Αντιμέτωπη με μία από τις πιο σοβαρές υδατικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η παρατεταμένη ξηρασία πλήττει κρίσιμες υποδομές, απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια και δημιουργεί νέα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η δραματική πτώση της στάθμης μεγάλων ποταμών, όπως ο Δούναβης και ο Ρήνος, έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την οικονομική δραστηριότητα, με κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να αναζητούν έκτακτες λύσεις.

Στη Ρουμανία, η κατάσταση έφθασε σε πρωτοφανές σημείο. Οι αρχές αναγκάστηκαν να θέσουν προσωρινά εκτός λειτουργίας τον μοναδικό ενεργό αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού της Τσερναβόντα, καθώς η χαμηλή στάθμη του Δούναβη δεν εξασφάλιζε την απαραίτητη ποσότητα νερού για την ψύξη των εγκαταστάσεων.

Μάλιστα, σε μια πρωτοφανή επιχείρηση, το ρουμανικό Πολεμικό Ναυτικό προχώρησε σε ελεγχόμενες υποβρύχιες εκρήξεις στην περιοχή Ιζβοαρέλε, με στόχο την απομάκρυνση βράχων από την κοίτη του ποταμού και τη βελτίωση της ροής του νερού προς το πυρηνικό εργοστάσιο.

Η κρίση δεν περιορίζεται στη Ρουμανία. Στην Ουγγαρία, ο πυρηνικός σταθμός του Πακς, ο οποίος καλύπτει περίπου το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, βρέθηκε αντιμέτωπος με αντίστοιχες δυσκολίες λόγω της μειωμένης ροής του Δούναβη. Παράλληλα, η Σερβία αναγκάστηκε να περιορίσει την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας εξαιτίας των χαμηλών αποθεμάτων νερού.

Οικονομικό πλήγμα στη Γερμανία

Στη Γερμανία, η εικόνα στον Ρήνο προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Ο ποταμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς άξονες της Ευρώπης, μεταφέροντας πρώτες ύλες, καύσιμα και βιομηχανικά προϊόντα προς την καρδιά της γερμανικής οικονομίας.

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι συνέπειες μπορεί να επηρεάσουν συνολικά τη γερμανική οικονομία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου, η παρατεταμένη χαμηλή στάθμη του Ρήνου θα μπορούσε να μειώσει το γερμανικό ΑΕΠ έως και κατά 0,2% το τρίτο τρίμηνο, προκαλώντας απώλειες που εκτιμώνται μεταξύ 1 και 2 δισ. ευρώ.

«Μεγάλοι ποταμοί όπως ο Ρήνος και ο Δούναβης αποτελούν κρίσιμους εμπορικούς διαδρόμους, αλλά και πηγές νερού για τη βιομηχανία και την παραγωγή ενέργειας. Όταν η στάθμη τους μειώνεται, οι επιπτώσεις ξεπερνούν τα ίδια τα ποτάμια», επισημαίνουν ειδικοί σε θέματα υδατικής ασφάλειας.

Το πρόβλημα της λειψυδρίας

Η κρίση φέρνει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο πρόβλημα: την αυξανόμενη λειψυδρία στην Ευρώπη. Στη νότια Ευρώπη, περίπου το 30% του πληθυσμού ζει ήδη σε περιοχές όπου η ζήτηση νερού υπερβαίνει σταθερά τη διαθέσιμη προσφορά.

Οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στη Γερμανία, έχουν αρχίσει να προσαρμόζονται σε ένα νέο περιβάλλον, αυξάνοντας αποθέματα ή μεταφέροντας μέρος των μεταφορών τους σε σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα. Ωστόσο, οι εναλλακτικές λύσεις έχουν υψηλότερο κόστος και ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις.

