Κομισιόν: Με το AccelerateEU απαντά στην κρίση – Μέτρα στήριξης, ευελιξία στο αέριο και νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων

Συγκεκριμένα, η Κομισιόν προτείνει τις ακόλουθες δράσεις, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση:

• Ο συντονισμός είναι καθοριστικής σημασίας. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι τα μέτρα σε επίπεδο κρατών μελών θα λαμβάνονται σε πλήρη συντονισμό. Αυτό περιλαμβάνει την αναπλήρωση των υπόγειων αποθεμάτων φυσικού αερίου, τη χρήση ευελιξίας στους κανόνες πλήρωσης ή τυχόν έκτακτες αποδεσμεύσεις αποθεμάτων πετρελαίου. Οι ομάδες συντονισμού για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο συνεδριάζουν συχνά για να διασφαλίσουν την πλήρη ενημέρωση των κρατών μελών σχετικά με την κατάσταση. Τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και τα μέτρα που αποσκοπούν στη διασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμων αεροπορίας και ντίζελ, συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας παραγωγικών δυνατοτήτων διυλιστηρίων πετρελαίου, θα πρέπει να συντονίζονται στενά.
• Θα συσταθεί ένα νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων για την παρακολούθηση της παραγωγής, των εισαγωγών, των εξαγωγών και των επιπέδων αποθεμάτων καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ εντοπισμό πιθανών ελλείψεων και, σε περίπτωση έκτακτης αποδέσμευσης αποθεμάτων, θα συμβάλει στη λήψη στοχευμένων μέτρων για τη διατήρηση της ισορροπημένης διανομής καυσίμων. Προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών των καυσίμων και των πιθανών ελλείψεων καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών της ΕΕ, η Επιτροπή θα παρέχει επίσης σαφήνεια σχετικά με τις υφιστάμενες ευελιξίες στο πλαίσιο των αερομεταφορών της ΕΕ.
• Έγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα. Η προστασία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας, από τις απότομες αυξήσεις των τιμών μπορεί να περιλαμβάνει στοχευμένα προγράμματα εισοδηματικής στήριξης, ενεργειακά κουπόνια και προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης, καθώς και τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα εγκρίνει επίσης ένα προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, το οποίο θα παρέχει πρόσθετη ευελιξία στις εθνικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων έκτακτων μέτρων για τη στήριξη των πιο ευάλωτων οικονομικών τομέων.
• Επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώρια καθαρή ενέργεια για την αντικατάσταση του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των ορυκτών καυσίμων μεταφοράς. Μέχρι το καλοκαίρι, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροκίνηση. Θα περιλαμβάνει έναν φιλόδοξο στόχο ηλεκτροκίνησης και μέτρα για την άρση των εμποδίων στην ηλεκτροκίνηση των τομέων της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων. Η ταχεία εφαρμογή του Σχεδίου Επενδύσεων για Βιώσιμες Μεταφορές είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτάχυνση της διάθεσης βιώσιμων καυσίμων αεροπορίας.
• Ενίσχυση του δικτύου ηλεκτροδότησης. Η ηλεκτροδότηση πρέπει να συνοδεύεται από ένα δίκτυο ηλεκτροδότησης κατάλληλο για τον σκοπό αυτό. Τα πρώτα βήματα συνίστανται στη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας και στην ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με το ευρωπαϊκό πακέτο δικτύων. Μια άλλη δράση είναι η μεγιστοποίηση της αξιοποίησης της υπάρχουσας υποδομής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ταχεία αναβάθμιση μεγάλων αιολικών πάρκων και μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων αιολικών πάρκων και των υδροηλεκτρικών σταθμών, μπορεί να προσφέρει γρήγορα την τόσο αναγκαία πρόσθετη ανακούφιση. Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, διασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα.
• Ενίσχυση των επενδύσεων. Σε επίπεδο ΕΕ διατίθενται σημαντικοί πόροι, όπως εκείνοι που προέρχονται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας («RRF»: 219 δισ. ευρώ) και τα ταμεία της πολιτικής συνοχής. Στην τρέχουσα κρίση, η ταχύτητα και ο αντίκτυπος είναι πρωταρχικής σημασίας. Η Επιτροπή θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο τη διαθέσιμη χρηματοδότηση της ΕΕ. Ωστόσο, τα δημόσια κονδύλια από μόνα τους δεν θα καλύψουν τις σημαντικές επενδυτικές ανάγκες (660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030) για την ενεργειακή μετάβαση. Προκειμένου να κινητοποιήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις, η Επιτροπή ενέκρινε, συνεπώς, μια στρατηγική για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια τον Μάρτιο του 2026. Η Επιτροπή θα διοργανώσει μια σύνοδο κορυφής για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, στην οποία θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι του τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών θεσμικών επενδυτών, ηγετών της βιομηχανίας, φορέων ανάπτυξης έργων και δημόσιων χρηματοδοτών, με στόχο την επιτάχυνση της ιδιωτικής χρηματοδότησης.

