Σε νέο πεδίο μάχης για την ενεργειακή μετάβαση της ηπείρου προς την καθαρή ενέργεια αναδεικνύονται τα πάρκινγκ στην Ευρώπη. Καθώς η ηλιακή ενέργεια γίνεται φθηνότερη, εγκαθίσταται ταχύτερα και γίνεται ολοένα πιο ανταγωνιστική σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις αναζητούν νέους χώρους για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, πέρα από τα παραδοσιακά ηλιακά πάρκα και τις εγκαταστάσεις σε στέγες. Τα πάρκινγκ, με τις μεγάλες υφιστάμενες υποδομές τους και τη μικρή ανάγκη για επιπλέον γη, θεωρούνται όλο και περισσότερο ιδανικές τοποθεσίες.

Ωστόσο, ενώ χώρες όπως η Γαλλία, η Σλοβενία και ορισμένες περιοχές της Γερμανίας υιοθετούν τα ηλιακά πάρκινγκ, το Ηνωμένο Βασίλειο έκανε πρόσφατα πίσω από σχέδια για την ενθάρρυνσή τους μέσω υποχρεωτικών απαιτήσεων – μια απόφαση που οι επικριτές χαρακτήρισαν «τεράστια χαμένη ευκαιρία».

Η ηλιακή ενέργεια έχει εξελιχθεί σε ένα από τα φωτεινότερα σημεία των προσπαθειών της Ευρώπης να μειώσει τις εκπομπές και να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια. Ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) ανέφερε ότι το 2024 η ηλιακή ενέργεια ήταν, κατά μέσο όρο, 41% φθηνότερη από τις φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα.

Φθηνότερη ενέργεια

Η πτώση της τιμής των φωτοβολταϊκών πάνελ, σε συνδυασμό με τη σχετικά γρήγορη εγκατάστασή τους, έχει τροφοδοτήσει ένα κύμα καινοτομίας. Φωτοβολταϊκά πάνελ εμφανίζονται σε απρόσμενα σημεία, από φράχτες κήπων έως υποδομές μεταφορών, ενώ οι δοκιμές ηλιακών σιδηροδρόμων ανοίγουν έναν ακόμη πιθανό δρόμο για την παραγωγή ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας.

Τώρα, τα πάρκινγκ αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως μικρά φωτοβολταϊκά πάρκα.

«Τα πάρκινγκ μπορούν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια χωρίς να καταλαμβάνουν επιπλέον γη», τόνισε χαρακτηριστικά στο Euronews ο Rob Stait από την εταιρεία ανάπτυξης φωτοβολταϊκών έργων Alight. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην Ευρώπη, όπου μεγάλα επίγεια φωτοβολταϊκά έργα μπορεί να αντιμετωπίσουν χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης και αντιδράσεις σχετικά με τη χρήση γης.

Τα ηλιακά στέγαστρα στάθμευσης θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση μιας ακόμη πρόκλησης που δημιουργεί η μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα. Τα πάνελ που τοποθετούνται πάνω από τις θέσεις στάθμευσης μπορούν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια ακριβώς εκεί όπου χρειάζονται οι σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, μειώνοντας ενδεχομένως το κόστος εγκατάστασης και παρέχοντας στους οδηγούς εύκολη πρόσβαση σε ανανεώσιμη ενέργεια.

Διπλό όφελος

Υπάρχει και ένα επιπλέον όφελος: η σκιά.

Τα ηλιακά στέγαστρα μπορούν να προστατεύουν τα οχήματα από τον έντονο καλοκαιρινό ήλιο, μειώνοντας τη θερμοκρασία στο εσωτερικό τους και κάνοντας ενδεχομένως τη στάθμευση πιο άνετη. Καθώς η Ευρώπη βιώνει ολοένα συχνότερους και εντονότερους καύσωνες, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ολοένα πιο πολύτιμο χαρακτηριστικό των αστικών υποδομών.

Η Γαλλία πρωτοπορεί

Η Γαλλία έχει προχωρήσει περισσότερο από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, εντάσσοντας τα ηλιακά πάρκινγκ στην ενεργειακή της στρατηγική.

Νομοθεσία που θεσπίστηκε το 2022 επέβαλε την κάλυψη υφιστάμενων και νέων πάρκινγκ με τουλάχιστον 80 θέσεις από ηλιακά πάνελ. Για τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις ίσχυαν ακόμη αυστηρότερες απαιτήσεις, καθώς τα πάρκινγκ με περισσότερες από 400 θέσεις είχαν αρχικά μόλις τρία χρόνια για να συμμορφωθούν.

Η γαλλική κυβέρνηση εκτίμησε ότι η πολιτική αυτή θα μπορούσε τελικά να προσθέσει περίπου 11 γιγαβάτ ηλιακής ισχύος στο εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο – αρκετή ενέργεια για την τροφοδοσία περίπου 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών.

Οι διαχειριστές που δεν θα συμμορφώνονταν με τις απαιτήσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν πρόστιμα έως και 40.000 ευρώ τον χρόνο.

Η Γαλλία στη συνέχεια χαλάρωσε τους κανόνες. Από πέρυσι, οι υπαίθριοι χώροι στάθμευσης άνω των 1.500 τετραγωνικών μέτρων μπορούν να πληρούν την απαίτηση κάλυψης τουλάχιστον του μισού της έκτασής τους είτε με φωτοβολταϊκά πάνελ είτε με δέντρα που προσφέρουν σκιά, είτε με συνδυασμό των δύο.

