Μια νέα «πυξίδα» για την οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας παρουσίασε η κυβέρνηση, επιχειρώντας να καλύψει ένα θεσμικό κενό που παραμένει ανοιχτό εδώ και περίπου μία δεκαετία. Όπως ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να μετατρέψει την αποσπασματικότητα σε συνοχή, με κανόνες, διαφάνεια και ευκρίνεια.
Το σχέδιο βασίζεται στην πρόταση που είχε παρουσιαστεί τον Ιούλιο του 2024, αλλά έχει εμπλουτιστεί με τα σχόλια και τις παρατηρήσεις.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορική και ολική», καθώς για πρώτη φορά προχωρούν ταυτόχρονα τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια: του τουρισμού, των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και της βιομηχανίας. Η ταυτόχρονη ολοκλήρωσή τους θεωρείται κρίσιμη, ώστε οι τρεις αυτοί τομείς να μην αλληλοσυγκρούονται χωρικά και θεσμικά.
Παράλληλα, ολοκληρώνεται ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, ο οποίος μέχρι σήμερα δεν υπήρχε, ενώ προχωρούν και τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια, καθώς και οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τις περιοχές Natura. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρείται να διαμορφωθεί ένα ενιαίο σύστημα κανόνων για τον χώρο, στη στεριά και στη θάλασσα.
Όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς καλούνται να υποβάλουν σχόλια, σχέδια και προτάσεις έως τις 25 Μαΐου. Στη συνέχεια, το κείμενο θα προωθηθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας μέχρι τις αρχές Ιουνίου, ενώ οι αρμόδιοι, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των παρατηρήσεων και προτάσεων, θα συντάξουν έως τις 15 Ιουνίου την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ). Στόχος είναι η δημοσίευσή της σε ΦΕΚ έως τις 30 Ιουνίου.
Όπως διευκρινίστηκε, όσοι έχουν ήδη υποβάλει πλήρη φάκελο ΣΜΠΕ και ΜΠΕ δεν θα υπάγονται στις διατάξεις της νέας ΚΥΑ.
Παρουσίαση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό από την υπουργό Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου © Eurokinissi / Δανάη Δαυλοπούλου
Κεφαλογιάννη: Μέτρο, ισορροπία, βιωσιμότητα
Από την πλευρά της, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη υπογράμμισε ότι το σχέδιο που παρουσιάστηκε ενδέχεται να δεχθεί περαιτέρω αλλαγές μέσα από τη διαβούλευση. Όπως είπε, πρόκειται για ένα σύστημα αρχών και κανόνων που θα καλύψει το σύνολο της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας.
Στόχος του νέου πλαισίου είναι το μέτρο, η ισορροπία, η βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα. Η υπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα οφείλει να προστατεύσει την αυθεντικότητά της και να διατηρήσει ισχυρό το brand της ως τουριστικός προορισμός, αποφεύγοντας φαινόμενα υπερσυγκέντρωσης, αλλοίωσης του φυσικού τοπίου και πίεσης στις τοπικές κοινωνίες.
Έμφαση στον ορεινό και ήπιο τουρισμό
Το νέο χωροταξικό επενδύει και στην ενίσχυση του ορεινού τουρισμού, μέσα από την αξιοποίηση ορειβατικών καταφυγίων και χιονοδρομικών κέντρων. Προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης ήπιων μορφών φιλοξενίας, όπως μικρές ξενοδοχειακές μονάδες ή glamping, με περιορισμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση σε νέους τύπους τουριστικών προϊόντων και ειδικές μορφές τουρισμού, οι οποίες συνδέονται με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και την τοπική παραγωγή. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι προβλέψεις για απλοποίηση διαδικασιών σε μαρίνες και condo hotels.
Τρεις βασικές κατηγορίες χώρου
Για πρώτη φορά, η τουριστική ανάπτυξη οργανώνεται σε τρεις βασικές κατηγορίες, με βάση τη χωρική κατανομή του τουριστικού φαινομένου, τα ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά και το ειδικό καθεστώς προστασίας ορισμένων περιοχών.
Η πρώτη κατηγορία αφορά τη χωρική κατανομή του τουριστικού φαινομένου, δηλαδή τον βαθμό τουριστικής ανάπτυξης και τη δυναμική κάθε περιοχής. Η δεύτερη περιλαμβάνει περιοχές με ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά, όπως τα νησιά, οι παράκτιες ζώνες, οι ορεινές και οι μητροπολιτικές περιοχές. Η τρίτη αφορά κατηγορίες χώρου με ειδικό καθεστώς, όπως προστατευόμενες περιοχές, μικροί ή εγκαταλελειμμένοι οικισμοί, αρχαιολογικοί χώροι, μνημεία και ιστορικοί τόποι.
Περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης
Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται οι περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης, δηλαδή περιοχές με ήδη υψηλή τουριστική δραστηριότητα και έντονη επισκεψιμότητα. Σε αυτές προβλέπεται αυστηρότερος έλεγχος της περαιτέρω ανάπτυξης, ώστε να αποφευχθεί η υπερφόρτωση των υποδομών, η αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος και η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
Η λογική του νέου πλαισίου είναι ότι οι περιοχές αυτές δεν μπορούν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται χωρίς όρια, αλλά χρειάζονται βιώσιμη διαχείριση, περιορισμό της άναρχης δόμησης και αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες περιοχές
Οι ανεπτυγμένες περιοχές διαθέτουν ήδη οργανωμένες τουριστικές υποδομές, σημαντικό αριθμό καταλυμάτων και σταθερή τουριστική κίνηση. Εκεί ο στόχος δεν είναι η άκριτη επέκταση, αλλά η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η ενίσχυση εναλλακτικών μορφών τουρισμού και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
Αντίθετα, οι αναπτυσσόμενες περιοχές παρουσιάζουν αυξανόμενο τουριστικό ενδιαφέρον και προοπτικές. Σε αυτές προωθούνται επενδύσεις σε υποδομές, μεταφορές, καταλύματα και υπηρεσίες, με στόχο την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Περιοχές πρώιμης και ειδικής ανάπτυξης
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στις περιοχές πρώιμης ανάπτυξης, οι οποίες βρίσκονται ακόμη στα αρχικά στάδια τουριστικής δραστηριότητας και διαθέτουν ανεκμετάλλευτους φυσικούς ή πολιτιστικούς πόρους. Η ανάπτυξη στις περιοχές αυτές πρέπει να γίνει με προσεκτικό σχεδιασμό, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα υπερτουρισμού και να διατηρηθεί η αυθεντικότητα του τόπου.
Παράλληλα, οι περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης αφορούν ζώνες που χρειάζονται ειδικά μέτρα στήριξης λόγω γεωγραφικών, κοινωνικών ή οικονομικών ιδιαιτεροτήτων. Σε αυτές προωθούνται ειδικές μορφές τουρισμού, όπως αγροτουρισμός, οικοτουρισμός και πολιτιστικός τουρισμός.
Διαφορετικά όρια αρτιότητας
Σημαντική αλλαγή εισάγεται στους όρους αρτιότητας για τις τουριστικές επενδύσεις. Στις περιοχές Α προβλέπεται ελάχιστη απαιτούμενη έκταση 16 στρεμμάτων, στις περιοχές Β 12 στρέμματα και στις περιοχές Γ έως Ε 8 στρέμματα.
Η διαφοροποίηση αυτή αποσκοπεί στον καλύτερο έλεγχο της δόμησης, στη δημιουργία πιο οργανωμένων τουριστικών αναπτύξεων και στην αποτροπή της άναρχης εκμετάλλευσης του χώρου.
Νησιά: Τρεις ομάδες και ειδικές ρυθμίσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις νησιωτικές περιοχές, οι οποίες κατατάσσονται επιπρόσθετα στις κατηγορίες Α, Β, Γ, Δ και Ε. Τα νησιά χωρίζονται σε τρεις ομάδες.
Η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά άνω των 250 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η Ομάδα ΙΙ αφορά νησιά από 20 έως 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα και έως 100 κλίνες. Η Ομάδα ΙΙΙ περιλαμβάνει τα λοιπά μικρά νησιά, κάτω των 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων και έως 100 κλίνες.
Για τα νησιά κάτω των 1.000 στρεμμάτων προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις, με στόχο να αποφευχθεί η υπερδόμηση και να προστατευθεί η ευαίσθητη περιβαλλοντική και κοινωνική ισορροπία τους.
Παράκτια ζώνη: Απαγόρευση στα πρώτα 25 μέτρα
Στις παράκτιες περιοχές προβλέπεται αυστηρό πλαίσιο προστασίας. Στη ζώνη 0 έως 25 μέτρων από την ακτογραμμή τίθεται πλήρης απαγόρευση διαμορφώσεων και κατασκευών.
