Την ταχύτητα με την οποία προχωράει η πράσινη μετάβαση των ευρωπαϊκών κρατών αποτυπώνει νέα έκθεση του Montel. Το 2025 συνεχίστηκε η απανθρακοποίηση του ευρωπαϊκού τομέα ηλεκτρισμού, με τις συνολικές λειτουργικές εκπομπές CO2 (operational emissions) να μειώνονται κατά 2,6 εκατ. τόνους (-0,5%). Παράλληλα, το 2025 η μέση λειτουργική ένταση άνθρακα (carbon intensity) στην Ευρώπη μειώθηκε από 175,1 σε 172,0 kgCO2eq/MWh, σημειώνοντας πτώση 1,8%. «Πρωταθλητές» για το 2025 στη μείωση των εκπομπών στην ηλεκτροπαραγωγή ήταν οι σκανδιναβικές χώρες, και ειδικότερα η Φινλανδία. Πιο συγκεκριμένα, στη Φινλανδία το περασμένο έτος καταγράφηκε μείωση 40,5% στις λειτουργικές εκπομπές άνθρακα και 42,3% στην ένταση άνθρακα. Η Ελλάδα πήγε καλύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις λειτουργικές εκπομπές, με μείωση 0,8% το 2025, ενώ βρέθηκε λίγο κάτω από τον μέσο όρο της Ευρώπης στην ένταση άνθρακα ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας πτώση 1,6%. Στον αντίποδα, μεγάλη αύξηση στις εκπομπές της ηλεκτροπαραγωγής σημειώθηκε σε Πορτογαλία, Λιθουανία και Αυστρία. Ενδεικτικά, η ένταση άνθρακα στην Πορτογαλία αυξήθηκε κατά 49,7%, στη Λιθουανία κατά 53,9% και στην Αυστρία κατά 40%, ενώ οι λειτουργικές εκπομπές αυξήθηκαν κατά 52,4%, 73% και 15,4% αντίστοιχα.

Όπως σημειώνει το Montel, οι λειτουργικές εκπομπές αφορούν τις άμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που παράγονται κατά την ηλεκτροπαραγωγή, όπως για παράδειγμα από την καύση καυσίμων. Η ένταση άνθρακα αφορά τις εκπομπές που αντιστοιχούν σε κάθε παραγόμενη μεγαβατώρα (MWh) ηλεκτρικής ενέργειας (kgCO₂eq/MWh). Η ένταση άνθρακα αποτελεί βασικό δείκτη, καθώς συσχετίζει τις εκπομπές με την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, επιτρέποντας πιο ουσιαστικές συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ετών και χωρών.

© Montel

© Montel

Οι πρωταθλητές στις ΑΠΕ για το 2025 και τα στοιχεία για την Ελλάδα

Σε σχέση με τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που προστέθηκαν στα ηλεκτρικά συστήματα των ευρωπαϊκών κρατών το 2025, το Montel αναφέρει πως σε ολόκληρη την Ευρώπη προστέθηκαν περισσότερα από 70 GW νέας ισχύος από ΑΠΕ, μια καλή επίδοση για τη Γηραιά Ήπειρο. Το 2025 αποτέλεσε σημαντική χρονιά για την ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη. Πολλές χώρες κατέγραψαν πρόοδο στην ανάπτυξη ΑΠΕ και συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η πρόοδος αυτή συνοδεύτηκε από αποσύρσεις μονάδων άνθρακα και λιγνίτη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι ΑΠΕ κάλυψαν περίπου το 47% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη το 2024. Το ποσοστό εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 57% έως το 2030, εφόσον συνεχιστούν οι επενδύσεις και βελτιωθούν οι υποδομές. Ως προς τις ΑΠΕ που προστέθηκαν πέρυσι στα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά συστήματα, πρωταθλητής είναι με διαφορά η Γερμανία, ενώ στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Ισπανία με μεγάλη απόσταση από την τρίτη της κατάταξης, Γαλλία. Η Γερμανία το 2026 εγκατέστησε πάνω από 20 GW νέων έργων ΑΠΕ, ενώ η Ισπανία εγκατέστησε πάνω από 14 GW. Οι νέες εγκαταστάσεις στη Γαλλία έφτασαν τα 6,66 GW.

Πάνω από 1 GW νέων έργων ΑΠΕ εγκατέστησε πέρυσι η Ελλάδα. Συγκεκριμένα, εγκατέστησε γύρω στα 800 MW φωτοβολταϊκών, γεγονός που σηματοδοτεί ένα «φρένο» στην ραγδαία ανάπτυξή τους στη χώρα μας, καθώς το 2024 οι εγχώριες εγκαταστάσεις νέων φωτοβολταϊκών ξεπέρασαν τα 2,5 GW, ενώ το 2023 προστέθηκαν φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος 1,59 GW. Ταυτόχρονα, υπήρξε μια νέα ώθηση στις εγκαταστάσεις νέων αιολικών πάρκων. Τα στοιχεία του Montel για το 2025 κάνουν λόγο για 240 MW νέας εγκατεστημένης ισχύος, ενώ τα στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ κάνουν λόγο για ακόμη μεγαλύτερα νούμερα. Αξίζει να σημειωθεί πως το 2024 είχαν εγκατασταθεί μόλις 125,5 MW νέων αιολικών, ενώ το 2023 οι νέες εγκαταστάσεις είχαν σημειώσει «έκρηξη», αφού ξεπέρασαν τα 540 MW. Η χαμηλότερη επίδοση της Ελλάδας σε νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ το 2025, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, οφείλεται πιθανώς στο κορεσμένο ηλεκτρικό δίκτυο και την ανάγκη προσθήκης έργων αποθήκευσης ενέργειας, με τα πρώτα έργα μπαταριών να έχουν τεθεί σε λειτουργία από τον Απρίλιο του 2026.

© Montel

Η πορεία της απολιγνιτοποίησης

Η έκθεση του Montel αποτυπώνει και την πορεία απολιγνιτοποίησης στην Ευρώπη. Τα ευρήματα της έκθεσης δείχνουν πως το 2025, η Ευρώπη απέσυρε από το ηλεκτρικό σύστημα περίπου 9,7 GW μικτής ή 9 GW καθαρής ισχύος από μονάδες άνθρακα και λιγνίτη: περίπου 1,38 GW μικτής (1,29 GW καθαρής) λιγνιτικής ισχύος και 8,34 GW μικτής (7,69 GW καθαρής) ισχύος από λιθάνθρακα. Η απόσυρση μονάδων συγκεντρώνεται σε λίγες χώρες. Η Ιταλία από μόνη της αντιπροσωπεύει σχεδόν το ήμισυ της συνολικής ισχύος λιθανθρακικών μονάδων που αποσύρθηκαν (3,96 GW μικτής ισχύος), ενώ ακολουθούν η Ισπανία (1,54 GW), η Ιρλανδία (0,92 GW) και η Γερμανία (0,86 GW). Όσον αφορά τον λιγνίτη, η Γερμανία αντιστοιχεί περίπου στα δύο τρίτα των αποσύρσεων (0,93 GW μικτής ισχύος), ενώ η Ελλάδα συνέβαλε με απόσυρση περίπου 330 MW (0,33 GW) μικτής ισχύος.

© Montel

Διαβάστε ακόμη