Η προσέγγιση αυτή αντανακλά ένα ευρύτερο επιχείρημα: αν μια έκταση έχει ήδη αφιερωθεί στη στάθμευση, γιατί να μην χρησιμοποιείται ταυτόχρονα και για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας;

Η Σλοβενία έχει υιοθετήσει παρόμοια φιλοσοφία. Οι νέοι και ανακατασκευασμένοι χώροι στάθμευσης άνω των 1.000 τετραγωνικών μέτρων υποχρεούνται να εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά πάνελ, ενώ αρκετές γερμανικές περιφέρειες – μεταξύ άλλων η Βάδη-Βυρτεμβέργη, η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, το Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, η Ρηνανία-Παλατινάτο και η Κάτω Σαξονία – έχουν θεσπίσει απαιτήσεις για ηλιακές εγκαταστάσεις σε νέα πάρκινγκ, ανάλογα με το μέγεθός τους.

Για τους υποστηρικτές της ιδέας, η λογική είναι απλή. Τα πάρκινγκ είναι ήδη κατασκευασμένα, συνδέονται με οδικά δίκτυα και συχνά βρίσκονται κοντά σε σημεία κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η μετατροπή των στεγάστρων τους σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις δεν απαιτεί τη θυσία γεωργικής γης ούτε την ανάπτυξη νέων εκτάσεων.

Η Βρετανία αλλάζει πορεία

Το Ηνωμένο Βασίλειο φάνηκε να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση πέρυσι, όταν η κυβέρνηση ξεκίνησε διαδικασία συλλογής στοιχείων εξετάζοντας πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί το «αναξιοποίητο δυναμικό» των ηλιακών πάρκινγκ.

Οι αρχικές κυβερνητικές εκτιμήσεις έδειξαν ότι ένα πάρκινγκ 80 θέσεων, εξοπλισμένο με ηλιακά στέγαστρα, θα μπορούσε να εξοικονομεί περίπου 28.000 λίρες ετησίως σε κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον όλη η παραγόμενη ενέργεια χρησιμοποιούνταν επιτόπου. Οι διαχειριστές θα μπορούσαν επίσης δυνητικά να κερδίζουν χρήματα διοχετεύοντας το πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο.

Εκείνη την περίοδο, ο τότε υπουργός Ενέργειας Ed Miliband υπογράμμισε την τεράστια έκταση που αντιπροσωπεύουν οι χώροι στάθμευσης στη Βρετανία, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην παραγωγή «καθαρής, εγχώριας βρετανικής ενέργειας».

Υπήρχαν ήδη στοιχεία που έδειχναν ότι η ιδέα μπορούσε να λειτουργήσει. Στο Leeds, το πρώτο ηλιακό στέγαστρο πάρκινγκ τύπου «park and ride» στο Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμάται ότι παράγει περίπου 852.000 κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, αποφεύγοντας περίπου 471 τόνους εκπομπών άνθρακα κάθε χρόνο. Αυτό ισοδυναμεί με την απομάκρυνση περίπου 203 αυτοκινήτων από τους δρόμους.

Η εγκατάσταση μπορεί επίσης να αποθηκεύει την πλεονάζουσα ηλιακή ενέργεια που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, συμβάλλοντας στη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και υποστηρίζοντας τις υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Η αναμενόμενη περίοδος απόσβεσης για τα σημεία φόρτισης υπολογίστηκε σε λιγότερο από 10 χρόνια.

Ωστόσο, παρά τα παραδείγματα αυτά, η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε πλέον να μην προχωρήσει στην επιβολή εθνικής υποχρέωσης.

Μετά τη διαδικασία διαβούλευσης, το υπουργείο Ενεργειακής Ασφάλειας και Καθαρής Ενέργειας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πολιτική «δεν θα προχωρήσει περαιτέρω σε αυτό το στάδιο». Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ηλιακή ενέργεια εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο των σχεδίων της για καθαρή ενέργεια και παραπέμπει στη στήριξη των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε νέα κτίρια, συμπεριλαμβανομένων των πάρκινγκ, μέσω του προγράμματος Future Buildings Standard.

Για τους επικριτές, ωστόσο, η απόφαση αποτελεί χαμένη ευκαιρία.

Ο Stait υποστηρίζει ότι η αποκλειστική εξάρτηση από τις δυνάμεις της αγοράς μπορεί να μην αρκεί για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών, ιδιαίτερα όταν το αρχικό κόστος και η αβεβαιότητα σχετικά με τον σχεδιασμό και τις αδειοδοτήσεις μπορούν να αποθαρρύνουν τις επενδύσεις.

Επισημαίνει επίσης ότι πολλές από τις αντιρρήσεις που συνδέονται συνήθως με μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα – όπως οι ανησυχίες για τη χρήση γης, τη βιοποικιλότητα και την οπτική όχληση – είναι λιγότερο σχετικές όταν τα πάνελ εγκαθίστανται πάνω από υποδομές που ήδη υπάρχουν.

Η Γαλλία, υποστηρίζει, έχει αποδείξει ότι τα ηλιακά πάρκινγκ μπορούν να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα.

Το ευρύτερο ερώτημα που καλείται τώρα να απαντήσει η Ευρώπη είναι αν οι χιλιάδες χώροι στάθμευσης της ηπείρου θα παραμείνουν παθητικές υποδομές ή θα αποτελέσουν μέρος του ενεργειακού της συστήματος.

Καθώς οι κυβερνήσεις αγωνίζονται να απανθρακοποιήσουν την ηλεκτροπαραγωγή, να εξηλεκτρίσουν τις μεταφορές και να μειώσουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, η απάντηση μπορεί να βρίσκεται κυριολεκτικά πάνω από τα κεφάλια μας – πάνω από τα αυτοκίνητα που είναι σταθμευμένα έξω από σούπερ μάρκετ, γραφεία, εμπορικά κέντρα και συγκοινωνιακούς κόμβους.

Διαβάστε ακόμη