Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης και των data centers δημιουργεί νέα…δεδομένα και για τα δίκτυα ηλεκτρισμού που καλούνται να προσαρμοστούν σε μια νέα, πολύ διαφορετική πραγματικότητα από αυτή για την οποία προετοιμάζονταν. Μέχρι πρότινος, βασικοί πυλώνες του ενεργειακού σχεδιασμού στην Ευρώπη ήταν η περαιτέρω διείσδυση της ηλεκτροκίνησης, η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και ο εξηλεκτρισμός των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης. Αυτές θεωρούνταν οι βασικές μεταβλητές που θα διαμόρφωναν τη ζήτηση την επόμενη δεκαετία. Η «ψηφιακή επανάσταση» όμως άλλαξε άρδην αυτόν τον οδικό χάρτη, καθώς οι ΙΤ τεχνολογίες αναδεικνύονται πλέον ως ο βασικός παράγοντας αύξησης της ζήτησης. Και τούτο διότι πίσω από κάθε ερώτηση σε μια AI εφαρμογή και πίσω από κάθε cloud υπηρεσία κρύβονται κολοσσιαίες εγκαταστάσεις με χιλιάδες servers, οι οποίες λειτουργούν αδιάκοπα και απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρισμού.

Η νέα κλίμακα των data centers, από τα 10 στα 1000 MW

Η κλίμακα των νέων εγκαταστάσεων είναι από μόνη της αποκαλυπτική. Ένα συμβατικό data center απαιτεί ισχύ της τάξης των 10 έως 25 MW. Οι σύγχρονες εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης ξεπερνούν συχνά τα 100 MW, ενώ ορισμένα έργα που βρίσκονται ήδη στο σχεδιαστικό τους στάδιο κινούνται σε επίπεδα Gigawatt, δηλαδή σχεδιάζονται με ισχύ της τάξης των 1000 MW ! Σύμφωνα με την Eurelectric, οι μεγαλύτερες μονάδες που βρίσκονται σήμερα υπό κατασκευή θα απαιτούν έως και 20 φορές περισσότερη ενέργεια σε σχέση με τις «προγονές» τους, ενώ τα data centers θα ευθύνονται για το 28% της αύξησης της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια έως το τέλος της δεκαετίας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) εκτιμά ότι η κατανάλωση ηλεκτρισμού από data centers θα υπερδιπλασιαστεί έως το 2030, φτάνοντας τα 945 TWh , ποσότητα που ισοδυναμεί με την σημερινή κατανάλωση ενέργειας της Ιαπωνίας.

Αξίζει να επισημανθεί και η ιδιαιτερότητα του προφίλ κατανάλωσής των data centers: Σε αντίθεση με τα νοικοκυριά ή τις περισσότερες βιομηχανικές δραστηριότητες, τα data centers λειτουργούν αδιάκοπα, με σταθερή και υψηλή κατανάλωση. Αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη μόνιμα διαθέσιμης ισχύος και εξαιρετικά αξιόπιστης ηλεκτροδότησης, δύο απαιτήσεις που δοκιμάζουν τα όρια των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δικτύων.

Ηλεκτρικά δίκτυα υπό πίεση

Η πίεση αποτυπώνεται ήδη πολύ συγκεκριμένα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ιρλανδία, τα data centers απορροφούν σχεδόν το 20% της διαθέσιμης ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Ολλανδία, το ποσοστό πλησιάζει το 8%. Οι παραδοσιακοί ευρωπαϊκοί κόμβοι  (Δουβλίνο, Άμστερνταμ, Φρανκφούρτη, Λονδίνο και Παρίσι) αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρά προβλήματα στη σύνδεση νέων ψηφιακών εγκαταστάσεων με το δίκτυο, με αναμονές που σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζουν τα 10 έως 13 χρόνια.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τα προβλήματα εφοδιαστικής αλυσίδας που αντιμετωπίζει ο τομέας. Οι χρόνοι παράδοσης για μεγάλους μετασχηματιστές έχουν εκτιναχθεί έως και τα τέσσερα χρόνια, ενώ παράλληλα η έλλειψη εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού επιβραδύνει κρίσιμα έργα υποδομής. Το ερώτημα αν τα ευρωπαϊκά δίκτυα μπορούν να συμβαδίσουν με τον ρυθμό ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει ανοιχτό.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό των data centers;

