Η επιστροφή των ανέμων έβαλε «τέλος» στο επεισόδιο των ακραίων τιμών που έφερε η «σκοτεινή άπνοια» στις αρχές Νοεμβρίου. Στην Ελλάδα, η μέση τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς για την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου διαμορφώθηκε στα 144,83 ευρώ/MWh, μειωμένη κατά 35,66% σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα. Από τα 349,98 ευρώ/MWh της 9ης Νοεμβρίου, η πτώση αγγίζει το 58,6%. Η μέγιστη τιμή περιορίστηκε στα 247,89 ευρώ/MWh, από τα 547,74 ευρώ/MWh που είχαν καταγραφεί στην κορύφωση του επεισοδίου.

Η αποκλιμάκωση δεν αναιρεί, πάντως, την επιβάρυνση των προηγούμενων ημερών: στις πρώτες 12 ημέρες του Νοεμβρίου, η μέση τιμή ξεπέρασε τα 279 ευρώ/MWh. Η πτώση της 13ης Νοεμβρίου σηματοδοτεί υποχώρηση της αιχμής, όχι επιστροφή σε φθηνό ρεύμα.

Πώς λειτούργησε η «σκοτεινή άπνοια»

Το φαινόμενο Dunkelflaute, γνωστό και ως «σκοτεινή άπνοια», εκδηλώνεται όταν η περιορισμένη ηλιοφάνεια και οι ασθενείς άνεμοι συμπίπτουν, περιορίζοντας ταυτόχρονα την παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά. Η επίδρασή του γίνεται εντονότερη τον χειμώνα, όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια και το σύστημα χρειάζεται περισσότερη παραγωγή από συμβατικές μονάδες.

Σε αυτές τις συνθήκες, το φυσικό αέριο καλείται να καλύψει μεγαλύτερο μέρος του φορτίου, με υψηλότερο κόστος από τις ΑΠΕ. Στην Ελλάδα, η εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τις μονάδες αερίου όταν μειώνεται η παραγωγή των ανανεώσιμων πηγών καθιστά την αγορά πιο ευάλωτη. Την πίεση ενίσχυσαν οι διαταραχές στην πυρηνική παραγωγή χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς και η μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή μετά τους ξηρούς προηγούμενους μήνες.

Η επίδραση αποτυπώθηκε καθαρά στο μείγμα παραγωγής. Στις 9 Νοεμβρίου, όταν η μέση τιμή έφτασε τα 349,98 ευρώ/MWh, το φυσικό αέριο κάλυπτε το 60,73% της ηλεκτροπαραγωγής και οι ΑΠΕ το 24,23%. Για τις 13 Νοεμβρίου, τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώθηκαν σε 20,37% και 71,3%. Η ενίσχυση της αιολικής παραγωγής και η μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ περιόρισαν την ανάγκη προσφυγής στις ακριβότερες μονάδες αερίου.

Στην ευρωπαϊκή αγορά, η τελευταία μονάδα που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση καθορίζει την τιμή εκκαθάρισης για το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας. Όταν χρειάζεται να λειτουργήσουν ακριβότερες μονάδες αερίου, η τιμή τους μπορεί να επηρεάσει και την αποζημίωση της φθηνότερης παραγωγής από ΑΠΕ. Η επιστροφή των ανέμων χαλάρωσε αυτή την πίεση, χωρίς να εξαλείψει τις υπόλοιπες αιτίες μεταβλητότητας.

Η εικόνα στις ευρωπαϊκές αγορές

Η πτώση δεν ήταν ομοιόμορφη. Στην Ιταλία, ο δείκτης PUN διαμορφώθηκε στα 229,28 ευρώ/MWh. Στην κεντρική και δυτική Ευρώπη, η τιμή ήταν 218,37 ευρώ/MWh στην Αυστρία, 209,38 στην Ολλανδία, 207,13 στο Βέλγιο, 197,25 στη Γαλλία και 161,73 στη Γερμανία. Σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα, οι τιμές υποχώρησαν κατά 18,8% στην Αυστρία, 18,7% στη Γερμανία και 4,5% στη Γαλλία, ενώ στο Βέλγιο η πτώση ήταν οριακή. Η Ολλανδία κινήθηκε αντίθετα, με άνοδο περίπου 4,2%.

Στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η τιμή βάσης στη Ρουμανία υποχώρησε κατά 32,47%, στα 199,32 ευρώ/MWh, ενώ στη Βουλγαρία διαμορφώθηκε στα 193,84 ευρώ/MWh. Συνολικά, η ευρωπαϊκή εικόνα παρέμεινε ανομοιογενής: σε αρκετές αγορές οι τιμές εξακολουθούσαν να κινούνται κοντά ή πάνω από τα 200 ευρώ/MWh, ενώ η απόσταση μεταξύ των φθηνότερων και ακριβότερων ζωνών παρέμενε μεγάλη.

Η άπνοια έχει υποχωρήσει, αλλά οι παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος τον χειμώνα παραμένουν ενεργοί: η ζήτηση λόγω χαμηλών θερμοκρασιών, η διαθεσιμότητα των μονάδων και η πορεία του φυσικού αερίου. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας έχει προειδοποιήσει ότι, σε σενάριο ψυχρότερου από το συνηθισμένο χειμώνα και συνεχιζόμενων διαταραχών στις ροές LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου θα μπορούσαν να πέσουν κάτω από το 10% της χωρητικότητάς τους έως τα τέλη Μαρτίου 2027. Πρόκειται για δυσμενές σενάριο, το οποίο υπογραμμίζει πόσο ευάλωτη παραμένει η αγορά σε νέες πιέσεις.

Διαβάστε ακόμα