Θέση μάχης για ένα ακόμη καλοκαίρι υψηλής τουριστικής πίεσης έχουν ήδη λάβει τα ελληνικά νησιά, τα οποία ετοιμάζονται να υποδεχτούν εκατομμύρια επισκέπτες υπό τη σκιά της λειψυδρίας. Η αντίστροφη μέτρηση για την τουριστική περίοδο έχει ήδη ξεκινήσει και οι ανάγκες αναμένεται να εκτεθούν μέσα στους επόμενους μήνες. Ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, Πέτρος Βαρελίδης, περιγράφει στην Απογευματινή μια εικόνα σαφώς βελτιωμένη σε σχέση με πέρυσι, επισημαίνοντας ότι το φετινό υδρολογικό έτος ήταν αισθητά καλύτερο. Ο κ. Βαρελίδης σημειώνει ότι «η εικόνα φέτος είναι πολύ καλύτερη από πέρυσι, γιατί είχαμε υδρολογικά έναν πολύ καλύτερο χρόνο», συνδέοντας άμεσα τη φετινή σχετική αισιοδοξία με τις αυξημένες βροχοπτώσεις και την καλύτερη αναπλήρωση αποθεμάτων νερού.
Ωστόσο κάνει λόγο για ένα δομικό πρόβλημα. Η τουριστική έκρηξη αυξάνει τη ζήτηση νερού πολύ ταχύτερα από όσο μπορούν να αναπτυχθούν οι υποδομές. Και παρά το γεγονός πως έχουν τρέξει έργα, ο γενικός γραμματέας θεωρεί ότι τα νησιά «κυνηγούν έναν κινούμενο στόχο», καθώς η τουριστική ανάπτυξη και η εποχικότητα δημιουργούν ανάγκες για υποδομές που καλούνται να καλύψουν τεράστιες καταναλώσεις ουσιαστικά για δύο ή τρεις μήνες τον χρόνο. Παράλληλα, όπως εξηγεί, υπάρχει και ένα σοβαρό διοικητικό εμπόδιο. Οι περισσότεροι δήμοι, ιδίως στα νησιά είναι υποστελεχωμένοι και δυσκολεύονται να «τρέξουν» γρήγορα τις διαδικασίες που συνοδεύουν τα έργα, από τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις μέχρι τις συμβάσεις και τους διαγωνισμούς.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η φετινή τουριστική περίοδος βρίσκει τα ελληνικά νησιά σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην προσωρινή ανακούφιση που έδωσαν οι βροχοπτώσεις του χειμώνα και σε ένα πρόβλημα που αποκτά πλέον μόνιμα χαρακτηριστικά. Αυτή τη στιγμή, έξι νησιωτικές περιοχές της χώρας βρίσκονται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Η Αστυπάλαια, ο Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας, η Σύμη, η Πάτμος, η Λέρος και το Μεγανήσι δείχνουν πλέον καθαρά ότι η «έκτακτη ανάγκη» μετατρέπεται σταδιακά σε βασικό εργαλείο για να επιταχύνονται έργα και χρηματοδοτήσεις, με τους δημάρχους να παραδέχονται στην Απογευματινή της Κυριακής ότι χωρίς αυτό το καθεστώς δύσκολα μπορούν να κινηθούν οι διαδικασίες με την ταχύτητα που απαιτεί η πραγματικότητα των νησιών. Οι εγκρίσεις για τις διαδικασίες κατεπείγοντος δίνονται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έπειτα από θετική γνωμοδότηση της ΡΑΑΕΥ και τη σύμφωνη γνώμη του Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.
Ο δήμαρχος της Πάτμου, Νικήτας Τσαμπαλάκης, παραδέχτηκε στην «Α» πως η κήρυξη του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ήταν καθοριστική ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες και οι χρηματοδοτήσεις για τις νέες μονάδες αφαλάτωσης και τις παρεμβάσεις ύδρευσης ενόψει του καλοκαιριού. «Δεν θα έχουμε πρόβλημα το καλοκαίρι», είπε. Ο δήμαρχος εξηγεί ότι η φετινή εικόνα είναι καλύτερη λόγω των βροχοπτώσεων και των αποθεμάτων του φράγματος, ωστόσο το νησί εξακολουθεί να λειτουργεί υπό καθεστώς πίεσης. Δύο νέες μονάδες αφαλάτωσης, μία στην περιοχή Κάμπος και μία στο λιμάνι της Σκάλας, συνολικής δυναμικότητας περίπου 1.200 κυβικών ημερησίως, αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία έως τα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος προβλημάτων στην κορύφωση της σεζόν.
