Η μεγαλύτερη υπόθεση κλοπής χαλκού στην ιστορία της Χιλής, την οποία αποκάλυψε φέτος η αστυνομία της χώρας, αποτυπώνει το μέγεθος ενός φαινομένου που έχει πάψει να είναι τοπικό. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Financial Times, εγκληματίες πούλησαν στη διάρκεια πέντε ετών κλαπέντα χαλκό αξίας σχεδόν 1 δισ. δολαρίων, μεταξύ αυτών και καλώδια τηλεπικοινωνιών που διοχετεύονταν από τεχνικούς την ώρα που αντικαθιστούσαν τις παλιές γραμμές με οπτικές ίνες. Η αστυνομική επιχείρηση «High Voltage» διαπίστωσε ότι το παράνομο μέταλλο έφευγε από τη Χιλή, τον μεγαλύτερο παραγωγό χαλκού στον κόσμο, με προορισμό αγοραστές στην Κίνα, όπου υποβάλλεται σε επεξεργασία το μεγαλύτερο μέρος του χαλκού παγκοσμίως.

Το καύσιμο της έξαρσης είναι η τιμή. Όπως σημειώνουν οι Financial Times, η τιμή του μετάλλου αυξήθηκε πάνω από 40% πέρυσι, μέσα σε μια σειρά ιστορικών υψηλών που τροφοδότησαν διαταραχές και καταστροφές σε μεγάλα μεταλλεία, και παρέμεινε κοντά σε επίπεδα ρεκόρ και φέτος. Οι αναλυτές προβλέπουν ότι η ζήτηση για το υψηλά αγώγιμο μέταλλο, απαραίτητο για τα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη και για τα ηλεκτρικά δίκτυα που τα τροφοδοτούν, θα αυξηθεί ραγδαία τις επόμενες δεκαετίες.

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τον όγκο των κρουσμάτων, αφορά το προφίλ των δραστών. «Δεν πρόκειται πλέον για μερικούς τύπους που ληστεύουν καλώδια, υπάρχουν ολόκληρες ομάδες με ιεραρχική δομή, καθορισμένους ρόλους και τεχνικά προφίλ», δηλώνει στους Financial Times ο Santiago Bravo, μέλος της ειδικής ομάδας για τον χαλκό στην αστυνομία της Χιλής, που συγκροτήθηκε πέρυσι. Ο Robin Wiener, πρόεδρος του Recycled Materials Association με έδρα την Ουάσινγκτον, μιλά για ένα ζήτημα παγκόσμιας κλίμακας, με τις κλοπές το τελευταίο τρίμηνο να είναι σημαντικά υψηλότερες από τα ιστορικά επίπεδα.

Οι αριθμοί που παραθέτει η βρετανική εφημερίδα δείχνουν πόσο γρήγορα κλιμακώνεται το πρόβλημα. Στον Καναδά, ο όμιλος τηλεπικοινωνιών Bell ανέφερε αύξηση των κλοπών χαλκού στο δίκτυό του κατά περισσότερο από 700% από το 2022, με 918 περιστατικά ήδη φέτος, δηλαδή περίπου πέντε ημερησίως. Ο μεγαλύτερος πάροχος ηλεκτρικής ενέργειας της Χιλής, η CGE, κατέγραψε ρεκόρ 1.426 περιστατικών το 2025, διπλάσια από την προηγούμενη χρονιά, με 420 χλμ. καλωδίων να έχουν κλαπεί και διακοπές ρεύματος για 260.000 πελάτες. Στη Βρετανία, οι κλοπές από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα αυξήθηκαν το 2025 πάνω από 140% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, εξέλιξη που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην εμφάνιση δύο οργανωμένων εγκληματικών ομάδων. Στο σιδηροδρομικό δίκτυο της Network Rail σημειώθηκαν 111 περιστατικά κλοπής καλωδίων το τελευταίο οικονομικό έτος, με 128.252 λεπτά καθυστερήσεων στα τρένα και κόστος 6,8 εκατ. λιρών. Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας ανακοίνωσε πέρυσι ότι είχαν αφαιρεθεί περισσότερα από 65.000 μέτρα καλωδίων χαλκού από όλη τη χώρα, με προορισμό μάντρες σκραπ στη Μαδρίτη.

Στη Βραζιλία, όπως καταγράφουν οι Financial Times, η δραστηριότητα μετατοπίστηκε από ευκαιριακούς κακοποιούς και εξαρτημένους από ναρκωτικά σε επιχειρήσεις συνδεδεμένες με μεγάλες συμμορίες ναρκωτικών. Ο Carlos Oliveira, ανώτερος αξιωματούχος της πολιτικής αστυνομίας του Ρίο ντε Τζανέιρο, περιγράφει δράστες με τεχνικές γνώσεις και εξειδικευμένο εξοπλισμό, ενώ οι μάντρες σκραπ της μαύρης αγοράς έχουν μεταφερθεί σε φαβέλες που ελέγχονται από διακινητές. «Η ζημιά που προκαλείται στην κοινωνία είναι πολύ μεγαλύτερη από την οικονομική αξία του ίδιου του καλωδίου», λέει, «επηρεάζει τις κρίσιμες υποδομές του κράτους». Πέρα από τον χαλκό, η BSI Consulting και ο ασφαλιστής TT Club αναφέρουν στην ετήσια έκθεσή τους για τις κλοπές φορτίων ότι οι εγκληματίες έχουν αρχίσει να στοχεύουν σπάνιες γαίες, απαραίτητες για την άμυνα και την τεχνολογία, που κλέβονται από εγκαταστάσεις στην Κίνα.

