Με στόχο να τεθούν σε εφαρμογή έως το τέλος του έτους οι δράσεις που προβλέπει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνεχίζονται οι διεργασίες για την οριστικοποίηση του σχεδιασμού των παρεμβάσεων. Οι δράσεις έχουν ως βασική επιδίωξη να περιορίσουν τις επιπτώσεις από το αυξημένο ενεργειακό κόστος και απευθύνονται σε περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά, αλλά και σε περίπου 70.000 μικρές επιχειρήσεις.

Στην «καρδιά» του σχεδιασμού βρίσκεται η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, μέσω προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα ένα νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» προσαρμοσμένο στις ανάγκες των οικονομικά ασθενέστερων πολιτών. Παράλληλα, εξετάζονται δράσεις κοινωνικής κατοικίας, με στόχο την ενίσχυση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και ενεργειακά αποδοτική στέγη.

Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται μόνο στα νοικοκυριά, αλλά επεκτείνονται και στις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος λειτουργίας που προκαλεί η ενεργειακή κρίση. Για τον λόγο αυτό, το προηγούμενο διάστημα εστάλησαν στα επιμελητήρια της χώρας ερωτηματολόγια, προκειμένου να καταγραφούν οι ανάγκες των επιχειρήσεων και να προσδιοριστεί ο αριθμός εκείνων που θα μπορούσαν να ενταχθούν στα σχετικά προγράμματα.

Οι εκκρεμότητες με την Κομισιόν

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δώσει το «πράσινο φως» για το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων που έχουν σχεδιαστεί. Ωστόσο, παραμένουν ζητήματα προς διευκρίνιση, κυρίως όσον αφορά τον τρόπο προσδιορισμού των ευάλωτων νοικοκυριών, με βάση τα κριτήρια που απορρέουν από την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/1791/ΕΕ.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας, ο αριθμός των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών ανήλθε σε περίπου 546 χιλιάδες το 2023. Σε συνδυασμό με τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, εκτιμάται ότι οι σχεδιαζόμενες πολιτικές θα πρέπει να υποστηρίξουν περίπου 374 χιλιάδες νοικοκυριά, ώστε να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά η ενεργειακή ένδεια έως το 2030.

«Κλειδώνουν» τα νέα προγράμματα εξοικονόμησης

Μεταξύ των παρεμβάσεων που θεωρούνται πλέον ώριμες περιλαμβάνονται τα νέα προγράμματα «Εξοικονομώ», στα οποία αναμένεται να συμμετέχουν και οι πάροχοι ενέργειας. Οι εταιρείες θα μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των εγκαταστάσεων, ενώ οι καταναλωτές θα έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν συμβάσεις με τον προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας.

Η αποπληρωμή των υπηρεσιών αυτών προβλέπεται να πραγματοποιείται μέσω του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας ένα μοντέλο που θα διευκολύνει την υλοποίηση ενεργειακών παρεμβάσεων χωρίς την ανάγκη άμεσης μεγάλης χρηματοδότησης από τα νοικοκυριά.

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται προγράμματα αντικατάστασης παλαιών καυστήρων με αντλίες θερμότητας, ενώ εξετάζονται και παρεμβάσεις σε επίπεδο δήμων για την παροχή κατοικιών με χαμηλή μίσθωση.

Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία υπηρεσίας μίας στάσης, η οποία θα λειτουργεί υποστηρικτικά, μεταξύ άλλων, προς τους δήμους, προκειμένου να επιταχυνθεί η απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων και η υλοποίηση των δράσεων.

Ηλεκτροκίνηση και κοινωνική στήριξη στο νέο πακέτο

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης παρεμβάσεις για την ηλεκτροκίνηση, όπως η εφαρμογή μέτρων κοινωνικού leasing, αλλά και η αντικατάσταση «ρυπογόνων» αστικών λεωφορείων με ηλεκτροκίνητα.

Αντίθετα, από τις μέχρι σήμερα προβλέψεις απουσιάζουν δράσεις που να αξιοποιούν τις ενεργειακές κοινότητες ως «οχήματα» για τη δημιουργία έργων συλλογικής αυτοπαραγωγής, παρά τον ρόλο που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τελικό πακέτο εξετάζονται και μέτρα εισοδηματικής στήριξης ευάλωτων νοικοκυριών, με το σχετικό κονδύλι να υπολογίζεται στα 350 εκατ. ευρώ.

Όπως έχει αναφερθεί στο Energygame, βασική προτεραιότητα των προγραμμάτων εξοικονόμησης ενέργειας είναι να στηριχθούν οι πολίτες που, λόγω πολύ χαμηλών εισοδημάτων, δεν έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε ενεργειακές παρεμβάσεις στις κατοικίες τους. Για τα υψηλότερα εισοδήματα, αναλυτές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η λύση των φοροαπαλλαγών, ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή τους στις δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης.

Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή και κοινωνική πίεση επεκτείνεται και στον τομέα των μεταφορών, καθώς υπάρχουν νοικοκυριά που αδυνατούν είτε να αποκτήσουν όχημα μηδενικών ρύπων είτε ακόμη και να καλύψουν το κόστος χρήσης των μέσων μαζικής μεταφοράς.

Οι δράσεις αναμένεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται από το τέλος του 2026, με τον ορίζοντα των παρεμβάσεων να φτάνει έως το 2032. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος θεωρείται κρίσιμη, καθώς από τότε και μετά εκτιμάται ότι η τιμή του CO₂ θα αυξηθεί σημαντικά, ξεπερνώντας τα 150 ευρώ ανά τόνο, γεγονός που αναμένεται να εντείνει την ανάγκη για αποτελεσματικές πολιτικές αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχειας.

Διαβάστε ακόμη