Με το βλέμμα στραμμένο στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, αλλά και στις πραγματικές δυνατότητες επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, συνεχίζεται την σήμερα Τετάρτη 11 Νοεμβρίου η COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας. Η τρίτη ημέρα της 31ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή σηματοδοτεί την έναρξη της διήμερης Συνόδου των Ηγετών (Antalya Leaders’ Summit), η οποία φιλοδοξεί να προσδώσει νέα πολιτική δυναμική στις διεθνείς προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.

Η Σύνοδος διοργανώνεται υπό την αιγίδα του προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με κεντρικό μήνυμα «Towards a Sustainable, Resilient and Equitable Future» («Προς ένα βιώσιμο, ανθεκτικό και δίκαιο μέλλον»). Η έναρξή της αναμένεται να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας, καθώς οι ηγέτες θα κληθούν να παρουσιάσουν τις εθνικές τους θέσεις και να συζητήσουν τις επόμενες κινήσεις για την υλοποίηση των δεσμεύσεων της Συμφωνίας του Παρισιού.

Η Σύνοδος των Ηγετών και τα μηνύματα Ερντογάν – Γκουτέρες

Το πρόγραμμα της Τετάρτης ξεκινά με την άφιξη των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων στον χώρο της Διάσκεψης, ενώ -σύμφωνα με το πρόγραμμα- θα έχουν προγραμματιστεί αρκετές διμερείς συναντήσεις. Η επίσημη έναρξη της Συνόδου έχει προγραμματιστεί για τις 12:15, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να αναμένεται να απευθύνουν ομιλίες και ακολουθήσουν οι εθνικές τοποθετήσεις των ηγετών και θεματικές συζητήσεις.

Η παρουσία των ηγετών αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια Διάσκεψη που ξεκίνησε χωρίς ορισμένους από τους ισχυρότερους πολιτικούς εκπροσώπους του πλανήτη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ και ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι δεν αναμένεται να συμμετάσχουν, ενώ απουσίες καταγράφονται επίσης από την πλευρά της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Καναδά.

Αντίθετα, το ενδιαφέρον στρέφεται μεταξύ άλλων στον πρόεδρο της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.  H απουσία μεγάλων δυνάμεων δεν συνεπάγεται αποχώρηση των χωρών τους από τις διαπραγματεύσεις, ωστόσο αναδεικνύει τις δυσκολίες εξασφάλισης ευρείας πολιτικής συναίνεσης.

Η ενεργειακή μετάβαση και η αντίφαση

Ένα από τα σημαντικότερα θέματα της ημέρας θα είναι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και η ενίσχυση του εξηλεκτρισμού. Σήμερα αναμένεται ο υψηλού επιπέδου διάλογος με τίτλο «35 by 35: Powering the Future», με αντικείμενο την ενεργειακή μετάβαση και τον εξηλεκτρισμό. Και εν συνεχεία θα πραγματοποιηθεί συζήτηση για την αξιοποίηση των ευκαιριών της πράσινης βιομηχανικής ανάπτυξης, με έμφαση στις επενδύσεις, την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη. Η ενεργειακή ατζέντα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω των εξελίξεων στην ίδια τη χώρα που φιλοξενεί τη Διάσκεψη. Ο Τούρκος πρόεδρος ανακοίνωσε στις 9 Νοεμβρίου την ανακάλυψη δύο νέων πετρελαϊκών πεδίων στην περιοχή Γκαμπάρ, με αρχική εκτίμηση για δυναμικό 135 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του, η αξιοποίηση των νέων πεδίων και η ενεργοποίηση πρόσθετων γεωτρήσεων αναμένεται να αυξήσουν κατά 30% την παραγωγή της περιοχής.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να τροφοδοτήσει τη συζήτηση γύρω από την απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τις διεθνείς κλιματικές δεσμεύσεις από τις ενεργειακές επιλογές των κυβερνήσεων. Το ερώτημα είναι πώς μπορεί να επιταχυνθεί η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, όταν αρκετές χώρες εξακολουθούν να επενδύουν στην αξιοποίηση νέων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Στο ίδιο πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά ο οδικός χάρτης της βραζιλιάνικης προεδρίας της COP30 για τη σταδιακή μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα. Το σχέδιο παρουσιάστηκε στην Αττάλεια και επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη γενική πολιτική δέσμευση σε συγκεκριμένα βήματα εφαρμογής, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές οικονομικές και ενεργειακές δυνατότητες των κρατών.

Μεθάνιο, μηδενικά απόβλητα και κυκλική οικονομία

Παράλληλα, η 11η Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στη θεματική «Zero Waste», με έμφαση στη μείωση των αποβλήτων, την αποδοτικότερη χρήση των φυσικών πόρων, την κυκλική οικονομία και τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου. Στις 16:00 έχει προγραμματιστεί η Σύνοδος Ηγετών για τα μηδενικά απόβλητα, την κυκλικότητα και το μεθάνιο, με στόχο να αναδειχθούν πολιτικές και πρακτικές που μπορούν να περιορίσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής και διαχείρισης απορριμμάτων. Το μεθάνιο βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της διεθνούς κλιματικής ατζέντας, καθώς αποτελεί ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου και η μείωση των εκπομπών του μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της βραχυπρόθεσμης υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Αργότερα θα πραγματοποιηθεί η υψηλού επιπέδου εκδήλωση του ΟΗΕ με τίτλο «Early Warnings for All: Delivering on Our Promise to Protect Everyone», η οποία αφορά την ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα και κλιματικούς κινδύνους. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα με την ανάγκη προστασίας των πληθυσμών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, ιδίως σε περιοχές που πλήττονται συχνότερα από πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασίες και ακραίες καταιγίδες.

Το μεγάλο στοίχημα: από τις εξαγγελίες στην εφαρμογή

Πίσω από τις διπλωματικές συναντήσεις και τις δημόσιες τοποθετήσεις, η COP31 καλείται να απαντήσει σε τρία κρίσιμα ζητήματα:

  • πόσο γρήγορα μπορούν να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου,
  • με ποιους πόρους θα χρηματοδοτηθεί η ενεργειακή μετάβαση και
  • πώς θα ενισχυθεί η προσαρμογή των κοινωνιών στις ήδη ορατές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Η χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών και η υποστήριξη των πλέον ευάλωτων κοινωνιών παραμένουν βασικά ζητήματα, ενώ η υπέρβαση του ορίου του 1,5°C, έστω και προσωρινά σε ετήσια βάση, εντείνει την πίεση για ταχύτερη δράση. Η προσωρινή υπέρβαση δεν συνιστά από μόνη της επίσημη παραβίαση του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού, ο οποίος αξιολογείται σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Αποτελεί, ωστόσο, σαφή προειδοποίηση για τους κινδύνους που συσσωρεύονται.

Η τρίτη ημέρα της COP31 αναμένεται, επομένως, να δώσει το πρώτο σημαντικό πολιτικό στίγμα της Συνόδου των Ηγετών. Το ζητούμενο δεν θα είναι μόνο οι νέες δεσμεύσεις, αλλά κυρίως το κατά πόσο αυτές θα συνοδευτούν από συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, χρηματοδοτικούς πόρους και μετρήσιμες πολιτικές. Σε μια Διάσκεψη που φιλοξενείται από μια χώρα η οποία ταυτόχρονα προβάλλει τις φιλοδοξίες της για την πράσινη μετάβαση και ανακοινώνει νέες πετρελαϊκές ανακαλύψεις, η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και την πράξη αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα κεντρικά ζητήματα της ημέρας.

Διαβάστε ακόμα