Πυκνώνουν τα ραντεβού μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και των εκπροσώπων των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, καθώς το Δίκτυο ΦΟΔΣΑ και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ επιδιώκουν να επιταχύνουν την ωρίμανση των έργων που θα χρηματοδοτηθούν από τη νέα πρόσκληση ύψους 480 εκατ. ευρώ.

Στόχος είναι έως το φθινόπωρο να αρχίσουν να κατατίθενται οι πρώτοι φάκελοι για την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, οι οποίοι συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής και εθνικούς πόρους. Η πρόσκληση ανοίγει τον δρόμο για τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων υποδομών διαχείρισης αποβλήτων σε ολόκληρη τη χώρα, με έμφαση τόσο στην ολοκλήρωση έργων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου όσο και στη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο κυκλικής οικονομίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr, οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων προετοιμάζονται να καταθέσουν σταδιακά τους σχετικούς φακέλους, έχοντας ως βασική προτεραιότητα την ολοκλήρωση τμηματοποιημένων έργων της περιόδου 2014-2020. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η προσαρμογή των υφιστάμενων Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων, ώστε να μετατραπούν σε Μονάδες Ανακύκλωσης και Ανάκτησης, σύμφωνα με τις νέες απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στο επίκεντρο η Κεντρική Μακεδονία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η Κεντρική Μακεδονία, όπου τα δύο μεγάλα έργα διαχείρισης απορριμμάτων της Θεσσαλονίκης εισέρχονται σε κρίσιμη φάση. Σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr, ο διαγωνισμός για τη διαχείριση απορριμμάτων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αναμένεται να έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το τέλος του καλοκαιριού.

Καθοριστική για την εξέλιξη του σχεδιασμού θεωρείται η έκδοση της δεύτερης Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για τη μονάδα του Δυτικού Τομέα, η οποία εκτιμάται ότι θα εκδοθεί προς τα τέλη Ιουλίου. Η περιβαλλοντική αδειοδότηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προώθηση του έργου και την ολοκλήρωση των διαδικασιών ανάθεσης.

Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενέκρινε πρόσφατα τους περιβαλλοντικούς όρους για τη δημιουργία της Μονάδας Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Αποβλήτων του Ανατολικού Τομέα. Με την απόφαση αυτή κλείνει μία ακόμη σημαντική εκκρεμότητα, καθώς η περιβαλλοντική αδειοδότηση είναι απαραίτητη για την κατασκευή και την έναρξη λειτουργίας της μονάδας.

Πλέον απομένει η υπογραφή της σύμβασης μεταξύ του ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας και της κοινοπραξίας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Ηλιόχωρα, η οποία έχει αναδειχθεί προσωρινός ανάδοχος. Το έργο, προϋπολογισμού 110 εκατ. ευρώ, θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από δημόσιους πόρους. Η μονάδα θα κατασκευαστεί στη θέση «Άγιος Αντώνιος», στη Δημοτική Ενότητα Βασιλικών του Δήμου Θέρμης, μεταξύ των οικισμών Κάτω Σχολαρίου και Αγίου Αντωνίου. Η εγκατάσταση χωροθετείται σε οικόπεδο συνολικής έκτασης 816.219,01 τετραγωνικών μέτρων και αφορά την κατασκευή και λειτουργία της ΜΑΑ Ανατολικού Τομέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Πρόκειται ουσιαστικά για την προσαρμογή και αναβάθμιση της ήδη περιβαλλοντικά αδειοδοτημένης Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων.

Ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έχει παρουσία και στο δεύτερο μεγάλο έργο της Περιφέρειας. Προσωρινός ανάδοχος για τη ΜΕΑ Δυτικού Τομέα, ένα έργο ΣΔΙΤ που αφορά την κατασκευή και λειτουργία της δεύτερης μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων στη δυτική πλευρά της Θεσσαλονίκης, έχει αναδειχθεί η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή – ΤΙΤΑΝ. Ωστόσο, στο πλαίσιο της συμφωνίας εξαγοράς της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή από τη Masdar, ο τομέας διαχείρισης απορριμμάτων της εταιρείας μεταβιβάστηκε στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.