Επιτρέπονται μόνο παρεμβάσεις που αφορούν την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία και ασθενοφόρων, καθώς και έργα που προβλέπονται από τον ν. 2971/2001, όπως τροποποιήθηκε από τον ν. 5170/2025. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην προστασία του αιγιαλού, των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της φυσικής μορφολογίας των ακτών.
Μητροπολιτικές και ορεινές περιοχές
Στις μητροπολιτικές περιοχές, όπου συγκεντρώνονται πληθυσμός, υποδομές και πολλαπλές δραστηριότητες, ο τουρισμός συνδέεται με τον πολιτισμό, τα συνέδρια, την ψυχαγωγία και την επιχειρηματικότητα. Η ανάπτυξη πρέπει να γίνεται με τρόπο που να μην διαταράσσει την καθημερινή λειτουργία της πόλης.
Οι ορεινές περιοχές, από την άλλη πλευρά, προσφέρονται για φυσιολατρικό, χειμερινό, περιπατητικό και εναλλακτικό τουρισμό. Το πλαίσιο επιδιώκει να ενισχύσει αυτές τις μορφές ανάπτυξης, διατηρώντας το φυσικό τοπίο, την τοπική αρχιτεκτονική και τις παραδοσιακές δραστηριότητες.
Προστατευόμενες περιοχές και πολιτιστική κληρονομιά
Η τρίτη κατηγορία του πλαισίου αφορά περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας. Σε αυτές περιλαμβάνονται περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, όπως εθνικά πάρκα, υγρότοποι και περιοχές Natura, όπου η τουριστική ανάπτυξη επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται προστατευόμενοι, μικροί και εγκαταλελειμμένοι οικισμοί, οι οποίοι διαθέτουν ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, ιστορική ή πολιτιστική αξία. Στόχος είναι η διατήρηση της παραδοσιακής φυσιογνωμίας τους και η αποφυγή αλλοιώσεων από μαζικές παρεμβάσεις.
Ειδική μέριμνα προβλέπεται και για αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και ιστορικούς τόπους, όπου η τουριστική δραστηριότητα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Προστασία υδάτινων πόρων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαχείριση του νερού, καθώς η τουριστική ανάπτυξη ασκεί αυξανόμενη πίεση στους υδάτινους πόρους, ειδικά σε νησιωτικές και άνυδρες περιοχές.
Για τις πισίνες εντός τουριστικών καταλυμάτων και εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής συνιστάται η χρήση θαλασσινού νερού. Παράλληλα, προτείνεται η εγκατάσταση υδατοδεξαμενών σε όλες τις νέες τουριστικές υποδομές, ανεξαρτήτως μεγέθους, για τη συλλογή όμβριων υδάτων.
Πράσινη μετάβαση από τον Ιανουάριο του 2025
Από τον Ιανουάριο του 2025 τίθεται σε εφαρμογή νέο σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης των τουριστικών καταλυμάτων. Πρόκειται για ένα νέο σύστημα αξιολόγησης, το οποίο θα βασίζεται στην περιβαλλοντική απόδοση των επιχειρήσεων σε τομείς όπως η ύδρευση, η ενέργεια και τα απόβλητα.
Η κατάταξη θα είναι υποχρεωτική για τα κύρια καταλύματα, ενώ θα προβλέπονται κίνητρα για κατάταξη σε ανώτερη κατηγορία ή για επέκταση υφιστάμενης μονάδας. Το νέο σύστημα θα συνδέεται με το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, ώστε η περιβαλλοντική επίδοση να αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για την τουριστική ανάπτυξη.
Υποδομές, τέλος ανθεκτικότητας και συνέργειες
Το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη σημασία στις υποδομές και στην ανταποδοτικότητα. Στις βασικές υποδομές περιλαμβάνονται η σύνδεση με οδικά δίκτυα, αλλά και οι περιβαλλοντικές και ψηφιακές υποδομές, που θεωρούνται αναγκαίες για ανθεκτικούς προορισμούς.
Παράλληλα, προβλέπεται αξιοποίηση του τέλους ανθεκτικότητας, με ανταποδοτικά οφέλη στους προορισμούς για έργα προστασίας, πρόληψης και αναβάθμισης. Κρίσιμη θεωρείται και η ανάπτυξη συνεργειών, με συντονισμό κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης και θεσμικών φορέων.
Ένα νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης
Με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, η κυβέρνηση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, που δεν θα βασίζεται στην άναρχη επέκταση, αλλά στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, στην προστασία του περιβάλλοντος, στην ποιότητα των υποδομών και στη διατήρηση της αυθεντικότητας των ελληνικών προορισμών.
