Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε εις βάθος έρευνα προκειμένου να εξετάσει εάν διαιτητική απόφαση που υποχρεώνει τη Ρουμανία να καταβάλει αποζημίωση σε δέκα επενδυτές στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι συμβατή με τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κομισιόν, η υπόθεση αφορά αλλαγές που πραγματοποίησε η Ρουμανία σε καθεστώς στήριξης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ μέσω πράσινων πιστοποιητικών. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε εγκριθεί από την Κομισιόν το 2011, ενώ οι τροποποιήσεις που έγιναν το 2013 και το 2014 εγκρίθηκαν εκ νέου από τις ευρωπαϊκές αρχές το 2015 και το 2016.

Δέκα εταιρείες που είχαν επενδύσει σε πέντε φωτοβολταϊκούς σταθμούς, οι οποίοι επωφελούνταν από το πρόγραμμα, προσέφυγαν σε διαιτησία κατά της Ρουμανίας, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές στο καθεστώς μείωσαν την οικονομική στήριξη που θα λάμβαναν υπό το αρχικό πλαίσιο.

Το διαιτητικό δικαστήριο έκρινε ότι η Ρουμανία παραβίασε τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας (Energy Charter Treaty – ECT) και στις 20 Φεβρουαρίου 2024 αποφάσισε την καταβολή αποζημίωσης ύψους 42,2 εκατ. ευρώ, πλέον τόκων και πρόσθετων εξόδων, για τις ζημιές που φέρεται να υπέστησαν οι επενδυτές.

Η Ρουμανία κοινοποίησε την απόφαση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, ενημερώνοντας παράλληλα ότι έχει ήδη πραγματοποιήσει πληρωμή σε λογαριασμό που ανοίχθηκε στο όνομα των δικαιούχων.

Η θέση της Κομισιόν

Ωστόσο, η προκαταρκτική θέση της Κομισιόν είναι ότι η διαιτητική απόφαση και η εφαρμογή της ενδέχεται να συνιστούν κρατική ενίσχυση, η οποία δεν είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά της ΕΕ. Η Επιτροπή θα εξετάσει ειδικότερα κατά πόσο η αποζημίωση παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται και το ζήτημα της ενδοευρωπαϊκής διαιτησίας. Η Κομισιόν θα αξιολογήσει εάν η απόφαση παραβιάζει τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αυτονομία της έννομης τάξης της ΕΕ, καθώς η διαφορά αφορά επενδυτές και κράτος-μέλος εντός της Ένωσης.

Η εξέλιξη συνδέεται με τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ, σύμφωνα με την οποία οι ενδοευρωπαϊκές διαδικασίες διαιτησίας βάσει επενδυτικών συνθηκών δεν είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ΕΕ έχει ήδη αποχωρήσει από τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας, με την αποχώρηση να τίθεται σε ισχύ στις 27 Ιουνίου 2025.

Η Κομισιόν υπογραμμίζει πάντως ότι η προστασία των επενδύσεων στις ΑΠΕ παραμένει κρίσιμη για την ενεργειακή μετάβαση και τους στόχους απανθρακοποίησης της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι οι επενδυτές εξακολουθούν να διαθέτουν δικαιώματα προστασίας μέσω του ευρωπαϊκού και εθνικού δικαίου.

Διαβάστε ακόμη