Συναγερμός έχει σημάνει στην κυβέρνηση για τις παρενέργειες από το ράλι των διεθνών τιμών της ενέργειας και στο πλαίσιο αυτό τα μέτρα στήριξης των νοικοκυριών -και ενδεχομένως των επιχειρήσεων- προκειμένου να αμβλυνθούν οι πιέσεις στο κόστος των μεταφορών, της θέρμανσης αλλά και στους λογαριασμούς του ρεύματος αναμένεται να τεθούν επί τάπητος σε διευρυμένη σύσκεψη που έχει συγκληθεί για σήμερα (Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου) στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και όλων των εμπλεκόμενων υπουργείων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη σύσκεψη θα γίνει επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης στις διεθνείς αγορές (υπό το πρίσμα της πτήσης του πετρελαίου μπρεντ στα 108 δολ./βαρέλι και του φυσικού αερίου πάνω από τα 80 ευρώ/MWh) και των εκτιμήσεων για το επόμενο διάστημα και θα εξεταστούν τα περιθώρια παρέμβασης από κυβερνητικής πλευράς, με δεδομένη την ευρωπαϊκή «γραμμή» για στοχευμένα μέτρα στήριξης με αυστηρά καθορισμένη περίμετρο και χρονική διάρκεια και την ανάγκη στήριξης των καταναλωτών, με παράλληλη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Και μπορεί πηγές του οικονομικού επιτελείου να παραπέμπουν στην 15η Οκτωβρίου οπότε και ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης για τις σχετικές ανακοινώσεις, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι το τρέχον σχήμα επιδοτήσεων σε ντίζελ και αμόλυβδη ισχύει έως το τέλος του μήνα. Πλην όμως η διατήρηση στα ύψη του θερμόμετρου τόσο της γεωπολιτικής αβεβαιότητας όσο και των τιμών των εμπορευμάτων υποχρεώνουν την κυβέρνηση να είναι έτοιμη για όλα, να καταρτίσει εγκαίρως εναλλακτικά σενάρια και να διατηρήσει «εφεδρείες» και για τους επόμενους μήνες, καθώς ο χειμώνας προμηνύεται δύσκολος.
Τι μέτρα εξετάζει η κυβέρνηση για την αύξηση του ενεργειακού κόστους
Τούτων λεχθέντων, κατά τη σημερινή σύσκεψη αναμένεται να συζητηθεί ένα πακέτο δυνητικών παρεμβάσεων σε όλα τα ανοιχτά ενεργειακά «μέτωπα», από τα καύσιμα κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης (χωρίς να παραβλέπεται η παράμετρος των καταναλωτών που θερμαίνονται με φυσικό αέριο) έως τους λογαριασμούς ρεύματος.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η διατήρηση της στήριξης στις τιμές της αμόλυβδης βενζίνης και του ντίζελ μέσω της συνέχισης τόσο της κρατικής επιδότησης όσο και των εκπτώσεων που παρέχουν τα διυλιστήρια. Στόχος είναι να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η μετακύλιση των διεθνών ανατιμήσεων στις λιανικές τιμές. Συνυπολογίζοντας κρατική ενίσχυση και έκπτωση από τα διυλιστήρια, η συνολική μείωση ανέρχεται σήμερα σε 10 λεπτά ανά λίτρο για την αμόλυβδη και σε 15 λεπτά ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης. Επί τάπητος θα τεθεί και η επέκταση της στήριξης στο πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς με βάση τα σημερινά επίπεδα των διεθνών τιμών η τιμή του εκτιμάται ότι θα μπορούσε να κινηθεί πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, εάν η διάθεσή του ξεκινούσε σήμερα.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης για την περίοδο 2026-2027. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τ οικονομικό επιτελείο εξετάζει διεύρυνση της βάσης των δικαιούχων, μέσω χαλάρωσης των εισοδηματικών ορίων, ώστε να ενταχθούν περισσότερα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Την προηγούμενη χειμερινή περίοδο, το ύψος της ενίσχυσης κυμαινόταν από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές όπου επικρατούν ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορούσε να φτάσει έως και τα 1.200 ευρώ.
Στο σκέλος του ηλεκτρισμού, θα τεθεί επί τάπητος η εκ νέου ενεργοποίηση του μηχανισμού επιδότησης στους λογαριασμούς ρεύματος, με επίκεντρο τα κυμαινόμενα τιμολόγια, με την τελική απόφαση να συναρτάται από την πορεία της χονδρεμπορικής αγοράς έως το τέλος του μήνα. Μέχρι στιγμής, η μέση τιμή χονδρικής για τον Σεπτέμβριο κινείται κοντά στα 160 ευρώ ανά MWh, έναντι 133 ευρώ ανά MWh τον Αύγουστο, καταγράφοντας μια αύξηση της τάξης του 20%. Και μπορεί σήμερα η ελληνική χονδρεμπορική αγορά με τη συνδρομή του…θεού Αίολου να συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των φθηνότερων πανευρωπαϊκά (καθώς η μέση τιμή στο Χρηματιστήριο Ενέργειας υποχώρησε στα 123 ευρώ/MWh ενώ τις προηγούμενες ημέρες κινούνταν στα επίπεδα των 170-180 ευρώ/MWh), όμως αυτό αποτελεί μια ευτυχή συγκυρία που δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα διατηρηθεί.