Τι γίνεται στην Ελλάδα

Η ελληνική εικόνα εντάσσεται με ακρίβεια σε αυτό το μοτίβο. Η ΕΛ.ΑΣ. διακρίβωσε τον Μάιο τη δράση εγκληματικής οργάνωσης με 561 συνολικά κλοπές χαλκού από μετασχηματιστές, με ευρεία επιχείρηση τα ξημερώματα της 28ης Μαΐου 2026 να οδηγεί σε 25 συλλήψεις ατόμων ηλικίας 19 έως 73 ετών και στην ταυτοποίηση άλλων τεσσάρων, με 15 συλλήψεις στην Καρδίτσα, 7 στη Λάρισα, 2 στη Μαγνησία και 1 στα Τρίκαλα. Στην ευρύτερη περιοχή της Καρδίτσας καταγράφηκαν 332 κλοπές από τον Δεκέμβριο του 2024, στη Λάρισα 229 από τον Απρίλιο του 2025. Το όφελος του κυκλώματος ξεπέρασε τα 890.000 ευρώ, η ζημιά για τον ΔΕΔΔΗΕ ανήλθε σε 3 εκατ. ευρώ, ενώ μόνο ο ΤΟΕΒ Σοφάδων Καρδίτσας υπέστη ζημιά έως 30.000 ευρώ για κάθε χρόνο δράσης της οργάνωσης. 

Η διαδρομή του μετάλλου είναι η ίδια με εκείνη που περιγράφουν οι Financial Times για τη Λατινική Αμερική και την Ισπανία. Ο κλεμμένος χαλκός διοχετευόταν στην αγορά ανακύκλωσης μετάλλων μέσω επιχείρησης scrap στα Φάρσαλα, με τις βλάβες να πλήττουν ακόμη και αντλιοστάσια ύδρευσης. Οι δράστες αφαιρούσαν και τα καλώδια που κατέληγαν στις γεωτρήσεις των χωραφιών, αφήνοντας χωρίς ρεύμα αγρότες που δεν μπορούσαν να ποτίσουν. Επτά άτομα προφυλακίστηκαν μετά τις απολογίες τους. Πιο πρόσφατα, στην Πτολεμαΐδα εξιχνιάστηκαν δύο κλοπές σε επιχειρήσεις στις 19 Ιουνίου και στις 9 Ιουλίου 2026, με αξία κλοπιμαίων 18.500 ευρώ και φθορών 9.500 ευρώ, ενώ στις 10 Ιουλίου συνελήφθησαν ένας ανήλικος και ένας 18χρονος και ταυτοποιήθηκαν άλλα τέσσερα άτομα. 

Στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ περιγράφουν δράστες που επιστρέφουν στα ίδια σημεία πριν προλάβει να αποκατασταθεί η ζημιά, με λεία τον χαλκό των πηνίων και των καλωδίων, υλικό υψηλής και σταθερής τιμής στη διεθνή αγορά και εύκολης διάθεσης, ενώ σε μία μόνο περίπτωση σε βιομηχανική περιοχή το κόστος ξεπέρασε τα 600.000 ευρώ. Ο διαχειριστής λειτουργεί δίκτυο περίπου 250.000 χιλιομέτρων, με το κόστος των μη τεχνικών απωλειών να υπολογίζεται σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως και την επιβάρυνση ανά λογαριασμό να υποχωρεί από τα 60 προς τα 50 ευρώ. 

Στο πεδίο των αντιμέτρων, οι Financial Times καταγράφουν τρεις κατευθύνσεις. Την καλύτερη προστασία των υποδομών και την αντικατάσταση του χαλκού με οπτικές ίνες στις τηλεπικοινωνίες, την αυστηρότερη ρύθμιση των αγορών σκραπ, με πρότυπο τον νόμο του 2013 για Αγγλία και Ουαλία που απαγόρευσε τις πληρωμές με μετρητά και επέβαλε αδειοδότηση, και την τεχνολογική ιχνηλάτηση, όπως η νανοτεχνολογία που εισάγει η βραζιλιάνικη Equatorial Energia στα καλώδιά της για ταυτοποίηση μέσω χημικών δεικτών. Η Βραζιλία ενεργοποίησε παράλληλα πέρυσι σημαντικά αυστηρότερες ποινές. «Πρέπει να τους καταδιώξουμε από όλες τις πλευρές», καταλήγει ο Bravo στους Financial Times, επισημαίνοντας ότι οι επιχειρήσεις αυτές απαιτούν σύνθετο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και δίκτυα εφοδιαστικής.

Διαβάστε ακόμη