Τα δομικά πλεονεκτήματα αλλά και τις διαρθρωτικές αδυναμίες της εγχώριας μεταποίησης έναντι της Ευρώπης αποτυπώνει το ερευνητικό πόρισμα του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) και της Deloitte.
Τη θέσπιση μιας δεκαετούς Εθνικής Βιομηχανικής Στρατηγικής, η οποία τοποθετεί τη βιομηχανία στον πυρήνα της αναπτυξιακής πολιτικής της χώρας, προτάσσει ο ΣΒΕ, παρουσιάζοντας σε εκδήλωση της 5ης Νοεμβρίου 2026 στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» στην Αθήνα τα ενδιάμεσα αποτελέσματα της μελέτης για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής μεταποίησης.
Τα στοιχεία του νέου Δείκτη Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση αναδεικνύουν μια βιομηχανία με παραγωγική δυναμική και θετικές επιμέρους επιδόσεις, οι οποίες ωστόσο συνυπάρχουν με σοβαρή υστέρηση στις επενδύσεις, στην παραγωγικότητα, στο ενεργειακό περιβάλλον και στις συνθήκες επιχειρηματικής λειτουργίας, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με τον ΣΒΕ, η συγκεκριμένη εικόνα επιβάλλει την ένταξη των παρεμβάσεων σε έναν ενιαίο κυβερνητικό σχεδιασμό, με συντονισμό των συναρμόδιων υπουργείων, σαφείς αρμοδιότητες και μετρήσιμους στόχους.
κ. Βασίλης Καφάτος, Deloitte Partner – Growth Leader & Αντιπρόεδρος ΣΒΕ
Οι τοποθετήσεις Χατζηδάκη και Σαράντη
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος στην τοποθέτησή του ανέφερε: «Η ελληνική βιομηχανία έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι διαθέτει δυνατότητες. Το μερίδιο της βιομηχανίας στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία αυξήθηκε από 13,8% το 2019 σε 15,8% το 2025. Oι εξαγωγές αγαθών έχουν αυξηθεί σημαντικά και το 2025 έφτασαν τα 48 δις. Και δημιουργήθηκαν περισσότερες από 60.000 νέες θέσεις εργασίας στον κλάδο. Δεν πρέπει να υποτιμούμε αυτή την πρόοδο. Πρόοδος που οφείλεται, πρώτα απ’ όλα, στις επιχειρήσεις που επενδύουν και αναλαμβάνουν κινδύνους, και στους εργαζομένους που στηρίζουν καθημερινά την παραγωγή. Είναι, όμως, και αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζουμε με συνέπεια εδώ και 7 χρόνια. Μιας πολιτικής που βασίζεται στη δημοσιονομική υπευθυνότητα, τη μείωση φόρων, τη στήριξη επενδύσεων και τις μεταρρυθμίσεις. Αλλά δεν πρέπει και να εφησυχάζουμε. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς να έχουμε περισσότερη βιομηχανία. Είναι να έχουμε μια ισχυρότερη, πιο σύγχρονη και πιο ανταγωνιστική βιομηχανία. Μια βιομηχανία που θα δημιουργεί περισσότερη αξία στην Ελλάδα. Που θα προσφέρει καλές δουλειές και προοπτική στους νέους μας. Που θα στηρίζει την ανάπτυξη όχι μόνο στην Αττική, αλλά σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας. Και που θα μπορεί να σταθεί με αξιώσεις σε ένα διεθνές περιβάλλον ολοένα και πιο απαιτητικό. Είναι μια κοινή πρόκληση για την Πολιτεία και τον επιχειρηματικό κόσμο. Και πιστεύω ότι μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε με επιτυχία».
Η πρόεδρος του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, κατά τον εναρκτήριο χαιρετισμό της, τόνισε: «Στον ΣΒΕ αποφασίσαμε ότι ο καλύτερος τρόπος για να συμβάλουμε ακόμα περισσότερο στην εθνική προσπάθεια για τη βιομηχανία μας η οποία πρέπει να ξεκινήσει, είναι να σταθούμε οι ίδιοι με θάρρος μπροστά στον καθρέφτη. Για πρώτη φορά, να βρούμε τη μεθοδολογία που θα μετράει ακριβώς το πού βρίσκεται η ανταγωνιστικότητά μας και θα καταγράφει με λεπτομέρεια τις επιμέρους διαστάσεις και παραμέτρους της. Μέσω του Σύνθετου Δείκτη Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας, που δημιουργούμε μαζί με την Deloitte, θα μπορούμε πλέον να μετράμε τις επιδόσεις της χώρας μας και να τις συγκρίνουμε κάθε χρόνο με τις επιδόσεις άλλων 23 -δηλαδή 24 συνολικά- ευρωπαϊκών χωρών».