Το στοίχημα πλέον είναι η διαβούλευση να οδηγήσει σε ένα εφαρμόσιμο, σαφές και ισορροπημένο πλαίσιο, το οποίο θα επιτρέπει τις επενδύσεις, αλλά θα βάζει σαφή όρια εκεί όπου ο χώρος, οι φυσικοί πόροι και οι τοπικές κοινωνίες δεν αντέχουν άλλη πίεση.
12 ερωταπαντήσεις για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
- Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ);
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.
To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.
Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.
Με απλά λόγια, το ΕΧΠ-Τ:
- βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,
- οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,
- προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,
- δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,
- και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.
- Γιατί δεν υπήρχε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μέχρι σήμερα;
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του – και όχι την ουσία των προβλέψεών του.
Έτσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.
Σε αυτή την κατεύθυνση, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καλύψει το υφιστάμενο κενό και να θέσει σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την τουριστική ανάπτυξη σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.
- Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ;
Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.
Παράλληλα, προωθεί τη διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερες περιοχές της χώρας, τη στήριξη ειδικών και θεματικών μορφών τουρισμού, καθώς και τη σύνδεση του τουρισμού με τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και άλλους τομείς της οικονομίας, ώστε να ενισχύεται συνολικά η τοπική ανάπτυξη και η τουριστική εμπειρία.
Το ΕΧΠ-Τ στοχεύει επίσης στην καλύτερη οργάνωση και διαχείριση των τουριστικών προορισμών, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται αυξημένες πιέσεις, στη διαμόρφωση σαφέστερων κανόνων χωροθέτησης τουριστικών δραστηριοτήτων και στον αποτελεσματικότερο συντονισμό όλων των επιπέδων χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
Επιπλέον, δίνει κατευθύνσεις για την ενίσχυση βασικών υποδομών, όπως οι μεταφορές, οι περιβαλλοντικές και οι ψηφιακές υποδομές, ενώ κεντρικό στοιχείο του αποτελεί η προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών δραστηριοτήτων, με στόχο μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη.
- Πώς κατηγοριοποιούνται οι περιοχές βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας και με ποιο κριτήριο έγινε αυτή η κατηγοριοποίηση;
Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.
Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:
(Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,
(Β) Αναπτυγμένες περιοχές,
(Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,
(Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και
(Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα. Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε επόμενες ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.
- Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατανομής;
Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α–Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι–ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.
Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.
Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.
Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.
Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.
Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.
Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.
Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.
6. Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά κατηγορία);
Μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ και Δ, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι: (Α) 16 στρέμματα, (Β) 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές (Γ) και (Δ) ΚΑΙ (Ε) προϋπόθεση είναι τα 8 στρέμματα.
Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μόνο μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.
- Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη;
Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου.
Ειδικότερα, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του τοπίου, στη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών και στην πιο οργανωμένη ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.
- Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών;
Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.
Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.
- Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;
Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:
α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,
β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,
γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,
δ) Περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.
- Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια;
Υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.
- Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό;
Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά.
Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.
- Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτηθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που παρουσιάζεται σήμερα;
Το κείμενο που λαμβάνει δημοσιότητα σήμερα είναι στο συντριπτικό του ποσοστό το ίδιο με αυτό που βγήκε σε διαβούλευση το 2024. Οι όποιες αλλαγές στις ρυθμίσεις και στις κατευθύνσεις που προβλέπονται προέκυψαν κυρίως από τα σχόλια της διαβούλευσης αλλά και την πολιτική βούληση των δύο Υπουργείων που εισηγούνται το Σχέδιο της ΚΥΑ για αυξημένη περιβαλλοντική προστασία του νησιωτικού χώρου, των ευαίσθητων τοπίων, των περιοχών Natura, καθώς και του περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές και στον έξωαστικό χώρο. Οι ρυθμίσεις αυτές έχουν ένα σαφές περιβαλλοντικό αποτύπωμα και παράλληλα ενισχύουν και ενθαρρύνουν την ήπια τουριστική ανάπτυξη και ένα σύγχρονο τουριστικό μοντέλο αυξημένων περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Παράλληλα, η διαφοροποίηση έγκειται και στο γεγονός ότι στα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ της διαβούλευσης και της σημερινής παρουσίασης έχουν εκπονηθεί αρκετά Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια με μελέτες Φέρουσας Ικανότητας που η αξιολόγηση των δεικτών τους οδήγησε στην λήψη αυστηρότερων μέτρων ως προς τη δόμηση.
Διαβάστε ακόμη
