Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν την Τρίτη ότι αποχωρούν από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+, προκαλώντας ισχυρό πλήγμα στις ομάδες πετρελαιοεξαγωγικών χωρών και στον de facto ηγέτη τους, τη Σαουδική Αραβία, σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει ιστορικό ενεργειακό σοκ και έχει αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία.

Όπως αναφέρει το Reuters, η αιφνιδιαστική αποχώρηση των ΗΑΕ, ενός μακροχρόνιου μέλους του ΟΠΕΚ, θα μπορούσε να δημιουργήσει αναταραχή και να αποδυναμώσει τον οργανισμό, ο οποίος συνήθως επιδιώκει να παρουσιάζει ενιαίο μέτωπο παρά τις εσωτερικές διαφωνίες σε ζητήματα που κυμαίνονται από τη γεωπολιτική έως τις ποσοστώσεις παραγωγής.

Οι παραγωγοί του Κόλπου στον ΟΠΕΚ αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες στη μεταφορά εξαγωγών μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός στενού περάσματος μεταξύ Ιράν και Ομάν, από το οποίο διέρχεται κανονικά το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, λόγω ιρανικών απειλών και επιθέσεων σε πλοία.

Νίκη Τραμπ η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ

Ωστόσο, η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ αποτελεί σημαντική νίκη για τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγορήσει τον οργανισμό ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο» αυξάνοντας τεχνητά τις τιμές του πετρελαίου.

Ο Τραμπ έχει επίσης συνδέσει τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ προς τον Κόλπο με τις τιμές του πετρελαίου, δηλώνοντας ότι ενώ οι ΗΠΑ προστατεύουν τα μέλη του ΟΠΕΚ, εκείνα «εκμεταλλεύονται αυτή την προστασία επιβάλλοντας υψηλές τιμές πετρελαίου».

Η κίνηση αυτή ήρθε αφού τα ΗΑΕ, περιφερειακό επιχειρηματικό κέντρο και ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της Ουάσινγκτον, επέκριναν άλλα αραβικά κράτη επειδή δεν έκαναν αρκετά για να τα προστατεύσουν από τις πολυάριθμες ιρανικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, επέκρινε την αραβική και του Κόλπου αντίδραση στις ιρανικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια συνεδρίας στο Gulf Influencers Forum τη Δευτέρα. «Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου υποστήριξαν η μία την άλλη σε υλικοτεχνικό επίπεδο, αλλά πολιτικά και στρατιωτικά, πιστεύω ότι η στάση τους ήταν η πιο αδύναμη ιστορικά», δήλωσε ο Γκαργκάς. «Περιμένω αυτή την αδύναμη στάση από τον Αραβικό Σύνδεσμο και δεν με εκπλήσσει, αλλά δεν την περίμενα από το (Συμβούλιο) Συνεργασίας του Κόλπου και με εκπλήσσει», πρόσθεσε.

Τι σημαίνει η αποχώρηση των Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ σχεδόν 60 χρόνια μετά την είσοδό του στο καρτέλ

Η κίνηση των ΗΑΕ, του τρίτου μεγαλύτερου παραγωγού του ΟΠΕΚ, υπογραμμίζει τη μακροχρόνια δυσαρέσκειά του απέναντι στο καρτέλ σχετικά με τις ποσοστώσεις παραγωγής, καθώς και τις υποβόσκουσες εντάσεις του με τη Σαουδική Αραβία. Σύμφωνα με τους Financial Times, η εξέλιξη αυτή έρχεται τη στιγμή που ο κόσμος αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών, η οποία πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από την Ισλαμική Δημοκρατία, σημείο από το οποίο διέρχεται συνήθως περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.

Τα ΗΑΕ, που παρήγαν 3,4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως πριν από τον πόλεμο, εξέφραζαν εδώ και χρόνια τη δυσαρέσκειά τους για τον ΟΠΕΚ και ενοχλούνταν από τις ποσοστώσεις παραγωγής, οι οποίες τους εμπόδιζαν να εξάγουν μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου. «Τα Εμιράτα δεν ήταν ευχαριστημένα που έπρεπε να περιορίζονται, ιδιαίτερα όταν ήθελαν να αντλούν περισσότερο πετρέλαιο ενώ οι Σαουδάραβες ήθελαν να αντλούν λιγότερο», δήλωσε ο Φίρας Μακσάντ, διευθυντής Μέσης Ανατολής στην Eurasia Group.

«Ορισμένες πολιτικές διαφορές έχουν ενταθεί λόγω διαφορετικών θέσεων σχετικά με τον πόλεμο και την αντίδραση στην ιρανική απειλή, με τα ΗΑΕ να ενισχύουν περαιτέρω τη συνεργασία τους με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ άλλοι επιλέγουν διαφοροποίηση και στρατηγική εξισορρόπησης», πρόσθεσε.

