Μία νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική με ορίζοντα το 2040, με επίκεντρο τον εξηλεκτρισμό, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη μεγαλύτερη ενεργειακή αποδοτικότητα προετοιμάζει η Τουρκία. Και όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, η παρουσίαση του σχεδίου θα γίνει λίγο πριν από την COP31. Η COP31, που θα πραγματοποιηθεί από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου στην Αττάλεια, αναμένεται να προσελκύσει αρχηγούς κρατών, κυβερνητικούς ηγέτες, υπουργούς και περίπου 100.000 συμμετέχοντες. «Αν με ρωτούσατε σε τι αφορά η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική, θα έλεγα, με μία μόνο λέξη: εξηλεκτρισμός», είπε χαρακτηριστικά ο Μπαϊρακτάρ σε πρόσφατη συνέντευξή του στο CNBC.

Ο εξηλεκτρισμός γίνεται κεντρική στρατηγική για τη χώρα, με την Άγκυρα να θέτει τον φιλόδοξο στόχο για ποσοστό εξηλεκτρισμού 35% έως το 2035. Η κυβέρνηση θεωρεί την επέκταση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας βασικό στοιχείο τόσο του οικονομικού μετασχηματισμού όσο και της προσπάθειας για μείωση των εκπομπών και της εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια.

Ηλεκτροκίνηση

Οι μεταφορές αναμένεται να αποτελέσουν έναν από τους μεγαλύτερους τομείς αλλαγής. Όπως τόνισε ο Τούρκος υπουργός το ποσοστό εξηλεκτρισμού σήμερα ανέρχεται περίπου στο 29% στη βιομηχανία και στο 22–23% στα κτίρια, ενώ οι μεταφορές παραμένουν σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο εξηλεκτρισμού.

Η κυβέρνηση στοχεύει να κυκλοφορούν στους τουρκικούς δρόμους 7 έως 10 εκατομμύρια ηλεκτρικά οχήματα έως το 2035. Τα λεωφορεία των δήμων αναμένεται επίσης να μεταβούν στην ηλεκτροκίνηση, ενώ σημαντικό μέρος των ιδιωτικών οχημάτων θα πρέπει να γίνει ηλεκτρικό. Η Άγκυρα θεωρεί ότι αυτή η μετάβαση μπορεί να μειώσει την κατανάλωση πετρελαίου, να περιορίσει τις εκπομπές και να μειώσει την εξάρτηση της Τουρκίας από ξένες ενεργειακές πηγές. Ο μετασχηματισμός, ωστόσο, θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, με τις πρώτες εκτιμήσεις να τοποθετούν το κόστος της ευρύτερης ενεργειακής μετάβασης σε περισσότερα από 200 δισ. δολάρια. Τουρκία: Νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική με ορίζοντα το 2040 και ορόσημο την COP31 στην Αττάλεια

Επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αποτελέσουν έναν ακόμη βασικό πυλώνα της στρατηγικής για το 2040. Η Τουρκία έχει ήδη θέσει στόχο για 120 GW ανανεώσιμης ισχύος έως το 2035, όμως ο Μπαϊρακτάρ προανήγγειλε ότι ο στόχος για το 2040 θα είναι υψηλότερος. Το δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών της χώρας αναμένεται να κατανεμηθεί σε γενικές γραμμές μεταξύ ηλιακής και αιολικής ενέργειας, με την ηλιακή να αντιστοιχεί περίπου στο 70% και την αιολική στο 30% της συνολικής ισχύος. Ο Μπαϊρακτάρ μάλιστα υποστήριξε ότι οι δύο τεχνολογίες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανταγωνιστικές επιλογές. «Χρειαζόμαστε και τα δύο», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες της Τουρκίας.

Ο κύριος στόχος της Τουρκίας είναι να φτάσει τα 120 GW εγκατεστημένης αιολικής και ηλιακής ισχύος έως το 2035. Στο τέλος του 2025, η χώρα είχε 25,6 GW ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος και 14,8 GW αιολικής ισχύος, ανεβάζοντας το συνολικό συνολικό δυναμικό σε περίπου 40,4 GW. Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία θα χρειαστεί σχεδόν να τριπλασιάσει τη συνδυασμένη αιολική και ηλιακή της δυναμικότητα κατά την επόμενη δεκαετία. Η επίτευξη του στόχου θα απαιτήσει ετήσιες προσθήκες μεταξύ 8 και 9 GW.

Μόνο το 2025, η Τουρκία πρόσθεσε 5.380 MW νέας φωτοβολταϊκής ισχύος και 1.909 MW αιολικής ισχύος. Οι δημοπρασίες που έχουν προγραμματιστεί για το 2026 προβλέπουν την κατανομή επιπλέον 900 MW ηλιακής και 1.500 MW αιολικής ισχύος. Το ηλεκτρικό σύστημα της Τουρκίας είχε συνολική εγκατεστημένη ισχύ άνω των 122 GW το 2025. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν το 62% του συνόλου, συμπεριλαμβανομένων 32,3 GW υδροηλεκτρικής ενέργειας, 25,6 GW ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος, 14,8 GW αιολικής ενέργειας και 1,8 GW γεωθερμικής ισχύος.

Το μερίδιό τους στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ήταν χαμηλότερο. Από τις 356 TWh ηλεκτρικής ενέργειας που παρήχθησαν το 2025, το 43,4% προήλθε από ανανεώσιμες πηγές. Η αιολική ενέργεια αντιπροσώπευε το 11,1%, η ηλιακή ενέργεια το 10,5% και η υδροηλεκτρική ενέργεια περίπου το 16% της συνολικής παραγωγής.