Τα έως σήμερα αποτελέσματα της μελέτης παρουσίασαν ο εταίρος, επικεφαλής ανάπτυξης της Deloitte και αντιπρόεδρος του ΣΒΕ, Βασίλης Καφάτος, καθώς και το ανώτατο στέλεχος Στρατηγικής και Συναλλαγών της Deloitte, Χριστίνα Αμοιραδάκη. Τα συμπεράσματα και τις προτάσεις του Συνδέσμου διατύπωσε η γενική διευθύντρια του ΣΒΕ, Βίκυ Λοΐζου, ενώ τη μελέτη σχολίασε ο επικεφαλής της Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας στον ΟΟΣΑ, καθηγητής Γιώργος Παγουλάτος. Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, και ο γενικός γραμματέας Βιομηχανίας, Ελευθέριος Κρητικός.
κα Βίκυ Λοΐζου Γενική Διευθύντρια του ΣΒΕ
Η μεθοδολογία του νέου Δείκτη και η θέση της Ελλάδας
Ο Σύνθετος Δείκτης Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας συνιστά το ποσοτικό σκέλος μιας ευρύτερης μελέτης σε 24 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνδυάζοντας τη συγκριτική αξιολόγηση ευρωπαϊκών δεδομένων με πρωτογενή έρευνα και διαβούλευση με τις επιχειρήσεις. Διαρθρώνεται σε 8 διαστάσεις, 23 υποδιαστάσεις και 108 επιμέρους δείκτες, αντλώντας στοιχεία από διεθνείς και εθνικούς φορείς, όπως η Eurostat και ο ΟΟΣΑ (ορισμένα εκ των οποίων αφορούν προηγούμενα έτη).
Παράλληλα, εξελίσσεται πρωτογενής έρευνα και διαβούλευση μέσω ερωτηματολογίων, στοχευμένων συνεντεύξεων και ομάδων εστίασης, ώστε να καταγραφεί πώς οι ίδιες οι επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται τις συνθήκες λειτουργίας, τα εμπόδια και τις προοπτικές τους, συμπληρώνοντας τα ποσοτικά ευρήματα. Τα επόμενα στάδια περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση της πρωτογενούς έρευνας, την οριστικοποίηση της μελέτης και την περαιτέρω εξειδίκευση των προτάσεων πολιτικής. Η πρωτοβουλία σχεδιάζεται ως ετήσιος μηχανισμός τεκμηρίωσης και παρακολούθησης, με τρία βασικά παραδοτέα:
- Ετήσιο Δείκτη Ανταγωνιστικότητας, με παρακολούθηση της διαχρονικής εξέλιξης.
- Έρευνα επιχειρήσεων, που αναδεικνύει τις προκλήσεις και προτεραιότητες της μεταποίησης.
- Συμπεράσματα και προτάσεις πολιτικής, για την ενίσχυση της βιομηχανίας.
Μέσω της πρωτοβουλίας, ο ΣΒΕ επιδιώκει τη δημιουργία μιας σταθερής βάσης αντικειμενικών και συγκρίσιμων δεδομένων για τον έγκαιρο εντοπισμό των δυνατών σημείων και των διαρθρωτικών αδυναμιών της ελληνικής μεταποίησης, τη σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες και τη διαχρονική παρακολούθηση της προόδου. Η σύνδεση των δεδομένων με την εμπειρία των επιχειρήσεων υποστηρίζει τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων βιομηχανικής πολιτικής και τον συστηματικό διάλογο κυβέρνησης και παραγωγικής κοινότητας.