Σε πρωινό του ρεπορτάζ το energygame.gr έγραψε τα εξής:

Τον βαρύγδουπο τίτλο «AccelerateEU για Προσιτή και Ασφαλή Ενέργεια μέσω επιταχυνόμενων δράσεων» φέρει η επικαιροποιημένη εργαλειοθήκη της Κομισιόν για την αντιμετώπιση των παρενεργειών από τον πόλεμο στον Κόλπο, ο οποίος έχει αυξήσει τον λογαριασμό για τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά 22 δισ. ευρώ σε 44 ημέρες και εγείρει ανησυχίες για την επάρκεια κάποιων καυσίμων, όπως τα αεροπορικά. Τα αποκαλυπτήρια της εργαλειοθήκης πραγματοποιούνται σήμερα (Τετάρτη 22 Απριλίου), προ της άτυπης Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στη Λευκωσία στο τέλος της εβδομάδας. Παρά όμως τις προειδοποιήσεις του Επιτρόπου Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν για «δύσκολο καλοκαίρι στα καύσιμα» και τις αυξήσεις των τιμών στην αντλία, οι Βρυξέλλες κατέληξαν σε ένα πακέτο μη δεσμευτικών μέτρων χαμηλών προσδοκιών, από το οποίο λείπουν πρωτοβουλίες πανευρωπαϊκής εμβέλειας άμεσης απόδοσης για την ελάφρυνση του κόστους ενέργειας και κυριαρχούν η φειδωλή γραμμή του Eurogroup για προσωρινά μέτρα, στοχευμένα στις πιο ευάλωτες κατηγορίες καταναλωτών», σε συνδυασμό με συστάσεις εξοικονόμησης και «μέτρα πολυτελείας»  όπως τη χορήγηση κινήτρων για εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και την επέκταση της ηλεκτροκίνησης που φαίνεται να απευθύνονται κυρίως στα κράτη με πιο «βαθιές» τσέπες.

Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν δίνει «σήμα» αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης με μέτρα βγαλμένα από το «εγχειρίδιο» της πανδημίας του κορωνοϊού και της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης του 2022-2023, όπως είναι η υποχρεωτική τηλεργασία στον ιδιωτικό τομέα τουλάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα, η θέσπιση ημερών χωρίς αυτοκίνητο και η κινητροδότηση της χρήσης των δημόσιων συγκοινωνιών (π.χ. με μείωση των εισιτηρίων). Την ίδια στιγμή, από τη λίστα δεν λείπουν οι παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας στα δημόσια κτίρια (που είναι χρονοβόρες), ενώ μεταξύ των καλών πρακτικών από διάφορες χώρες που παρουσιάζονται ως παράδειγμα προς μίμηση είναι η επιδότηση 100% που δίνεται σε ευάλωτα νοικοκυριά για να αντικαταστήσουν τους λέβητες πετρελαίου και φυσικού αερίου (Αυστρία) και η μείωση του ΦΠΑ  για αντλίες θερμότητας, οικιακά φωτοβολταϊκά  και ηλιακούς θερμοσίφωνες (Βέλγιο).

Μέτρα-ασπιρίνες δηλαδή τη στιγμή που οι διεθνείς του πετρελαίου προσεγγίζουν εκ νέου τα 100 δολάρια το βαρέλι εν μέσω της έλλειψης ορατότητας για το πώς θα εξελιχθεί η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η αγορά προσεγγίζει ένα κρίσιμο σημείο καμπής, μετά το οποίο οι κυβερνήσεις ενδέχεται να στραφούν σε πιο δραστικά μέτρα περιορισμού της ζήτησης.