Πάντως, ο Δήμαρχος της Πάρου, Κωνσταντίνος Μπιζάς τονίζει πως πλέον η συζήτηση έχει πλέον μετατοπιστεί από τη διαχείριση της κρίσης στη διαχείριση μιας νέας κανονικότητας. Η πτώση της στάθμης των γεωτρήσεων είναι ήδη εμφανής, με το νησί να στηρίζεται κυρίως σε περίπου 30 δημοτικές γεωτρήσεις. Σήμερα περίπου το 30% των αναγκών της Πάρου καλύπτεται ήδη από μονάδες αφαλάτωσης στην Παροικιά, τη Νάουσα και τη Μάρπησσα, οι οποίες όπως εξηγεί ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Μπιζάς λειτουργούν συμπληρωματικά για να ενισχύσουν τα διαθέσιμα αποθέματα νερού του νησιού. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός για νέα μονάδα αφαλάτωσης δυναμικότητας 2.500 κυβικών ημερησίως, ενώ προχωρά και δεύτερη μονάδα 2.000 κυβικών στο Ακρωτήρι, η οποία εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμη την επόμενη χρονιά.
Την ίδια στιγμή, ο Δήμος έχει ήδη μισθώσει τρεις κινητές μονάδες αφαλάτωσης δυναμικότητας 600 κυβικών η καθεμία σε Μάρπησσα, Τρυπητή και Παροικιά. Ο ίδιος σημειώνει ότι όσο υποχωρεί η στάθμη των γεωτρήσεων, τα νησιά οδηγούνται αναγκαστικά όλο και περισσότερο στις αφαλατώσεις, παρότι αυτό αυξάνει το κόστος λειτουργίας και τελικά την τιμή του νερού για κατοίκους και επισκέπτες. «Δεν υπάρχει άλλη λύση μάλλον», λέει χαρακτηριστικά, εκτιμώντας πάντως ότι η Πάρος θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες της φετινής καλοκαιρινής περιόδου. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα αντικατάστασης του δικτύου ύδρευσης στα χωριά Μάρμαρα και Πρόδρομος.
Η εικόνα, πάντως, διαφέρει σημαντικά από νησί σε νησί, καθώς κάθε περιοχή έχει διαφορετικές υδατικές ανάγκες, διαφορετικές υποδομές και εντελώς διαφορετικά υδρολογικά δεδομένα.
Για παράδειγμα ο κ. Βαρελίδης επισημαίνει ότι η Κρήτη «δεν είναι ένα συμβατικό νησί», καθώς διαθέτει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και μεγαλύτερη παραγωγική βάση σε σχέση με άλλα μικρότερα νησιά. Η Κρήτη και η Κέρκυρα εμφανίζουν, μάλιστα, δύο εντελώς διαφορετικές όψεις της ίδιας κρίσης. Στην «ερώτηση» αν αρκεί ένας βροχερός μήνας για να «ξεδιψάσει» ένα νησί, η Κρήτη φέτος μοιάζει να απαντά προσωρινά «ναι», ενώ η Κέρκυρα απαντά «όχι». Ο φετινός Μάρτιος ανέτρεψε προσωρινά την εικόνα που μέχρι πριν από λίγους μήνες έμοιαζε οριακή για την Κρήτη. Σύμφωνα με τοπικούς παράγοντες ο φετινός Μάρτιος ήταν «θεόσταλτος».
Όπως επισημαίνουν πηγές σε αρκετές περιοχές ο υδροφόρος ορίζοντας έχει εξαντληθεί, ενώ οι υποδομές αποθήκευσης και διαχείρισης δεν επαρκούν για να συγκρατήσουν το νερό όταν αυτό υπάρχει. Στην Κέρκυρα, πάντως, η εικόνα παραμένει πιεσμένη ακόμη και σε περιόδους αυξημένων βροχοπτώσεων. Τοπικές πηγές περιγράφουν ένα «υδατικό παράδοξο», αφού οι βροχές από μόνες τους δεν αρκούν όταν οι υποδομές δεν μπορούν να συγκρατήσουν και να διαχειριστούν αποτελεσματικά το διαθέσιμο νερό.
Και κάπως έτσι, πίσω από τη φετινή προσωρινή «ανάσα» που έδωσαν οι βροχές, αναδεικνύεται ολοένα πιο καθαρά το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος: τα ελληνικά νησιά δεν δίνουν πλέον μάχη μόνο με την λειψυδρία. Δίνουν μάχη με τον χρόνο, τον τουρισμό, με την αντοχή των υποδομών τους και με μια νέα κλιματική πραγματικότητα που μετατρέπει το νερό σε έναν από τους πιο κρίσιμους πόρους της επόμενης δεκαετίας.
Διαβάστε ακόμη
