσεις και την ΑΜΚ της Credia Bank, αλλά και την ΑΜΚ της ΔΕΗ.
Προϋπόθεση η σταθερότητα
Ωστόσο, σχολίασε ότι δεν πρέπει να θεωρούμε αυτονόητο το κεκτημένο της υψηλής ανάπτυξης και της δημοσιονομικής σταθερότητας, καθώς σε περίπτωση που χαθεί, τότε ο κίνδυνος επιστροφής της χώρας στην κατάσταση της προηγούμενης δεκαετίας θα είναι υπαρκτός. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για πολιτική σταθερότητα, τονίζοντας ότι σήμερα η ελληνική οικονομία τρέχει με υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση την Ε.Ε., ενώ τα ελληνικά ομόλογα τελούν υπό διαπραγμάτευση σε τιμές χαμηλότερες από εκείνα μεγαλύτερων οικονομιών.
Εθνική προσπάθεια ο Κάθετος Διάδρομος
Μιλώντας ως Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, σημείωσε ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί μία εθνική προσπάθεια, που θα έχει θετικό αποτέλεσμα όχι μόνο στα οικονομικά του Ομίλου AKTOR, αλλά και ευρύτερα στην ελληνική οικονομία. Ο κ. Εξάρχου τόνισε ότι εντός του 2026 θα μετουσιωθούν σε οριστικές εμπορικές συμφωνίες τα Μνημόνια Συνεργασίας που έχει υπογράψει η εταιρεία με δημόσιους οργανισμούς της Ουκρανίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας για την πώληση LNG από το 2030, εξασφαλίζοντας ικανές ποσότητες LNG της τάξης των 5,5 BCM ετησίως για 20 χρόνια. Ενώ εξέφρασε την ελπίδα του να επεκταθεί ο Κάθετος Διάδρομος και σε άλλες χώρες των δυτικών Βαλκανίων, κάτι που θα φέρει νέες προοπτικές για την εταιρεία.
Ευκαιρίες για το διάστημα 2026-2030
Παράλληλα, τόνισε ότι η Atlantic SEE LNG Trade έχει την ευκαιρία να δραστηριοποιηθεί και στο μεσοδιάστημα μεταξύ 2026 και 2030, εμπορευόμενη LNG σε τιμές spot. Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι η νέα κατάσταση βρίσκει την Ευρώπη απροετοίμαστη, καθώς στην απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου θα προστεθεί και η δυσκολία του Κατάρ να εξάγει LNG εξ αιτίας των καταστροφών που έχουν υποστεί οι ενεργειακές υποδομές του από τον πόλεμο στο Ιράν.
Πληθωριστικός κίνδυνος για την Ευρώπη
Και σημείωσε ότι η Ευρώπη θα δυσκολευθεί να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες LNG και ίσως κληθεί να καταβάλει μεγάλο τίμημα για αυτόν τον σκοπό, το οποίο με τη σειρά του θα προκαλέσει πληθωριστικό κύμα τον χειμώνα. Έτσι, προέβλεψε ότι αυτό το ενδεχόμενο θα καταστήσει αναγκαία την έκδοση ενός ευρωομολόγου ώστε να αντιμετωπιστεί και να γίνει πιο διαχειρίσιμο το ενεργειακό κόστος. Ο κ. Εξάρχου πρόσθεσε ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να διασφαλίσει ποσότητες LNG σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από μακροπρόθεσμές συμφωνίες, καθώς η προμήθεια αερίου σε τιμές spot θα εγκαινιάσει ένα χρηματιστηριακό παιχνίδι προς τα πάνω, εκτινάσσοντας την τιμή του.
Ο Κάθετος Διάδρομος θα συμβάλλει στην ενεργειακή ισορροπία
Ο κ. Εξάρχου τόνισε τη σημασία της ισορροπίας στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης και υπογράμμισε ότι αυτόν τον ρόλο θα διαδραματίσει ο Κάθετος Διάδρομος, ο οποίος θα το συμπληρώνει με αμερικανικό LNG, όταν στο μέλλον τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, αποκατασταθούν οι ευρωρωσικές σχέσεις και ξεκινήσει εκ νέου η προμήθεια ρωσικού αερίου, ώστε να μην βρεθεί ξανά η Ε.Ε. υπό καθεστώς ενεργειακού εκβιασμού. Και σημείωσε ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο επιδότησης των τελικών καταναλωτών του αερίου ώστε να μετριάσει τις επιπτώσεις του αυξημένου κόστους, ενώ συμπλήρωσε ότι μόνο οι μακροχρόνιες συμβάσεις με πλήθος προμηθευτών μπορούν να φέρουν ισορροπία στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης.
Διαβάστε ακόμη