Στο βάθος όλων αυτών των εξελίξεων διαμορφώνεται ένα κομβικό ερώτημα: ποιος θα επωμιστεί τελικά το κόστος αναβάθμισης των δικτύων που απαιτεί η νέα εποχή των data centers ; Σε πολλές αγορές, η απότομη εμφάνιση τεράστιων νέων φορτίων δημιουργεί ανταγωνισμό για διαθέσιμη ισχύ και πιέζει τους Διαχειριστές δικτύων να επενδύσουν σε νέες υποδομές, με το κόστος των επενδύσεων αυτών να μετακυλίεται στους οικιακούς και επαγγελματικούς καταναλωτές και να ανακτάται μέσα από την αύξηση των χρεώσεων χρήσης των ηλεκτρικών δικτύων.

Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος εκτροχιασμού των κλιματικών στόχων. Η αδυναμία των δικτύων να ανταπεξέλθουν άμεσα στη ζήτηση έχει ήδη οδηγήσει σε ορισμένες περιπτώσεις στην επανεκκίνηση παλαιών θερμικών μονάδων,  μια εξέλιξη που αντιβαίνει στους στόχους απανθρακοποίησης.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως μέρος της λύσης

Υπάρχει ωστόσο και η άλλη πλευρά του νομίσματος: Οι μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί στρέφονται με αυξανόμενο ενδιαφέρον σε μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς πράσινης ενέργειας, σε επενδύσεις αποθήκευσης και στην ανάπτυξη νέων ΑΠΕ, θέλοντας να τροφοδοτήσουν τις εγκαταστάσεις τους με σταθερή πράσινη ενέργεια σε προσιτές τιμές.

Παράλληλα, η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποδειχθεί σύμμαχος των ηλεκτρικών συστημάτων: εφαρμογές AI σε δίκτυα, μονάδες παραγωγής και διαχείριση φορτίου επιτρέπουν ακριβέστερες προβλέψεις ζήτησης, βελτιστοποίηση κατανάλωσης και ταχύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών. Η τεχνητή νοημοσύνη, με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο πρόκληση για το ηλεκτρικό σύστημα, αλλά και μέρος της λύσης του «γρίφου».

Η Eurelectric και οι 3 πυλώνες συνεργασίας των εταιριών ηλεκτρισμού και IT

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η πρωτοβουλία «Twin Transition Commitments», που υπογράφηκε στο ετήσιο συνέδριο της Eurelectric  με τη συμμετοχή εταιρειών του ΙΤ κλάδου όπως η Google. Η Ένωση των Ευρωπαϊκών Εταιρειών Ενέργειας εκπροσωπήθηκε από τον αντιπρόεδρό της, Γιώργο Στάσση, Πρόεδρο και CEO της ΔΕΗ, ο οποίος ανέλυσε τους τρεις πυλώνες γύρω από τους οποίους θα αναπτυχθεί η συνεργασία των δύο κλάδων.

Πρώτον, βελτιστοποίηση της χωροθέτησης και ανάπτυξης των data centers, ώστε να μειωθεί το συνολικό κόστος για το ενεργειακό σύστημα.

Δεύτερον, αναβάθμιση του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος μέσω προηγμένων εργαλείων πρόβλεψης, ευελιξίας και ψηφιακής διαχείρισης φορτίου.

Τρίτον, διασφάλιση βιωσιμότητας και ενεργειακής ασφάλειας, μέσω νέων πηγών ενέργειας και καινοτόμων μοντέλων συνεργασίας μεταξύ του ενεργειακού και του τεχνολογικού κλάδου.

Τα αποτελέσματα της σύμπραξης θα αποτυπωθούν σε αναλυτική έκθεση που η Eurelectric σχεδιάζει να δημοσιεύσει το 2027, καταγράφοντας τις προϋποθέσεις για την παράλληλη επιτάχυνση της τεχνητής νοημοσύνης και της καθαρής ενέργειας στην Ευρώπη. Γιατί αυτό που έχει πλέον καταστεί σαφές είναι ότι στην εποχή της AI, το ηλεκτρικό ρεύμα δεν αποτελεί απλώς υποδομή, έχει μετατραπεί σε στρατηγικό πόρο.

Διαβάστε ακόμη