Το σκεπτικό πίσω από τη λήψη της απόφασης, οι εντάσεις με τη Σαουδική Αραβία

Το υπουργείο Ενέργειας των ΗΑΕ δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη έπειτα από συνολική επανεξέταση της παραγωγικής πολιτικής και της παρούσας και μελλοντικής παραγωγικής τους ικανότητας. Πρόσθεσε ότι βασίστηκε «στο εθνικό μας συμφέρον και στη δέσμευσή μας να συμβάλουμε αποτελεσματικά στην κάλυψη των πιεστικών αναγκών της αγοράς», σύμφωνα με ανακοίνωση του κρατικού πρακτορείου WAM.

«Η απόφαση των ΗΑΕ να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ αντικατοπτρίζει μια πολιτική εξέλιξη ευθυγραμμισμένη με τα μακροπρόθεσμα θεμελιώδη στοιχεία της αγοράς. Ευχαριστούμε τον ΟΠΕΚ και τα κράτη-μέλη του για δεκαετίες εποικοδομητικής συνεργασίας», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ, Μοχάμεντ αλ-Μαζρούει, στην πλατφόρμα X. «Παραμένουμε προσηλωμένοι στην ενεργειακή ασφάλεια, παρέχοντας αξιόπιστο, υπεύθυνο και χαμηλότερου άνθρακα εφοδιασμό, ενώ στηρίζουμε σταθερές παγκόσμιες αγορές», πρόσθεσε.

Ο Χόρχε Λεόν, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης της Rystad Energy και πρώην εργαζόμενος του ΟΠΕΚ, δήλωσε ότι το καρτέλ θα είναι «δομικά πιο αδύναμο» χωρίς τα ΗΑΕ, καθώς η Σαουδική Αραβία παραμένει το μόνο μέλος με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Οι αγορές πετρελαίου ενδέχεται να γίνουν πιο ασταθείς, καθώς η δυνατότητα του ΟΠΕΚ να εξομαλύνει ανισορροπίες προσφοράς θα μειωθεί, είπε ο Λεόν.

Τα ΗΑΕ είχαν και στο παρελθόν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον ΟΠΕΚ και βρίσκονταν επί χρόνια σε αντιπαράθεση με τη Σαουδική Αραβία σχετικά με τις ποσοστώσεις παραγωγής. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο πόλεμος επιτάχυνε ήδη υπάρχουσες δυναμικές, όπως την επανεξέταση της συμμετοχής τους στον ΟΠΕΚ και των ευρύτερων διεθνών σχέσεών τους. Τα ΗΑΕ υποστήριζαν διαχρονικά ότι πρέπει να εξάγουν στο μέγιστο δυνατό επίπεδο ώστε να αξιοποιήσουν οικονομικά τον φυσικό πόρο για να χρηματοδοτήσουν το επόμενο στάδιο ανάπτυξής τους και να προετοιμαστούν για μια μεταπετρελαϊκή εποχή. Ωστόσο, ο ΟΠΕΚ, με de facto ηγέτη τη Σαουδική Αραβία, επέβαλε ποσοστώσεις παραγωγής με στόχο τη στήριξη των τιμών του πετρελαίου, περιορίζοντας την παραγωγή των ΗΑΕ.

Οι σχέσεις μεταξύ Αμπού Ντάμπι και Ριάντ επιδεινώθηκαν αισθητά όταν οι εντάσεις μεταξύ των δύο ισχυρών κρατών του Κόλπου ξέσπασαν ανοιχτά τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, λόγω διαφωνιών για τους ρόλους και τη στήριξή τους σε αντίπαλες παρατάξεις στην Υεμένη.

Η ρήξη φάνηκε να αμβλύνεται καθώς τα κράτη του Κόλπου ενώθηκαν υπό το σοκ και την οργή για την επιθετικότητα του Ιράν απέναντι στους Άραβες γείτονές του. Ωστόσο, οι εντάσεις επανεμφανίστηκαν καθώς ο πόλεμος ενέτεινε τη δυσαρέσκεια των ΗΑΕ απέναντι σε ορισμένους πολυμερείς και περιφερειακούς θεσμούς.

Το κράτος του Κόλπου, που έχει υποστεί το μεγαλύτερο βάρος των ιρανικών αντιποίνων, με την Ισλαμική Δημοκρατία να έχει εκτοξεύσει περισσότερους από 2.000 πυραύλους και drones κατά των ΗΑΕ, έχει επικρίνει ανοιχτά αυτό που θεωρεί αδύναμη αντίδραση των αραβικών και μουσουλμανικών κρατών και έχει δηλώσει ότι θα ενισχύσει περαιτέρω τις συνεργασίες του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Διαβάστε ακόμη