Η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αναγκάζει τις χώρες του Κόλπου να αναζητήσουν επειγόντως εναλλακτικές οδούς εξαγωγής πετρελαίου, με το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να επισπεύδουν μεγάλα έργα αγωγών προκειμένου να περιορίσουν την εξάρτησή τους από ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν μέχρι πρότινος τη βασική αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, η σύγκρουση στην περιοχή έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη διέλευση δεξαμενόπλοιων, δημιουργώντας σημαντικές πιέσεις στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής.

Το Ιράκ βρίσκεται αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη πρόκληση. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο πετρελαϊκός τομέας αντιστοιχούσε στο 53% του πραγματικού ΑΕΠ της χώρας το 2025, γεγονός που καθιστά την οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη σε οποιαδήποτε διαταραχή των εξαγωγών.

Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις απώλειες, η ιρακινή κυβέρνηση ενέκρινε την επιτάχυνση των εξαγωγών μέσω του δικτύου αγωγών Κουρδιστάν–Τουρκίας, σύμφωνα με όσα μεταδίδει το cnbc. Η σχεδιαζόμενη αναβάθμιση θα αυξήσει τη μεταφορική ικανότητα από 220.000 βαρέλια ημερησίως σε περίπου 770.000 βαρέλια, προσφέροντας πρόσβαση στο μεσογειακό λιμάνι του Τζεϊχάν στην Τουρκία.

Παρά τη σημαντική αύξηση της δυναμικότητας, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η λύση αυτή μπορεί να προσφέρει μόνο μερική ανακούφιση. Πριν από την κρίση, το μεγαλύτερο μέρος των ιρακινών εξαγωγών διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που εξηγεί γιατί οι συνολικές εξαγωγές της χώρας έχουν καταγράψει δραματική πτώση από την έναρξη των εχθροπραξιών.

Σύμφωνα με στοιχεία της QuantCube Technology, οι όγκοι φορτίων που αναχωρούν από τα ιρακινά λιμάνια έχουν μειωθεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Ενδεικτικά, το Ιράκ ανακοίνωσε ότι εξήγαγε περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ τον Απρίλιο, έναντι 93 εκατομμυρίων βαρελιών πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη εναλλακτικές υποδομές

Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχωρούν με ταχείς ρυθμούς στην ανάπτυξη του νέου αγωγού Δύσης–Ανατολής προς το λιμάνι της Φουτζάιρα, στον Κόλπο του Ομάν. Το έργο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027 και εκτιμάται ότι θα διπλασιάσει την εξαγωγική ικανότητα της Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC).

Σε αντίθεση με το Ιράκ, τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη εναλλακτικές υποδομές που επιτρέπουν μέρος των εξαγωγών να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι εγκαταστάσεις δεν θεωρούνται απολύτως ασφαλείς, καθώς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης έχουν δεχθεί επιθέσεις τόσο ο τερματικός σταθμός της Φουτζάιρα όσο και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στη Σαουδική Αραβία.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι διαθέσιμες εναλλακτικές διαδρομές εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά της χωρητικότητας που προσέφεραν τα Στενά του Ορμούζ. Πριν από τον πόλεμο, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων διέρχονταν καθημερινά από το στρατηγικό πέρασμα. Αντίθετα, οι υπάρχοντες αγωγοί της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ μπορούν να υποκαταστήσουν μόνο ένα μέρος αυτής της ποσότητας.

Η ανάπτυξη νέων ενεργειακών διαδρόμων απαιτεί τεράστιες επενδύσεις, πολυετείς κατασκευαστικές εργασίες και συχνά πολύπλοκες διακρατικές συμφωνίες. Ωστόσο, η σημερινή κρίση φαίνεται να επιταχύνει αποφάσεις που για χρόνια παρέμεναν στα χαρτιά.

Καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή παραμένει υψηλή, οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να αναδιαμορφώσουν τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, μειώνοντας την εξάρτησή τους από ένα θαλάσσιο πέρασμα που αποδεικνύεται ολοένα και πιο ευάλωτο σε περιόδους έντασης.

Διαβάστε ακόμη