Δύο ορόσημα, σε δύο περιφέρειες που κινούνται με εντελώς διαφορετικές ταχύτητες, αναμένεται να καθορίσουν την επόμενη ημέρα της αγοράς διαχείρισης απορριμμάτων. Η Κεντρική Μακεδονία βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία για τη συμβασιοποίηση δύο μεγάλων μονάδων στη Θεσσαλονίκη, έπειτα από έναν πολυετή κύκλο διαγωνισμών, προσφυγών και αδειοδοτικών εκκρεμοτήτων. Στον αντίποδα, η Αττική εξακολουθεί να βρίσκεται ουσιαστικά στη γραμμή της αφετηρίας, επιχειρώντας να επανεκκινήσει έργα που έχουν μείνει πίσω, την ώρα που η πίεση στη Φυλή και η απόσταση από τους ευρωπαϊκούς στόχους μεγαλώνουν.

Όπως αναφέρουν πηγές στο energygame.gr, οι διεργασίες εντείνονται και στα δύο μέτωπα. Στην Κεντρική Μακεδονία, το ζητούμενο είναι να ολοκληρωθούν τα τελευταία θεσμικά και χρηματοδοτικά βήματα για τις μονάδες Ανατολικού και Δυτικού Τομέα. Στην Αττική, το βάρος πέφτει στην αναθεώρηση του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων και στην επανεκκίνηση του διαγωνισμού για τη μονάδα στο Σχιστό, με νέους οικονομικούς όρους.

Το τελευταίο μίλι για τα δύο έργα της Θεσσαλονίκης

Το πιο ώριμο από τα δύο έργα της Κεντρικής Μακεδονίας είναι η Μονάδα Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Ανατολικού Τομέα, για την οποία ο ΦΟΔΣΑ κατέθεσε πρόταση χρηματοδότησης ύψους περίπου 103 εκατ. ευρώ. Η κίνηση έγινε μόλις έναν μήνα μετά το άνοιγμα της νέας πρόσκλησης του ΕΣΠΑ, σηματοδοτώντας την είσοδο του έργου στην τελική φάση πριν από τη σύμβαση.

Οι περιβαλλοντικοί όροι έχουν εγκριθεί και πλέον πρέπει να ολοκληρωθούν η ένταξη στη χρηματοδότηση και ο απαιτούμενος προσυμβατικός έλεγχος. Πηγές της αγοράς δεν αποκλείουν η σύμβαση να υπογραφεί έως το τέλος του 2026, ώστε οι εργασίες να αρχίσουν στις αρχές του 2027. Ο επίσημος προγραμματισμός του ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας διατηρεί, πάντως, ως ασφαλέστερο χρονικό ορίζοντα για τη συμβασιοποίηση το πρώτο εξάμηνο του 2027. Ο χρόνος κατασκευής τοποθετείται περίπου στη διετία.

Η μονάδα θα κατασκευαστεί στη θέση «Άγιος Αντώνιος» του Δήμου Θέρμης και θα μπορεί να επεξεργάζεται 128.200 τόνους απορριμμάτων τον χρόνο. Ο σχεδιασμός προβλέπει μηχανική διαλογή για την ανάκτηση ανακυκλώσιμων υλικών και βιολογική επεξεργασία των οργανικών αποβλήτων, με παραγωγή κομπόστ και δευτερογενούς καυσίμου.

Προσωρινός μειοδότης έχει αναδειχθεί η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ – Ηλιοχώρα, με οικονομική προσφορά 86,405 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ο συνολικός προϋπολογισμός της διαγωνιστικής διαδικασίας, ο οποίος περιλαμβάνει ευρύτερο αντικείμενο κατασκευής και υπηρεσιών λειτουργίας, ανέρχεται σε 241,88 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.

Το δεύτερο μεγάλο έργο αφορά τη Μονάδα Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Δυτικού Τομέα, η οποία προωθείται μέσω ΣΔΙΤ. Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η ολοκλήρωση της τροποποίησης της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και η υποβολή της πρότασης χρηματοδότησης. Το χρονοδιάγραμμα τοποθετεί την υπογραφή της σύμβασης στο πρώτο εξάμηνο του 2027.

