Στον σημαντικότερο προορισμό πλαστικών αποβλήτων της Ευρώπης έχει εξελιχθεί η Τουρκία, δεχόμενη κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες τόνους απορριμμάτων με σκοπό την ανακύκλωσή τους. Ωστόσο, έρευνα των New York Times αποκαλύπτει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις επίσημες διακηρύξεις για κυκλική οικονομία και τη ζοφερή πραγματικότητα μιας περιβαλλοντικής καταστροφής που τροφοδοτείται από τα απόβλητα της Δύσης.
Η Τουρκία αποτελεί σήμερα τον κορυφαίο εισαγωγέα πλαστικών απορριμμάτων από την Ευρώπη. Πέρυσι, οι ευρωπαϊκές χώρες έσπασαν κάθε ρεκόρ, αποστέλλοντας στην Τουρκία περισσότερους από 700,000 τόνους πλαστικών απορριμμάτων, με υποτιθέμενο προορισμό τα εγχώρια εργοστάσια ανακύκλωσης. Ενώ ένα σημαντικό μέρος αυτών των υλικών μετατρέπεται όντως σε σακούλες, σωλήνες άρδευσης και πλαστικά σφαιρίδια, τεράστιες ποσότητες καταλήγουν τελικά στο περιβάλλον.
Η διαδικασία της ανακύκλωσης αποδεικνύεται στην πράξη εξαιρετικά «βρώμικη». Τοπικοί αξιωματούχοι, επιστήμονες και ακτιβιστές καταγγέλλουν ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο της χώρας αδυνατεί να ελέγξει τα πλεονάζοντα απόβλητα. Το αποτέλεσμα; Τόνοι πλαστικού καίγονται παράνομα, θάβονται σε χωματερές ή διοχετεύονται μαζί με τα ανεπεξέργαστα λύματα στα τοπικά οικοσυστήματα. Ακολουθώντας τη διαδρομή των καναλιών από τις βιομηχανικές ζώνες των Αδάνων προς τον νότο, η ροή των πλαστικών καταλοίπων καταλήγει απευθείας στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Η Τουρκία και η COP31
Το παράδοξο της κατάστασης γίνεται ακόμη πιο έντονο αν αναλογιστεί κανείς τη χρονική συγκυρία. Επιστήμονες προειδοποιούν ότι πλαστικά από τη διαδικασία ανακύκλωσης έχουν ξεβραστεί σε απόσταση 250 μιλίων δυτικά, στις ακτές της Αττάλειας. Εκεί ακριβώς, δηλαδή, όπου η Τουρκία φιλοξενεί τη διεθνή σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31). Στο πλαίσιο της συνόδου, η Άγκυρα προβάλλει με υπερηφάνεια την εθνική πρωτοβουλία «Zero Waste» (Μηδενικά Απόβλητα) –ένα πρόγραμμα που υποστηρίζεται θερμά από την Εμινέ Ερντογάν, σύζυγο του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν– χαρακτηρίζοντάς το ως την «πιο μεταμορφωτική δύναμη στον κλιματικό αγώνα».
Ωστόσο, η ρητορική αυτή προσκρούει στην πραγματικότητα που βιώνουν οι κάτοικοι στα Αδάνα. Η ραγδαία αύξηση των εισαγόμενων αποβλήτων έχει υποβαθμίσει δραματικά τον αέρα, το έδαφος και το νερό της περιοχής. Τα πλαστικά φράζουν τα αρδευτικά κανάλια και επιβαρύνουν τις υποδομές επεξεργασίας υδάτων, ενώ οι συχνές πυρκαγιές στις χωματερές πνίγουν τις γειτονιές με τοξικές αναθυμιάσεις. «Αυτή η γειτονιά είναι καλυμμένη από σκουπίδια. Γιατί τα Αδάνα πρέπει να είναι ο σκουπιδότοπος της Ευρώπης;» διερωτάται ο Μπουρχάν Κουρτ, τοπικός αξιωματούχος στην περιοχή Ονούρ.
Πέρα από την ορατή ρύπανση, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για μια αόρατη απειλή: τα μικροπλαστικά. Όπως επισημαίνουν οι NYTimes, πρόσφατη μελέτη Τούρκων επιστημόνων έδειξε ότι τα νερά των καναλιών των Αδάνων, αφού περάσουν από τις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, εμφανίζουν συγκεντρώσεις μικροπλαστικών από 21 έως και 132 φορές υψηλότερες σε σχέση με τα ανώρημα ύδατα. Τα εργοστάσια ανακύκλωσης χαρακτηρίζονται πλέον ως «ενεργές σημειακές πηγές» μιας ρύπανσης που, όπως δείχνουν σύγχρονες ιατρικές έρευνες, συνδέεται άμεσα με εγκεφαλικά επεισόδια και καρδιακές παθήσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.
Από την πλευρά της, η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να υποβαθμίσει το ζήτημα. Ο Υπουργός Περιβάλλοντος, Μουράτ Κουρούμ, υποστήριξε ότι τα ευρωπαϊκά σκουπίδια που εντοπίστηκαν στις παραλίες εισήχθησαν παράνομα και ότι έχουν ήδη επιβληθεί κυρώσεις στις υπεύθυνες εταιρείες. «Δεν εισάγουμε σκουπίδια, αλλά πρώτες ύλες», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ωστόσο, στην τεράστια βιομηχανική ζώνη των Αδάνων, όπου χιλιάδες εργάτες –στην πλειονότητά τους Σύροι πρόσφυγες– διαλέγουν μέσα σε τεράστια υπόστεγα τους τόνους της δυτικής καταναλωτικής αφθονίας, η ευθύνη παραμένει μετέωρη. Όπως δηλώνουν οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες των εργοστασίων, «κάποιοι πετούν σκουπίδια στις παραλίες, αλλά είναι δουλειά του κράτους να βρει ποιοι».
Διαβάστε ακόμα