Ενεργοβόρος βιομηχανία
Πιθανό είναι επίσης να τεθούν επί τάπητος και μέτρα στήριξης για την ενεργοβόρο βιομηχανία που επίσης πλήττεται από το νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας, καθώς εντείνονται οι φωνές εντός του κλάδου ότι οι έως τώρα παρεμβάσεις δεν είναι επαρκείς και επισημαίνουν τις πρωτοβουλίες που έχουν λάβει άλλες χώρες για τη στήριξη των βιομηχανιών τους το τελευταίο διάστημα, αξιοποιώντας και τις πρόνοιες του ευρωπαϊκού πλαισίου (CISAF-METSAF).
Το διεθνές τοπίο
Η κυβερνητική κινητοποίηση γίνεται με φόντο ένα «διακεκαυμένο» ενεργειακό τοπίο, με βασική εστία ανησυχίας τη Μέση Ανατολή. Οι νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, η διακοπή λειτουργίας του αγωγού East-West και ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ διατηρούν στα ύψη το ασφάλιστρο του γεωπολιτικού κινδύνου καθώς και την τιμή του πετρελαίου brent που έχει σταθεροποιηθεί το τελευταίο διάστημα πάνω από τα 100 δολ./βαρέλι, αποτελώντας την βασική εστία ανησυχίας για ένα ευρύτερο πληθωριστικό σπιράλ στην οικονομία.
Εξίσου έντονο προβληματισμό προκαλεί και η εικόνα της αγοράς φυσικού αερίου καθώς η τιμή στην Ευρώπη στη βάση του δείκτη TTF κινείται πάνω από τα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι περίπου 60 ευρώ που είχε ενσωματώσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο βασικό της σενάριο και 77 ευρώ στο δυσμενές, έχοντας σχεδόν τριπλασιαστεί από τις αρχές του έτους, οπότε και κινούνταν κοντά στα 27,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η περιορισμένη αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι απώλειες φορτίων LNG από τη Μέση Ανατολή και ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για διαθέσιμες ποσότητες ενισχύουν την πίεση πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης. Η άνοδος του φυσικού αερίου περνά και στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς οι μονάδες αερίου εξακολουθούν να καθορίζουν την οριακή τιμή για πολλές ώρες της ημέρας.
Τι κάνουν οι άλλες χώρες της ΕΕ
Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που επανεξετάζει το πλαίσιο προστασίας καταναλωτών και επιχειρήσεων. Το τελευταίο διάστημα αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε μειώσεις φόρων, πλαφόν και άμεσες ενισχύσεις, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Κροατία που την περασμένη εβδομάδα ενέκρινε νέο πακέτο ύψους 260 εκατ. ευρώ, διατηρώντας σταθερές τις τιμές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις. Είχαν προηγηθεί μειώσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και περιορισμοί στις τιμές των καυσίμων.
Η Ρουμανία επέβαλε πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των καυσίμων και περιορισμούς στις εξαγωγές, ενώ ενέκρινε πρόγραμμα περίπου 147 εκατ. ευρώ για την κάλυψη μέρους του κόστους καυσίμων στις οδικές μεταφορές. Η Ισπανία πακέτο ύψους 5 δισ. ευρώ που περιλαμβάνει μείωση του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος στο 10%, μείωση των τιμών καυσίμων έως 30 λεπτά ανά λίτρο και ειδική επιδότηση 20 λεπτών για αγρότες και μεταφορείς.
Η Ιρλανδία μείωσε προσωρινά τον ειδικό φόρο κατά 15 λεπτά στη βενζίνη και 20 λεπτά στο ντίζελ, στο πλαίσιο πακέτου 250 εκατ. ευρώ, η Πολωνία ανακοίνωσε μειώσεις φόρων στα καύσιμα και ανώτατα όρια στις τιμές της αντλίας, ενώ εξετάζει και την επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ενώ η Γερμανία: Επέβαλε περιορισμούς στις αυξήσεις των τιμών από τα πρατήρια, επιτρέποντας μία μόνο αύξηση ημερησίως και προβλέποντας πρόστιμα έως 100.000 ευρώ.
Η γενική κατεύθυνση στην Ευρώπη είναι πλέον διαφορετική από εκείνη της κρίσης του 2022: λιγότερες οριζόντιες επιδοτήσεις και μεγαλύτερη έμφαση σε στοχευμένες ενισχύσεις, φορολογικές μειώσεις και προσωρινά πλαφόν. Το ίδιο μοντέλο εξετάζει και η Αθήνα, γνωρίζοντας όμως ότι, εάν το ενεργειακό ράλι συνεχιστεί, τα περιθώρια αναμονής θα περιοριστούν σημαντικά.
Διαβάστε ακόμη