Προσωρινός ανάδοχος έχει αναδειχθεί η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή – ΤΙΤΑΝ. Μετά την εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή από τη Masdar, το χαρτοφυλάκιο διαχείρισης απορριμμάτων πέρασε στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η οποία διατηρεί έτσι παρουσία και στα δύο μεγάλα έργα της Περιφέρειας.

Η μονάδα θα κατασκευαστεί κοντά στον ΧΥΤΑ Μαυροράχης και θα διαθέτει δυναμικότητα 300.800 τόνων ετησίως, εκ των οποίων 38.100 τόνοι θα αφορούν προδιαλεγμένα βιοαπόβλητα. Θα εξυπηρετεί εννέα δήμους της Θεσσαλονίκης και συνολικά πληθυσμό άνω του ενός εκατομμυρίου κατοίκων. Η σύμβαση προβλέπεται να έχει διάρκεια 27 ετών, με τα δύο πρώτα να αφορούν την κατασκευή.

Το Σχιστό περιμένει το νέο σήμα εκκίνησης

Ενώ στη Θεσσαλονίκη τα έργα πλησιάζουν στη συμβασιοποίηση, στην Αττική η αγορά περιμένει ακόμη το σήμα για να επιστρέψουν οι κρίσιμες υποδομές στη διαγωνιστική τροχιά. Η μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας εξακολουθεί να εμφανίζει σοβαρό έλλειμμα σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας ανακυκλώσιμων υλικών και βιοαποβλήτων, με αποτέλεσμα ένα πολύ μεγάλο μέρος των παραγόμενων ποσοτήτων να καταλήγει στη Φυλή.

Σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr, το επόμενο διάστημα αναμένεται να κινηθεί εκ νέου η διαδικασία για τη μονάδα στο Σχιστό. Το σχέδιο προβλέπει επανυποβολή του φακέλου στη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ, προκειμένου να τροποποιηθούν οι οικονομικοί όροι και να προσαρμοστεί το αντικείμενο του έργου στα νέα δεδομένα.

Ο αρχικός σχεδιασμός είχε εγκριθεί από τη Διυπουργική Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2020, με προϋπολογισμό ανάπτυξης 130 εκατ. ευρώ, διάρκεια σύμβασης 29 ετών και εκτιμώμενη δυναμικότητα 250.000 τόνων ετησίως. Η ίδια η προκήρυξη προέβλεπε δυνατότητα αναπροσαρμογής της δυναμικότητας κατά 40% προς τα πάνω ή προς τα κάτω, ανάλογα με τις τελικές επιλογές του ΠΕΣΔΑ. Τυπικά, το έργο εξακολουθεί να εμφανίζεται στο μητρώο της Μονάδας ΣΔΙΤ ως διαγωνισμός ανταγωνιστικού διαλόγου, χωρίς όμως να έχει προχωρήσει πέρα από την αρχική φάση.

Οι τελικές επιλογές θα αποτυπωθούν στο υπό αναθεώρηση ΠΕΣΔΑ Αττικής, το οποίο θα πρέπει να καθορίσει τις αναγκαίες υποδομές, τις δυναμικότητες, τα ρεύματα αποβλήτων που θα επεξεργάζεται κάθε μονάδα και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Στο ίδιο πακέτο σχεδιασμού εντάσσεται και η αναβάθμιση του Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης στα Άνω Λιόσια, επίσης με τη μέθοδο της ΣΔΙΤ.

Οι 1,86 εκατ. τόνοι που κρατούν την Αττική στη Φυλή

Η ανάγκη να περάσει η Αττική από τον σχεδιασμό στα έργα αποτυπώνεται στους ίδιους τους αριθμούς. Στην Περιφέρεια παράγονται περίπου 2,2 εκατ. τόνοι απορριμμάτων τον χρόνο, ενώ το 2025 οδηγήθηκαν προς ταφή στη Φυλή περίπου 1,86 εκατ. τόνοι, έναντι 1,82 εκατ. τόνων το 2020.