Η ακτινογραφία της εργαλειοθήκης της Κομισιόν 

Από τις περισσότερες από 40 συστάσεις που περιλαμβάνει το σχέδιο της εργαλειοθήκης, πάνω από τις μισές αφορούν τις μεταφορές. Η Κομισιόν δίνει σαφώς προτεραιότητα στη μείωση της χρήσης του ΙΧ, καλώντας τις κυβερνήσεις να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να καθιερώσουν τουλάχιστον μία ημέρα τηλεργασίας την εβδομάδα, αλλά και να εξετάσουν το κλείσιμο δημόσιων κτιρίων όπου αυτό είναι εφικτό. Στο ίδιο πλαίσιο, εισηγείται τη δημιουργία ή επέκταση ζωνών χωρίς αυτοκίνητο μέσα στις πόλεις,  την ενίσχυση του car sharing και τη μείωση των τιμών στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Ο στόχος είναι σαφής: λιγότερη χρήση ιδιωτικού αυτοκινήτου και μεγαλύτερη στροφή σε εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης. Η συνολική λογική των προτάσεων θυμίζει έντονα το πακέτο μέτρων που είχε επιστρατεύσει η Ευρώπη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Στήριξη με δοκιμασμένες συνταγές, το βάρος στις εθνικές κυβερνήσεις 

Στη μακρά λίστα των προτάσεων ξεχωρίζει και η αναφορά ότι η Κομισιόν είναι διατεθειμένη να στηρίξει χώρες που τάσσονται υπέρ της φορολόγησης των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών, χωρίς όμως να δίνει, προς το παρόν, περισσότερες λεπτομέρειες. Στο σκέλος της στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η Κομισιόν δεν φαίνεται να προτείνει κάτι ριζικά νέο. Από το προσχέδιο της εργαλειοθήκης λάμπουν δια της απουσίας τους τα δραστικά μέτρα που θα μπορούσαν να μειώσουν αυτόματα το κόστος στους λογαριασμούς ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι η ίδια η Επιτροπή αναγνωρίζει το μέγεθος της κρίσης, οι προτεινόμενες κατευθύνσεις δεν απαντούν στο βασικό ζητούμενο που είναι πώς  θα μειωθούν άμεσα οι τιμές της ενέργειας για νοικοκυριά και βιομηχανία. Στις βασικές συστάσεις περιλαμβάνονται η μείωση της φορολογίας στον ηλεκτρισμό (ενώ οι περισσότερες χώρες της ΕΕ αυτή τη στιγμή προχωρούν σε μειώσεις φόρους στο πετρέλαιο και το ντίζελ) και μείωση των φόρων και τελών στους λογαριασμούς ρεύματος, ιδίως για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Μέτρα δηλαδή η εφαρμογή των οποίων συναρτάται με τη δημοσιονομική θέση κάθε χώρας, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν εμμέσως πλην σαφώς αποκλείσει το ενδεχόμενο ενεργοποίησης ρητρών διαφυγής ώστε να μην συνυπολογίζεται το κόστος των έκτακτων αυτών μέτρων στους δημοσιονομικούς στόχους. Πλην όμως, τα δημοσιονομικά περιθώρια διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Άλλες αντοχές έχει η Γερμανία και άλλες η Ελλάδα ή η Βουλγαρία. Αντίστοιχα, και η χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων για τη βιομηχανία ευνοεί κυρίως τα κράτη με μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα.

Ανησυχία για τα αεροπορικά καύσιμα

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα αεροπορικά καύσιμα. Το κείμενο υπογραμμίζει την ανάγκη να αυξηθεί η παραγωγική ικανότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων, ώστε να καλύπτουν τουλάχιστον το 40% της συνολικής κατανάλωσης jet fuel στην ΕΕ. Σήμερα, περίπου το μισό των ποσοτήτων που καταναλώνει η Ευρώπη περνά από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται με ποιον τρόπο θα επιτευχθεί αυτή η ενίσχυση της δυναμικότητας.

Στο μέτωπο του φυσικού αερίου, με τις ευρωπαϊκές αποθήκες να κινούνται γύρω στο 30%, η Κομισιόν καλεί τα κράτη-μέλη σε καλύτερο συντονισμό, ώστε να μη βγουν όλοι οι αγοραστές μαζί στην αγορά το καλοκαίρι, προκαλώντας νέα άνοδο των τιμών. Παράλληλα, η Επιτροπή δίνει ευελιξία ως προς τον στόχο πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου στο 90%, με δυνατότητα υποχώρησης στο 80% ή ακόμη και στο 75%, ανάλογα με τις συνθήκες.

Διαβάστε ακόμη

• Μητσοτάκης: Νέο πακέτο 8 μέτρων στήριξης 500 εκατ., επιδότηση diesel και για τον Μάιο
• Motor Oil: Πώς η νέα γενιά κερδίζει το στοίχημα της πράσινης οικονομίας
• Πρατήρια: Με αργούς ρυθμούς η προσθήκη αξιόπιστων συστημάτων εισροών – εκροών