Αποθήκευση και πυρηνική ενέργεια

Η Τουρκία εξετάζει επίσης την επέκταση της αντλησιοταμίευσης ως μέρος του εξελισσόμενου συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εγκαταστάσεις αυτές μπορούν να χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια κατά τις ώρες χαμηλής ζήτησης για να αντλούν νερό σε υψηλότερο επίπεδο και στη συνέχεια να το  απελευθερώνουν για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες.

Η αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες αναγνωρίζεται ως μία από τις σημαντικότερες αναδυόμενες επενδυτικές ευκαιρίες της χώρας. Μέχρι τις αρχές του 2026, είχαν εκδοθεί προκαταρκτικές άδειες για 372 ηλιακά έργα με χωρητικότητα αποθήκευσης 14,3 GWh και 252 αιολικά έργα με επιπλέον 19,7 GWh. Η συνδυασμένη πιθανή χωρητικότητα αποθήκευσης των έργων σε αυτό το στάδιο ανέρχεται σε περίπου 34 GWh. Επιπλέον 2,7 GWh καλύπτονται από έργα που έχουν ήδη λάβει άδειες. Παράλληλα, ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της Τουρκίας, στο Άκκουγιου, πλησιάζει σε ένα σημαντικό ορόσημο. Ο Μπαϊρακτάρ δήλωσε ότι ο πρώτος αντιδραστήρας βρίσκεται σήμερα στη φάση των δοκιμών, με στόχο να ξεκινήσει η φυσική λειτουργία του έως το τέλος του έτους.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται επίσης για τους προτεινόμενους πυρηνικούς σταθμούς στη Σινώπη και την ανατολική  Θράκη. Ο Μπαϊρακτάρ δήλωσε ότι οι συνομιλίες με τον Καναδά έχουν προχωρήσει γρήγορα, ενώ ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει επίσης η Κίνα, η Ρωσία και η Νότια Κορέα. Παρότι η τοποθεσία της Σινώπης θεωρείται πιο ώριμη, ο υπουργός χαρακτήρισε την ανατολική Θράκη  προτεραιότητα για την Τουρκία και δήλωσε ότι εκεί συνεχίζονται οι εργασίες πεδίου.

Η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει προτεραιότητα

Παρά την έμφαση στον εξηλεκτρισμό και τις ανανεώσιμες πηγές, η ενεργειακή στρατηγική της Τουρκίας εξακολουθεί να περιλαμβάνει το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η χώρα έχει αυξήσει τον στόλο των πλοίων γεωτρήσεων βαθέων υδάτων σε έξι, με ένα από αυτά να δραστηριοποιείται στη Σομαλία. Ένα ακόμη πλοίο πραγματοποιεί έρευνες στη δυτική, κεντρική και ανατολική Μαύρη Θάλασσα, ενώ προγραμματίζεται νέα γεώτρηση με στόχο το πετρέλαιο στη δυτική Μαύρη Θάλασσα. Παράλληλα, δημοσιεύματα του Τύπου αναφέρουν ότι στο νέο πλαίσιο εξετάζεται και το ενδεχόμενο μεταφοράς καταριανού φυσικού αερίου στην Τουρκία και ενδεχομένως στη συνέχεια προς την Ευρώπη.

Για ένα τέτοιο έργο θα απαιτείτο αγωγός μήκους περίπου 2.000–2.200 χιλιομέτρων. Ο υπουργός υποστήριξε ότι ένα έργο τέτοιας κλίμακας θα χρειαζόταν όχι μόνο χρηματοδότηση και τεχνικές λύσεις, αλλά και πολιτική δέσμευση, παραπέμποντας στην ανάπτυξη των αγωγών TANAP και TAP.

Το Τσεϊχάν ως πιθανός περιφερειακός πετρελαϊκός κόμβος

Η Τουρκία εξετάζει επίσης τρόπους ενίσχυσης της θέσης της ως ενεργειακού κόμβου και κέντρου διαμετακόμισης και επεξεργασίας. Ο Μπαϊρακτάρ αναφέρθηκε στις δυνατότητες μετατροπής του Τσεϊχάν σε μεγαλύτερο πετρελαϊκό κόμβο, εφόσον εξασφαλιστούν πρόσθετες πηγές αργού.

Είπε ότι ο συνδυασμός εγκαταστάσεων αποθήκευσης, διύλισης και πετροχημικών θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη περιφερειακή αλυσίδα αξίας, ιδιαίτερα σε σχέση με το πετρέλαιο από το Ιράκ και άλλες χώρες.

Μεταρρυθμίσεις στις κρατικές ενεργειακές επιχειρήσεις

Η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική για το 2040 θα περιλαμβάνει επίσης διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον κρατικό ενεργειακό τομέα. Η κυβέρνηση σχεδιάζει την αναδιάρθρωση πέντε μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων — Türkiye Petrolleri, BOTAŞ, TEİAŞ, EÜAŞ και Eti Maden — με στόχο τη μετατροπή τους σε «εθνικούς πρωταθλητές».

Η στρατηγική, επομένως, δεν περιορίζεται στην κατασκευή νέων μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Προβλέπει αλλαγές στις μεταφορές, την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τις ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή αποδοτικότητα, την πυρηνική ενέργεια, τους υδρογονάνθρακες, τις υποδομές και τις κρατικές επιχειρήσεις.

Διαβάστε ακόμη