Πίσω από τη φαινομενικά μικρή μεταβολή του συνολικού όγκου κρύβονται έντονες αποκλίσεις μεταξύ των δήμων. Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση εξακολουθεί να προκαλεί ο Δήμος Αθηναίων, από τον οποίο κατέληξαν στη Φυλή 333.959 τόνοι το 2025. Η ποσότητα ήταν μειωμένη κατά 1,1% έναντι του 2024, αλλά παρέμεινε αυξημένη κατά 9,8% σε σύγκριση με το 2020. Τα στοιχεία του ΕΔΣΝΑ δείχνουν, επομένως, μια πρώτη συγκράτηση σε ετήσια βάση, όχι όμως και ουσιαστική αντιστροφή της συσσωρευμένης πίεσης.

Το βάρος του νέου ΠΕΣΔΑ ξεπερνά, συνεπώς, τα όρια της Περιφέρειας. Η Ελλάδα οφείλει να αυξήσει την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των αστικών αποβλήτων στο 60% έως το 2030 και στο 65% έως το 2035, ενώ έως το 2035 η ταφή πρέπει να περιοριστεί κατ’ ανώτατο όριο στο 10%. Πρόκειται για δεσμευτικούς ευρωπαϊκούς στόχους, τους οποίους η χώρα δύσκολα μπορεί να προσεγγίσει εάν δεν αλλάξει πρώτα η εικόνα στην Αττική.

Το φθινόπωρο ανοίγει ο κύκλος των 480 εκατ. ευρώ

Το κοινό νήμα που συνδέει τις δύο περιφέρειες είναι η νέα πρόσκληση χρηματοδότησης ύψους 480 εκατ. ευρώ. Η διαδικασία υποβολής προτάσεων έχει ανοίξει από τις 3 Ιουνίου 2026 και θα παραμείνει ενεργή έως τις 30 Απριλίου 2027, με τους πρώτους ολοκληρωμένους φακέλους να αναμένονται το φθινόπωρο. Η πρόσκληση συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής και εθνικούς πόρους και απευθύνεται στους περιφερειακούς ΦΟΔΣΑ.

Το πρόγραμμα καλύπτει την ολοκλήρωση τμηματοποιημένων έργων της περιόδου 2014-2020, τη μετατροπή υφιστάμενων Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων σε Μονάδες Ανακύκλωσης και Ανάκτησης, καθώς και συμπληρωματικές υποδομές, όπως ΧΥΤΥ, σταθμούς μεταφόρτωσης και εξοπλισμό χωριστής συλλογής. Για την ένταξη κάθε έργου απαιτείται να αποδεικνύεται η συμβολή του στους στόχους του αντίστοιχου ΠΕΣΔΑ και η σύνδεσή του με εγκεκριμένο Ολιστικό Σχέδιο Χωριστής Συλλογής. Οι βασικοί όροι και το χρονοδιάγραμμα έχουν αναρτηθεί στην επίσημη πρόσκληση του Προγράμματος ΠΕΚΑ.

Το φθινόπωρο θα αποτελέσει, έτσι, το πρώτο πραγματικό τεστ για το κατά πόσο ο νέος χρηματοδοτικός κύκλος μπορεί να μετατρέψει τους σχεδιασμούς σε εργοτάξια. Η Κεντρική Μακεδονία εισέρχεται σε αυτή τη φάση με δύο ώριμα έργα και συγκεκριμένους αναδόχους. Η Αττική, αντίθετα, πρέπει πρώτα να κλείσει τις εκκρεμότητες του σχεδιασμού της και να ξαναβάλει μπροστά τους διαγωνισμούς. Από την ταχύτητα με την οποία θα καλύψει αυτή την απόσταση θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο η επόμενη ημέρα της αγοράς, αλλά και η δυνατότητα της χώρας να απομακρυνθεί ουσιαστικά από το μοντέλο της ταφής.

Διαβάστε ακόμη