Ως το φονικότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη όσον αφορά τους θανάτους που συνδέονται με την ακραία ζέστη χαρακτηρίζεται το καλοκαίρι του 2026, σύμφωνα με νέα μελέτη που παρουσιάζει το Euronews. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περισσότερους από 50.000 θανάτους σε αστικές περιοχές, με την κλιματική αλλαγή να ευθύνεται για περίπου τα δύο τρίτα των απωλειών.

Η Ιταλία εμφανίζεται ως η χώρα με τον υψηλότερο αριθμό θανάτων που αποδίδονται στην υπερβολική ζέστη, με εκτιμώμενους 13.303 θανάτους. Ακολουθούν η Γαλλία με 7.268 και η Ισπανία με 6.824, ενώ σημαντικές απώλειες καταγράφηκαν και σε χώρες που παραδοσιακά αντιμετωπίζουν ηπιότερες καλοκαιρινές θερμοκρασίες. Τα στοιχεία αποτυπώνουν την ένταση των καυσώνων που έπληξαν την ήπειρο από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο, καθώς οι θερμοκρασίες στη Δυτική Ευρώπη ξεπέρασαν κατά μέσο όρο κατά 2,9 βαθμούς Κελσίου τα επίπεδα της περιόδου 1991-2020. Σε ορισμένες ημέρες, η απόκλιση έφτασε ακόμη και τους 12 βαθμούς.

Η Ιταλία στην πρώτη θέση των εκτιμήσεων

Σύμφωνα με τη μελέτη για το καλοκαίρι του 2026, οι εκτιμώμενοι θάνατοι που συνδέονται με την ακραία ζέστη διαμορφώθηκαν ως εξής:

  • Ιταλία: 13.303 θάνατοι
  • Γαλλία: 7.268 θάνατοι
  • Ισπανία: 6.824 θάνατοι
  • Γερμανία: 6.340 θάνατοι
  • Ηνωμένο Βασίλειο: 4.354 θάνατοι

Οι αριθμοί αφορούν εκτιμήσεις πρόσθετης θνησιμότητας που συνδέεται με τη ζέστη και όχι αποκλειστικά θανάτους που καταγράφηκαν επισήμως ως άμεσο αποτέλεσμα θερμοπληξίας. Η διάκριση είναι σημαντική, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επιδεινώσουν προϋπάρχουσες παθήσεις και να αυξήσουν τον κίνδυνο θανάτου, χωρίς η ζέστη να αναφέρεται πάντοτε ως άμεση αιτία.

Η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο συγκαταλέγονται επίσης στις χώρες που επλήγησαν σημαντικά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μάλιστα, οι πιέσεις στις υπηρεσίες υγείας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού φέρεται να έφτασαν σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα μιας ιδιαίτερα δύσκολης περιόδου χειμερινών ιώσεων.

Περισσότεροι από 32.000 θάνατοι συνδέονται με την κλιματική αλλαγή

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περίπου το 65% των θανάτων που συνδέονται με την ακραία ζέστη το καλοκαίρι του 2026 -περίπου 32.000 άνθρωποι- αποδίδεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η οποία συνδέεται κυρίως με την καύση ορυκτών καυσίμων.

Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τις εκτιμήσεις για τις αρχές του αιώνα, όταν η κλιματική αλλαγή θεωρούνταν υπεύθυνη για περίπου το 40% των θανάτων που συνδέονταν με τη ζέστη.

Ιδιαίτερα επιβαρυντικό ήταν το διάστημα από τις 17 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου, όταν οι θερμοκρασίες κινήθηκαν κατά μέσο όρο 5,3 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα συνηθισμένα επίπεδα. Σχεδόν το ένα τρίτο των εκτιμώμενων θανάτων του καλοκαιριού καταγράφηκε κατά τη διάρκεια αυτού του έντονου κύματος καύσωνα.

«Οι αριθμοί αυτοί υπενθυμίζουν με δραματικό τρόπο ότι τα θερμότερα και πιο ακραία καλοκαίρια έχουν ολοένα σοβαρότερες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία», σημειώνει η δρ Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια ακραίων καιρικών φαινομένων και κλιματικής αλλαγής στο Imperial College London και συντάκτρια της μελέτης.

