Η εφαρμογή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026 άλλαξε ριζικά τον χάρτη στις αγορές ηλεκτρισμού των Δυτικών Βαλκανίων (WB6), απομακρύνοντάς τες από τα πρότυπα του 2025, σύμφωνα με δημοσίευμα του Balkan Green Energy News. Όπως αποκαλύπτει η τελευταία έκθεση της Γραμματείας της Ενεργειακής Κοινότητας (Energy Community Secretariat), ο όγκος συναλλαγών στις αγορές επόμενης ημέρας (day-ahead) μέσω των τεσσάρων περιφερειακών χρηματιστηρίων ενέργειας σημείωσε σημαντική άνοδο, έστω και αν οι προγραμματισμένες εμπορικές ανταλλαγές με την Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψαν κάθετη πτώση.

Σύμφωνα με την τρίτη κατά σειρά έκθεση για τον αντίκτυπο του διασυνοριακού φόρου άνθρακα (σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2026), οι διακυμάνσεις στις τιμές και τις διασυνοριακές συναλλαγές δεν αποδίδονται αποκλειστικά στο CBAM. Αντιθέτως, επηρεάστηκαν καθοριστικά από την παραγωγή, τη ζήτηση, τη διαθέσιμη διασυνοριακή δυναμικότητα και τις ευρύτερες περιφερειακές συνθήκες. Η ανάλυση καλύπτει τα έξι συμβαλλόμενα μέρη (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία) και τα γειτονικά κράτη-μέλη της ΕΕ (Βουλγαρία, Κροατία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Ρουμανία).

Μείωση ανταλλαγών με ΕΕ και το ράλι του Μαυροβουνίου

Οι μεικτές προγραμματισμένες ανταλλαγές (gross scheduled exchanges) μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ το τρίτο τρίμηνο (Q3) ενισχύθηκαν κατά 8,6% έναντι του δεύτερου τριμήνου (Q2), ωστόσο υποχώρησαν κατά 14,3% σε σύγκριση με το Q3 του 2025. Συνολικά, για την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026, καταγράφηκε πτώση 17,8% σε ετήσια βάση. Τα Δυτικά Βαλκάνια παρέμειναν καθαρός εισαγωγέας, διατηρώντας θέσεις κοντά στα επίπεδα του Q3 2025, με την άνοδο από το Q2 να εντοπίζεται σε συγκεκριμένους μόνο εμπορικούς διαδρόμους.

Σε κάθε σύνορο με μη μηδενική προεπιλεγμένη αξία, το ενδεικτικό κόστος CBAM ανά MWh υπερέβη το μέσο πλεονέκτημα τιμής της εκάστοτε βαλκανικής χώρας. Παρά ταύτα, οι προγραμματισμένες εξαγωγές από το Μαυροβούνιο προς την Ιταλία κατέγραψαν θεαματική αύξηση της τάξης του 80%. Αντιθέτως, οι εξαγωγές από τη Σερβία προς την Ουγγαρία μειώθηκαν κατά 21,6%, παρότι καταγράφηκε ευρύτερη διαφορά τιμής (price spread). Όπως επισημαίνει η Γραμματεία, η συγκεκριμένη πτώση συνέπεσε με τις πιο αδύναμες προγραμματισμένες εξαγωγές από την Ουγγαρία προς την Ουκρανία, αποδεικνύοντας ότι τα εμπορικά αποτελέσματα εξαρτώνται από ευρύτερα περιφερειακά δεδομένα.

Άλμα 26,7% στους όγκους των χρηματιστηρίων

Στον αντίποδα της πτώσης των εξαγωγών, οι όγκοι συναλλαγών επόμενης ημέρας στα τέσσερα χρηματιστήρια ενέργειας των Δυτικών Βαλκανίων –ALPEX, MEMO, MEPX και SEEPEX– άγγιξαν τις 2,97 TWh το Q3. Πρόκειται για επίδοση ενισχυμένη κατά 10,2% έναντι του Q2 και κατά 26,7% έναντι του Q3 2025. Η παραπάνω αντίθεση υποδηλώνει ότι οι ασθενέστερες διασυνοριακές συναλλαγές με την ΕΕ δεν ανέκοψαν την οργανωμένη χρηματιστηριακή δραστηριότητα, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποσαφηνίζουν εάν αυτή η άνοδος αντανακλά στροφή από τις διμερείς συναλλαγές (bilateral trading) ή ευρύτερες αλλαγές στην εμπορική συμπεριφορά.

Τέλος, η συσχέτιση 30 ημερών (30-day correlation) με την ουγγρική τιμή επόμενης ημέρας κινήθηκε κατά μέσο όρο σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με το Q2 για την Αλβανία, το Κόσοβο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Ειδικά η Σερβία διατήρησε την πιο στενή συσχέτιση (μέσος όρος 0,87), χωρίς να πέσει κάτω από το 0,80. Ωστόσο, η ισχυρότερη συσχέτιση σημαίνει κοινή διακύμανση τιμών και όχι απαραίτητα σύγκλιση. Στα οκτώ ζεύγη τιμών Δυτικών Βαλκανίων-ΕΕ, η απόλυτη διαφορά τιμής το Q3 2026 ξεπέρασε τα 20 ευρώ/MWh στο 53,9% των ωρών, έναντι 43,5% το Q2 και 21,7% το Q3 2025, αγγίζοντας μάλιστα το 63% τον Σεπτέμβριο. Παρόλο που το τριμηνιαίο μέσο spread διατηρήθηκε κάτω από τα 20 ευρώ/MWh σε όλα τα ζεύγη –με εξαίρεση αυτό του Μαυροβουνίου-Ιταλίας– τα ωριαία spreads υπερέβησαν αυτό το όριο στις μισές και πλέον ώρες λειτουργίας.

Διαβάστε ακόμη