Μνήμες του 2018 και 2022

Όπως σημειώνει μάλιστα, σε έκθεσή της η S&P Global, στα κρίσιμα σημεία συμφόρησης, οι επιπτώσεις της διαταραχής ξεπερνούν σε ένταση εκείνες των προηγούμενων κρίσεων του 2018 και του 2022, ενώ εκδηλώνονται λίγο πριν από τη συνήθη θερινή κορύφωση της πίεσης στα περιφερειακά επίπεδα υδάτων. Ως αποτέλεσμα, οι αγορές της ενδοχώρας βρίσκονται αντιμέτωπες με απότομη αύξηση του κόστους ενέργειας, χημικών, μετάλλων και αγροτικών προϊόντων, εντείνοντας τις ήδη υφιστάμενες πιέσεις που προκαλούν οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας. Και για τον λόγο αυτό οι επιπτώσεις είναι σημαντικές, αναγκάζοντας κυβερνήσεις και επιχειρήσεις στη λήψη δραστικών μέτρων.

Υποδομές

Οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας στην Ουγγαρία, τη Ρουμανία, τη Σλοβενία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία έχουν αναγκαστεί να μειώσουν ή να διακόψουν τη λειτουργία τους και να στραφούν σε γειτονικές χώρες για εισαγόμενη προμήθεια.

Ο πυρηνικός σταθμός παραγωγής ενέργειας Paks της Ουγγαρίας, ισχύος 2 γιγαβάτ , ο οποίος συνήθως παρέχει έως και το 40% της ηλεκτρικής του ενέργειας, εξαρτάται από τον Δούναβη για ψύξη. Λειτουργεί με σημαντικά μειωμένους ρυθμούς από τα τέλη Ιουλίου και διαθέτει μόνο μία τουρμπίνα 240 μεγαβάτ σε λειτουργία.

Η ουγγρική εταιρεία διύλισης MOL προσφέρθηκε εθελοντικά να μειώσει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 40% στις περιόδους αιχμής, η οποία, σύμφωνα με εκπρόσωπο, θα προέλθει κυρίως από τις πετροχημικές εγκαταστάσεις της.

Η Ρουμανία ανατίναξε έναν βραχώδη σχηματισμό στον Δούναβη για να ανακατευθύνει το νερό προς τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής της Τσερναβόντα και να αποτρέψει το κλείσιμό του. Οι αρχές εργάζονται για τη βύθιση τεσσάρων φορτηγίδων για την περαιτέρω υποστήριξη της στάθμης του νερού.

Στη Σερβία, το μοναδικό διυλιστήριο στο Πάντσεβο απελευθερώνει αποθέματα πετρελαίου για να αντισταθμίσει τις ελλείψεις τον Αύγουστο. Ο μεγαλύτερος υδροηλεκτρικός σταθμός της χώρας, ο Τζέρνταπ 1 , λειτουργεί στο ένα τρίτο της χωρητικότητάς του.

Στη Ρουμανία, οι αυτοκινητοβιομηχανίες Dacia και Ford έχουν αναστείλει την παραγωγή μέχρι τις 19 Αυγούστου, σε μια κίνηση που ο πρωθυπουργός λέει ότι θα μειώσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 200 MW.

Το αυστριακό διυλιστήριο OMV Schwechat, δυναμικότητας 192.000 βαρελιών/ημέρα, έχει αντιμετωπίσει ορισμένους περιορισμούς που σχετίζονται με τη διανομή προϊόντων μέσω του Δούναβη και έχει προσαρμόσει ορισμένα πρότυπα εφοδιασμού εντός του θυγατρικού του δικτύου, όπως δήλωσε στην Platts στις 23 Ιουλίου.

Εμπορικές ροές

Ο Ρήνος συνήθως μεταφέρει περίπου 300 εκατομμύρια μετρικούς τόνους εμπορευμάτων ετησίως, τα περισσότερα από τα οποία είναι πετρελαϊκά προϊόντα και χημικά, ενώ τα λιμάνια κατά μήκος του Δούναβη διαχειρίστηκαν 62,7 εκατομμύρια μετρικούς τόνους το 2025, σύμφωνα με τις επιτροπές για κάθε πλωτή οδό.

Σχεδόν 1,1 εκατομμύριο τόνοι προϊόντων πετρελαίου πέρασαν από το διασυνοριακό σημείο Ουγγαρίας-Σλοβακίας του Άνω Δούναβη το 2025, μαζί με 853.000 τόνους μεταλλευμάτων και μεταλλικών προϊόντων και 370.000 τόνους σιτηρών.