Η θέση της Ελλάδας στις 8 διαστάσεις (έως σήμερα αποτελέσματα μελέτης)
| Διάσταση | Θέση μεταξύ 24 χωρών |
| Ανθρώπινο κεφάλαιο και δεξιότητες | 13η |
| Τεχνολογία και καινοτομία | 13η |
| Υποδομές, δίκτυα και μεταφορές | 14η |
| Εξωστρέφεια και διεθνής ανταγωνιστικότητα | 14η |
| Κυκλική οικονομία και κοινωνική ανθεκτικότητα | 20ή |
| Επιχειρηματικό και ρυθμιστικό περιβάλλον | 21η |
| Παραγωγικότητα και αποδοτικότητα | 23η |
| Ενεργειακό περιβάλλον και αξιοπιστία δικτύων | 24η |
Επισημαίνεται ότι οι κατατάξεις αφορούν κάθε διάσταση ξεχωριστά και παραμένουν προσωρινές, ενώ δεν παρουσιάζεται οριστική συνολική αριθμητική κατάταξη, καθώς η ευρύτερη μελέτη και η πρωτογενής έρευνα βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σε επίπεδο υποδιαστάσεων, δύο επιδόσεις της Ελλάδας κατατάσσονται στην πρώτη πεντάδα μεταξύ των 24 χωρών: το κόστος εργασίας στην 1η θέση (ο δείκτης δεν αφορά το απόλυτο μισθολογικό κόστος, αλλά την επίδρασή του στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας) και η ανταγωνιστικότητα τιμών και ποιότητας προϊόντων στην 5η θέση. Στην πρώτη δωδεκάδα εντάσσονται η δημιουργία τεχνολογίας, γνώσης και διανοητικής ιδιοκτησίας (9η θέση), η φορολογική ανταγωνιστικότητα (11η θέση) και η αποτελεσματικότητα υπηρεσιών μεταφοράς (12η θέση).
Στους επιμέρους δείκτες ξεχωρίζει η 2η θέση στο ποσοστό μεταποιητικών επιχειρήσεων που εισήγαγαν νέα ή σημαντικά βελτιωμένα προϊόντα στην αγορά. Στην εξέλιξη του όγκου μεταποιητικής παραγωγής, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 3η θέση μεταξύ 24 χωρών, καταγράφοντας αύξηση 16,2% το 2025 έναντι του 2021 (οι καλές σχετικές θέσεις σύνθετων υποδιαστάσεων συνυπάρχουν με διαφορετικές επιδόσεις σε επιμέρους δείκτες τους και χρειάζεται να ερμηνεύονται μαζί με αυτές).
κ. Κωστής Χατζηδάκης, Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
Τα τέσσερα συμπεράσματα και οι πέντε πυλώνες προτάσεων
Κεντρικό συμπέρασμα του ΣΒΕ αποτελεί το γεγονός ότι η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας απαιτεί ενιαία κυβερνητική στρατηγική, ώστε οι παρεμβάσεις σε ενέργεια, χρηματοδότηση, επενδύσεις, τεχνολογία, δεξιότητες, υποδομές και θεσμούς να αλληλοσυμπληρώνονται και να υπηρετούν κοινούς παραγωγικούς στόχους, αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματα και αντιμετωπίζοντας τις αδυναμίες. Η συνδυαστική ανάγνωση των αποτελεσμάτων οδηγεί σε τέσσερα επιμέρους συμπεράσματα:
- Η ισχυρή παραγωγική δυναμική χρειάζεται μεγαλύτερο επενδυτικό βάθος: Η αύξηση της παραγωγής συνυπάρχει με την 24η θέση στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας της μεταποίησης και την 23η θέση στο κεφαλαιακό απόθεμα ανά εργαζόμενο. Προτεραιότητα αποτελεί η ανανέωση και αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης, ώστε η παραγωγική δυναμική να συνοδεύεται από ενίσχυση της παραγωγικότητας.
- Η ανταγωνιστικότητα χρειάζεται ενίσχυση των πλεονεκτημάτων και περισσότερη προστιθέμενη αξία: Τα σχετικά πλεονεκτήματα κόστους οφείλουν να συνδεθούν με μεγαλύτερη επιχειρηματική κλίμακα, υψηλότερο τεχνολογικό περιεχόμενο και ισχυρότερη εξαγωγική παρουσία. Η άνοδος της παραγωγικότητας δημιουργεί περιθώριο για καλύτερες αμοιβές και ισχυρότερες προοπτικές απασχόλησης.