Η πρόσκληση των 480 εκατ. ευρώ

Η νέα πρόσκληση διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 480 εκατ. ευρώ και συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής και εθνικούς πόρους. Η διαδικασία υποβολής προτάσεων έχει ήδη ανοίξει, ενώ η καταληκτική ημερομηνία για την κατάθεση φακέλων έχει οριστεί για τις 30 Απριλίου 2027. Οι ΦΟΔΣΑ έχουν, επομένως, ένα χρονικό περιθώριο σχεδόν ενός έτους για να ωριμάσουν τα έργα τους και να διεκδικήσουν τη χρηματοδότηση.

Η διαδικασία αποτελεί ουσιαστικά συνέχεια της συμφωνίας που έχει επιτευχθεί μεταξύ της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση των υποδομών διαχείρισης αποβλήτων. Η Κομισιόν έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση για τη συνέχιση της ευρωπαϊκής στήριξης τη μετατροπή των υφιστάμενων ΜΕΑ σε Μονάδες Ανακύκλωσης και Ανάκτησης, καθώς και την προσαρμογή των τεχνικών χαρακτηριστικών των νέων έργων στις απαιτήσεις της κυκλικής οικονομίας.

Βασικός στόχος είναι η αύξηση της ανάκτησης ανακυκλώσιμων υλικών, η βελτίωση της διαχείρισης των βιοαποβλήτων και η σημαντική μείωση των ποσοτήτων που οδηγούνται προς ταφή. Παράλληλα, επιδιώκεται η περαιτέρω ανάκτηση υλικών και η ελαχιστοποίηση των υπολειμμάτων που καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής. Η συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει χρηματοδότηση έως και του 60% του κόστους των νέων υποδομών, ενώ προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση 25% για τις μονάδες που επιτυγχάνουν τους προβλεπόμενους στόχους ανακύκλωσης.

Οι εκκρεμότητες των ΠΕΣΔΑ

Οι καθυστερήσεις στην αναθεώρηση των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων εξακολουθούν να επηρεάζουν την πορεία αρκετών έργων, μεταθέτοντας τόσο τις αναβαθμίσεις υφιστάμενων εγκαταστάσεων όσο και τον σχεδιασμό νέων μονάδων.

Η επικαιροποίηση των ΠΕΣΔΑ αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργοποίηση ευρωπαϊκών πόρων και την προσαρμογή των συμβάσεων ΣΔΙΤ στις νέες απαιτήσεις της Κομισιόν. Αυτό αναμένεται να ανοίξει νέο κύκλο διαπραγματεύσεων μεταξύ ΥΠΕΝ και αναδόχων, ώστε τα έργα να ευθυγραμμιστούν με τους στόχους ανακύκλωσης και ανάκτησης.

Παράλληλα, για την ένταξη ενός έργου απαιτείται η επιβεβαίωση του ΥΠΕΝ ότι υπηρετεί τους στόχους του οικείου ΠΕΣΔΑ, ενώ ο εξοπλισμός χωριστής συλλογής πρέπει να εντάσσεται στα αντίστοιχα ολιστικά σχέδια των ΦΟΔΣΑ.

Στο επίκεντρο η Αττική που είναι έτοιμη να «σκάσει»

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, επανεκκινεί η διαδικασία για δύο κρίσιμες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων στην Αττική: τη νέα μονάδα στο Σχιστό και την αναβάθμιση του Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης στα Άνω Λιόσια. Ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλης Γραφάκος, και ο πρόεδρος του ΕΔΣΝΑ παρουσίασαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το βασικό περίγραμμα του σχεδίου, με στόχο να αρθεί το αδιέξοδο που είχε προκύψει στον διαγωνισμό για τη μονάδα του Σχιστού, ο οποίος είχε σταματήσει στο στάδιο της εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Παράλληλα, δρομολογείται η προκήρυξη νέου διαγωνισμού, μέσω ΣΔΙΤ, για την αναβάθμιση του ΕΜΑ. 

