Σε κατάσταση αυξημένης ανησυχίας βρίσκεται η Ευρώπη ενόψει του χειμώνα, καθώς η εκτίναξη των τιμών ενέργειας, η περιορισμένη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δημιουργούν συνθήκες νέας κρίσης. Όπως αναφέρει εκτενές ρεπορτάζ του Bloomberg, με τίτλο «Why the Iran War Means Europe Can’t Afford A Severe Winter», κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και καταναλωτές βρίσκονται αντιμέτωποι με μια δεύτερη μεγάλη ενεργειακή δοκιμασία μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, μετά το σοκ του 2022 που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Οκτωβρίου, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Παράλληλα, οι τιμές του πετρελαίου κίνησης στα πρατήρια έχουν καταγράψει ιστορικό ρεκόρ, ενώ το κόστος του καυσίμου αεροσκαφών έχει σχεδόν διπλασιαστεί. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν ο λογαριασμός της Ευρώπης για τις εισαγωγές ενέργειας έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι οι ενεργοβόροι κλάδοι, όπως η χημική βιομηχανία, τα λιπάσματα, οι κατασκευές, η γεωργία και οι αερομεταφορές. Η πίεση αποτυπώνεται ήδη στην πραγματική οικονομία. Στη Γερμανία, η ιστορική βιομηχανία πορσελάνης Kahla Porzellan, η οποία λειτουργεί εδώ και 182 χρόνια, αναμένεται να διακόψει τη δραστηριότητά της έως το τέλος του έτους, απολύοντας περίπου 100 εργαζομένους. Σύμφωνα με τον διαχειριστή της εταιρείας, οι μηνιαίοι λογαριασμοί φυσικού αερίου έφτασαν έως και τις 180.000 ευρώ, αντιστοιχώντας στο 70% του λειτουργικού κόστους. «Η πρόσφατη αύξηση του ενεργειακού κόστους ήταν σημαντική. Ήταν η χαριστική βολή», δήλωσε στο Bloomberg ο διαχειριστής αφερεγγυότητας Rolf Rombach.

Οι αποθήκες φυσικού αερίου και το σενάριο του δύσκολου χειμώνα

Η ανησυχία εντείνεται από την κατάσταση των αποθεμάτων. Τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον πρόσφατο μέσο όρο και αρκετά χαμηλότερα από τον στόχο πληρότητας 90% της ΕΕ. Την 1η Οκτωβρίου, οι αποθήκες της Ένωσης ήταν γεμάτες κατά μόλις 72%, ποσοστό που αποτελεί εποχικό ιστορικό χαμηλό.

Σύμφωνα με σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSOG), εάν επικρατήσουν χαμηλότερες θερμοκρασίες από τις αναμενόμενες και η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παραμείνει περιορισμένη, η Ευρώπη θα μπορούσε να ολοκληρώσει τον χειμώνα με αποθέματα μόλις 10%. Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, θα απαιτούνταν μείωση της ενεργειακής ζήτησης κατά περίπου 15%. Μάλιστα, η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, ενδέχεται να εξαντλήσει τα αποθέματά της έως τον Μάρτιο.

Τα μετεωρολογικά μοντέλα προσφέρουν προς το παρόν μια σχετική ανάσα, καθώς προβλέπουν γενικά ήπιο χειμώνα, με πιθανή ενίσχυση του φαινομένου El Niño. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν αποκλείονται περίοδοι έντονου ψύχους, ιδιαίτερα στη βόρεια Ευρώπη. Επιπλέον, ένα ψυχρό κύμα στην Ασία θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό για φορτία LNG και να οδηγήσει σε νέες αυξήσεις τιμών.

Πίεση στις κυβερνήσεις και προειδοποίηση από Metlen

Η ενεργειακή κρίση αποκτά πλέον και έντονη πολιτική διάσταση. Σύμφωνα με στοιχεία του Bruegel που επικαλείται το Bloomberg, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν διαθέσει σχεδόν 35 δισ. ευρώ σε δημοσιονομικά μέτρα για τον περιορισμό των επιπτώσεων, με την Ισπανία να αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των δαπανών.

Την ίδια ώρα, η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί και την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG, η οποία τίθεται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027. Το μέτρο εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει κενό που αντιστοιχεί περίπου στο 15% των συνολικών προμηθειών της ΕΕ, αυξάνοντας την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών φορτίων από τη διεθνή αγορά.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην Ελλάδα, μέσω της Metlen, η οποία λειτουργεί τη μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής αλουμινίου στην ΕΕ. «Δεν είναι ότι, ακριβώς πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, βρισκόμασταν σε μια φανταστική θέση, όπου τα ζητήματα που αφορούσαν την ενέργεια είχαν επιλυθεί και απολαμβάναμε τιμές ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο», λέει ο Νίκος Κεραμίδας, γενικός διευθυντής ευρωπαϊκών υποθέσεων της Metlen Energy & Metals PLC. «Είμαστε σίγουρα αισιόδοξοι ότι θα ληφθούν κάποια μέτρα για τον μετριασμό αυτού του αντίκτυπου». Ο Κεραμίδας ζητά μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, διαφορετικά, όπως είπε, «δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν θα δούμε περαιτέρω λουκέτα στα εργοστάσια της Ευρώπης».

Διαβάστε ακόμη