Οι πυρηνικοί σταθμοί χρησιμοποιούν το νερό για ψύξη, αλλά δεν μπορούν να αυξήσουν υπερβολικά τη θερμοκρασία των ποταμών. Η έλλειψη παροχής κρύου νερού για την αραίωση των λυμάτων μπορεί επομένως να οδηγήσει σε κλείσιμο.

Σε στάθμες ποταμών κάτω από 150 cm, οι φορτηγίδες που μεταφέρουν περισσότερους από 2.000 μετρικούς τόνους πρέπει να μειώσουν τα φορτία φορτίου για να πλεύσουν με ασφάλεια, γεγονός που ωθεί τους πλοιοκτήτες να επιβάλλουν επιβαρύνσεις για να αντισταθμίσουν την απώλεια χωρητικότητας.

Κάτω από τα 80 εκατοστά, τα σκάφη στον Ρήνο δεν έχουν καμία νομική υποχρέωση να μεταφέρουν εμπορεύματα και τα 40 εκατοστά θεωρούνται κανονικά το όριο για την πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας των φορτηγίδων. Ένας μικρός αριθμός υπερελαφρών, σύγχρονων φορτηγίδων εξακολουθεί να πλέει σε μικρότερα βάθη με λίγο φορτίο, αλλά λίγες μπορούν να πλοηγηθούν σε βασικά σημεία αιχμής.

Η ναυσιπλοΐα στον Δούναβη έχει ανασταλεί σε δύο σημεία κοντά στα σύνορα μεταξύ Αυστρίας και Σλοβακίας μέχρι τις 17 Αυγούστου, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Επιτροπής του Δούναβη. Ο Δούναβης έχει προσφέρει μια εναλλακτική οδό εξόδου για τα ουκρανικά σιτηρά και φυτικά έλαια μέσω των λιμανιών Ρένι και Ισμαήλ, από τότε που η Ρωσία άρχισε να στοχεύει το εμπόριό της στη Μαύρη Θάλασσα.

Κατά μήκος του Ρήνου, η εκτροπή προς τις σιδηροδρομικές μεταφορές έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες λόγω των κατασκευαστικών εργασιών της Deutsche Bahn κατά μήκος της δεξιάς όχθης του ποταμού, οι οποίες πραγματοποιούνται από τις 10 Ιουλίου έως τις 11 Δεκεμβρίου.

Τι κάνουν οι εταιρείες

Η χαλυβουργία ArcelorMittal έχει προσαρμόσει μέρος της παραγωγής από τις εγκαταστάσεις της στο Ντούισμπουργκ, ενώ η Tata Steel Nederland μετατοπίζει μέρος των εμπορευματικών μεταφορών στις σιδηροδρομικές μεταφορές για να ελαχιστοποιήσει τις διαταραχές.

Η Σερβία εισήγαγε μόνο το 20% έως 25% των προγραμματισμένων ποσοτήτων πετρελαϊκών προϊόντων στα τέλη Ιουλίου, λόγω των φορτηγίδων που λειτουργούσαν με 30-40% της κανονικής χωρητικότητας στον Δούναβη, δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας.

Η γερμανική εταιρεία παραγωγής χημικών προϊόντων BASF κήρυξε ανωτέρα βία στις παραδόσεις ορισμένων επιφανειοδραστικών προϊόντων από τα ευρωπαϊκά της παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία. Η LyondellBasell κήρυξε ανωτέρα βία στην προμήθεια από τη μονάδα εξόρυξης βουταδιενίου 170.000 mt/έτος στο Wesseling της Γερμανίας, με ισχύ από τις 16 Ιουλίου, σύμφωνα με επιστολή πελάτη που είδε η Platts στις 23 Ιουλίου. Η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας στα Βαλκάνια σημείωσε χαμηλό 10 μηνών τον Ιούλιο, με ενδείξεις περαιτέρω πτώσης να αναμένονται.

Διαβάστε ακόμη