Πώς υπολογίστηκαν οι θάνατοι από τη ζέστη

Η μελέτη βασίστηκε σε στατιστικά μοντέλα που συνδυάζουν καταγραφές θερμοκρασίας με ιστορικά δεδομένα για τη σχέση μεταξύ ζέστης και θνησιμότητας. Οι επιστήμονες έλαβαν επίσης υπόψη γεωγραφικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και τις διαφοροποιήσεις του κινδύνου ανά ηλικιακή ομάδα.

Η ανάλυση κάλυψε 854 αστικές περιοχές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και την Ελβετία, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% του πληθυσμού των 30 χωρών που εξετάστηκαν.

Όπως εξηγούν οι ερευνητές, η πραγματική επιβάρυνση της θνησιμότητας από τη ζέστη δεν καταγράφεται πάντα άμεσα. Η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να επιδεινώσει καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις ή άλλα προβλήματα υγείας, με αποτέλεσμα η συμβολή της στον θάνατο να μην αποτυπώνεται πλήρως στα επίσημα στοιχεία.

Για να εκτιμήσουν το μερίδιο της κλιματικής αλλαγής, οι επιστήμονες συνέκριναν τις πραγματικές θερμοκρασίες του 2026 με εκείνες που θα αναμένονταν σε ένα υποθετικό σενάριο χωρίς την υπερθέρμανση που προκαλείται από τον άνθρωπο.

Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε μοντελοποίηση και όχι σε οριστικά στοιχεία καταγραφής για κάθε χώρα. Κατά τη δημοσίευση της έρευνας, αρκετά κράτη δεν είχαν ακόμη ανακοινώσει τα τελικά επίσημα δεδομένα για το καλοκαίρι του 2026.

Οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο

Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα είναι μεταξύ των ομάδων που κινδυνεύουν περισσότερο κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα. Αυξημένη ευαλωτότητα αντιμετωπίζουν επίσης όσοι δεν έχουν τη δυνατότητα να μετακινηθούν σε πιο δροσερούς χώρους ή να προστατευθούν επαρκώς λόγω σωματικών, κοινωνικών ή οικονομικών περιορισμών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης, οι άνθρωποι ηλικίας 85 ετών και άνω αντιστοιχούσαν περίπου στο μισό των θανάτων που συνδέονται με τη ζέστη. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν στους ηλικιωμένους: υπολογίζεται ότι περίπου 800 πρόσθετοι θάνατοι αφορούσαν ανθρώπους ηλικίας 20 έως 44 ετών, ενώ περίπου 6.000 θάνατοι καταγράφηκαν συνολικά σε άτομα κάτω των 65 ετών.

Η Νότια Ευρώπη παρουσίασε σημαντικά υψηλότερη θνησιμότητα από τη Βόρεια Ευρώπη, κυρίως λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών. Ρόλο διαδραματίζουν, ωστόσο, και άλλοι παράγοντες, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, η έλλειψη χώρων πρασίνου, η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και η αποτελεσματικότητα των προειδοποιήσεων για τον καύσωνα.

Ποια μέτρα μπορούν να περιορίσουν τους θανάτους

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η προστασία της δημόσιας υγείας απαιτεί τόσο τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσο και την προσαρμογή των πόλεων στις υψηλότερες θερμοκρασίες.

Μεταξύ των μέτρων που προτείνονται είναι η δημιουργία περισσότερων χώρων πρασίνου και υδάτινων στοιχείων, η διαμόρφωση κλιματιζόμενων καταφυγίων για την προστασία των πολιτών, καθώς και η αναβάθμιση των κτιρίων με εξωτερικά σκίαστρα και άλλες παρεμβάσεις που περιορίζουν την υπερθέρμανση των εσωτερικών χώρων.

Παράλληλα, οι ειδικοί συστήνουν στους πολίτες να αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο τις μεσημεριανές ώρες, να αναζητούν σκιά, να καταναλώνουν επαρκή ποσότητα νερού και να ελέγχουν την κατάσταση ευάλωτων γειτόνων ή συγγενών.

Η μελέτη αναδεικνύει, τέλος, την ανάγκη για καλύτερη προετοιμασία των υπηρεσιών υγείας και για έγκαιρη ενεργοποίηση μέτρων προστασίας πριν από την κορύφωση ενός καύσωνα. Με την Ευρώπη να θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ακραίας ζέστης αναδεικνύεται σε ολοένα πιο κρίσιμη πρόκληση για τις δημόσιες αρχές.

Διαβάστε ακόμη