Παράλληλα, το ΥΠΕΝ ενέκρινε το ολιστικό σχέδιο χωριστής συλλογής για την Αττική. Η κρίσιμη πρόκληση από εδώ και πέρα είναι η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή, ώστε οι προβλέψεις του σχεδίου να αποτυπωθούν μετρήσιμα στην καθημερινή διαχείριση των αποβλήτων.

Η ωρολογιακή βόμβα των απορριμμάτων στην Αττική καθιστά πιο επιτακτική από ποτέ την επανεκκίνηση των διαγωνισμών για τις νέες μονάδες διαχείρισης. Πηγές αναφέρουν στο energygame.gr ότι η πίεση στο σύστημα είναι πλέον εμφανής και στα στοιχεία του ΕΔΣΝΑ, καθώς η αύξηση της τουριστικής δραστηριότητας στο κέντρο της Αθήνας και η έντονη ανάπτυξη περιοχών όπως ο Ασπρόπυργος διογκώνουν σημαντικά τις ποσότητες που καταλήγουν προς διαχείριση και ταφή.

Ενδεικτικό είναι ότι μόνο το εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας, λόγω της ισχυρής τουριστικής του κίνησης, παράγει ετησίως απορρίμματα αντίστοιχα με εκείνα ενός δήμου μεσαίου μεγέθους. Από το 2020, οι ποσότητες που οδηγούνται σε ταφή από την περιοχή έχουν αυξηθεί κατά περίπου 30.000 τόνους, αποτυπώνοντας το περιβαλλοντικό και λειτουργικό βάρος που συνοδεύει τη μετατροπή της πρωτεύουσας σε τουριστικό προορισμό όλο τον χρόνο.

Από την κυβέρνηση μεταφέρουν τις ανακοινώσεις από μήνα σε μήνα, με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη να σημειώνει πρόσφατα στην Ανοιχτή Γενική Συνέλευση του ΣΕΠΑΝ, πώς περαιτέρω ανακοινώσεις θα έχουμε τον Ιούλιο. 

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΕΔΣΝΑ για το 2025, τα οποία δημοσιοποιήθηκαν πριν από λίγες ημέρες, αποτυπώνουν μια εικόνα με δύο ταχύτητες στην Αττική. Συνολικά, στη Φυλή οδηγήθηκαν προς ταφή περίπου 1,86 εκατ. τόνοι απορριμμάτων, έναντι 1,82 εκατ. τόνων το 2020. Πίσω από τη σχετική σταθερότητα του συνολικού αριθμού, ωστόσο, καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των δήμων: ορισμένοι έχουν περιορίσει αισθητά τις ποσότητες που παράγουν, ενώ άλλοι συνεχίζουν να επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο το σύστημα.

Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση εξακολουθεί να προκαλεί ο Δήμος Αθηναίων. Το 2025 κατέληξαν στη Φυλή 333.959 τόνοι απορριμμάτων από τον δήμο, ποσότητα μειωμένη κατά 1,1% σε σχέση με το 2024, γεγονός που δείχνει μια πρώτη τάση συγκράτησης. Σε σύγκριση όμως με το 2020, οι ποσότητες εμφανίζονται αυξημένες κατά 9,8%, στοιχείο που αναδεικνύει τη σωρευτική πίεση που δέχεται η πρωτεύουσα. Αρκετά δύσκολη είναι οι εικόνα στις περιοχές όπως η Κυψέλη ή ο Κολωνός.  

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο Δήμος Πειραιά, από τον οποίο οδηγήθηκαν προς ταφή 76.353 τόνοι αποβλήτων το προηγούμενο έτος, καταγράφοντας αύξηση περίπου 4,5% σε σχέση με το 2020. Στους δέκα δήμους με τις υψηλότερες ποσότητες συγκαταλέγονται επίσης οι Αχαρνές, το Περιστέρι, ο Ασπρόπυργος, η Κηφισιά, η Νίκαια – Άγιος Ιωάννης Ρέντης, η Γλυφάδα, το Μαρούσι και η Καλλιθέα. 

Διαβάστε ακόμη