- Η ενίσχυση των επενδύσεων απαιτεί καλύτερες συνθήκες λειτουργίας: Το 72% των επιχειρήσεων μεταποίησης θεωρεί το ενεργειακό κόστος επενδυτικό εμπόδιο, σύμφωνα με την εξωτερική έρευνα EIBIS που ενσωματώνεται στη μελέτη. Παράλληλα, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 17η θέση μεταξύ 17 χωρών στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση κατά B-READY και στην 23η θέση μεταξύ 23 χωρών στον χρόνο επίλυσης αστικών και εμπορικών διαφορών. Τα επενδυτικά κίνητρα πρέπει να συνδυάζονται με ανταγωνιστική ενέργεια, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και προβλέψιμες, ταχύτερες διαδικασίες.
- Τα βήματα προόδου στην τεχνολογία και οι δεξιότητες χρειάζεται να προχωρήσουν μαζί: Οι θετικές επιδόσεις στην καινοτομία συνυπάρχουν με την 20ή θέση στην ψηφιακή μετάβαση και στο τεχνολογικό επίπεδο παραγωγής, καθώς και με υστερήσεις στην αντιστοίχιση προσόντων και θέσεων εργασίας και στη διά βίου μάθηση. Αναδεικνύεται η ανάγκη για ενιαία σχέδια εκσυγχρονισμού που συνδέουν εξοπλισμό, εφαρμοσμένη έρευνα και κατάρτιση μέσα στην παραγωγή.
Οι προτάσεις του ΣΒΕ οργανώνονται γύρω από το τρίπτυχο «φιλοεπιχειρηματικό περιβάλλον, εκσυγχρονισμός και χρηματοδότηση» και εξειδικεύονται σε πέντε αλληλένδετους πυλώνες:
- Ανταγωνιστική ενέργεια: πρόσβαση σε μακροχρόνια προμήθεια, αυτοπαραγωγή, εξοικονόμηση και δίκτυα.
- Αποτελεσματικοί θεσμοί: προβλέψιμη αδειοδότηση, συντονισμός υπηρεσιών και ταχύτερη επίλυση διαφορών.
- Επενδύσεις και χρηματοδότηση: σταθερά κίνητρα και χρηματοδοτικά εργαλεία για τον εκσυγχρονισμό και τη μεγέθυνση των μικρομεσαίων μεταποιητικών επιχειρήσεων.
- Τεχνολογία και δεξιότητες: εφαρμοσμένη έρευνα, αυτοματοποίηση και κατάρτιση ως μέρη ενός ενιαίου παραγωγικού σχεδίου.
- Εξωστρέφεια και περιφέρεια: καλύτερες συνδέσεις με λιμάνια, οργανωμένοι υποδοχείς και ισχυρότερες τοπικές αλυσίδες προμηθευτών.
Οι παραπάνω πυλώνες συνθέτουν μια δεκαετή Εθνική Βιομηχανική Στρατηγική, με κοινές προτεραιότητες και συντονισμό των συναρμόδιων υπουργείων, όπου για κάθε παρέμβαση προσδιορίζονται οι αρμοδιότητες, το χρονοδιάγραμμα, η αφετηρία μέτρησης και οι επιδιωκόμενοι στόχοι. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΒΕ προτείνει την αξιοποίηση του νέου Δείκτη ως εργαλείου τεκμηρίωσης της Κυβερνητικής Επιτροπής Βιομηχανικής Πολιτικής. Η ετήσια επικαιροποίησή του, από κοινού με την έρευνα επιχειρήσεων, υποστηρίζει τον σχεδιασμό και τη συστηματική παρακολούθηση της ελληνικής επίδοσης, της απόστασης από άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες και της σχετικής θέσης της χώρας. Στόχος είναι η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης, η ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας και η συστηματική αναβάθμιση του εξαγωγικού προσανατολισμού της ελληνικής βιομηχανίας.
Σημειώνεται ότι η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με τη στήριξη και τη συμμετοχή επιχειρήσεων-μελών του ΣΒΕ, με χρυσό χορηγό την ALUMIL και αργυρούς χορηγούς τις AKRITAS και ISOMAT ABEE.
κ. Μαργαρίτης Σχοινάς, Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Κωστής Χατζηδάκης, Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, κα Λουκία Σαράντη, Πρόεδρος του ΣΒΕ
Διαβάστε ακόμη
