Η συμμετοχή της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66% στην εταιρεία ειδικού σκοπού (SPV) που έχει αναλάβει την ανάπτυξη του Great Sea Interconnector (GSI) ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για το έργο, καθώς ενισχύει όχι μόνο τη χρηματοοικονομική του βάση, αλλά και το ευρωπαϊκό του αποτύπωμα. Παράλληλα, το πρότζεκτ αποκτά πλέον έντονη γαλλική παρουσία, καθώς πέρα από τη συμμετοχή της Meridiam, γαλλική είναι και η εταιρεία που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, η Nexans.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις εξελίξεις γύρω από το έργο, η είσοδος του γαλλικού επενδυτικού κεφαλαίου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση της διασύνδεσης, με βασικό πλεονέκτημα την ενίσχυση του διεθνούς χαρακτήρα της. Η Meridiam, ως διεθνής επενδυτής υποδομών με παρουσία σε πολλές χώρες και σημαντική εμπειρία σε μεγάλης κλίμακας έργα, εκτιμάται ότι διαθέτει την απαιτούμενη τεχνογνωσία και οικονομική ισχύ για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις ενός έργου συνολικού προϋπολογισμού 1,9 δισ. ευρώ.
Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει γνωστό το τίμημα που κατέβαλε η Meridiam για την απόκτηση του 66%. Ωστόσο, σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, η συμμετοχή του fund στο SPV αποτελεί ισχυρή ένδειξη της οικονομικής βιωσιμότητας του GSI. Παράλληλα, περιορίζει στην πράξη τα επιχειρήματα της κυπριακής πλευράς για την ανάγκη εκπόνησης νέας μελέτης σχετικά με τα οικονομικά δεδομένα της διασύνδεσης, πριν από την είσοδο της Λευκωσίας στη μετοχική σύνθεση, όπως είχε προβλεφθεί στη συμφωνία Ελλάδας – Κύπρου τον Σεπτέμβριο του 2024.
Το γεωπολιτικό στοίχημα και η ευρωπαϊκή διάσταση
Παρά τις χρηματοοικονομικές προκλήσεις, ο βασικότερος κίνδυνος για τον Great Sea Interconnector δεν ήταν ποτέ οικονομικός, αλλά γεωπολιτικός. Η μεγαλύτερη πρόκληση εξακολουθεί να αφορά τη στάση της Τουρκίας και τη διαχρονική θέση της Άγκυρας ότι κανένα ενεργειακό έργο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη δική της έγκριση.
Η τουρκική αντίδραση είχε οδηγήσει το καλοκαίρι του 2024 σε αναστολή επ’ αόριστον της ολοκλήρωσης των ερευνών βυθού για τον καθορισμό της διαδρομής του καλωδίου, όταν το ερευνητικό πλοίο «Ievoli Relume» κλήθηκε από την Τουρκία να ζητήσει άδεια για εργασίες σε διεθνή ύδατα.
Ωστόσο, σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, η συμμετοχή ενός μεγάλου ευρωπαϊκού επενδυτικού ομίλου αλλάζει τα δεδομένα, καθώς ενισχύει τον χαρακτήρα του GSI ως ευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής. Έτσι, η στάση της Άγκυρας παύει να αποτελεί αποκλειστικά ελληνοτουρκικό ζήτημα και μετατρέπεται σε ευρύτερο ευρωτουρκικό θέμα.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι, παρά το γεγονός πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει τον Great Sea Interconnector έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και τον έχει εντάξει στις οκτώ εμβληματικές «Ενεργειακές Λεωφόρους», η πολιτική αντίδραση απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις μέχρι σήμερα δεν είχε ανταποκριθεί πλήρως στη στρατηγική σημασία του έργου.
Αναλυτές επισημαίνουν στο energygame ότι η είσοδος της Meridiam δείχνει την πρόθεση της Γαλλίας, αλλά και του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν προσωπικά, να έχει πιο ενεργό ρόλο στις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Με αυτόν τον τρόπο, ο GSI και η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου αποκτούν έναν σημαντικό υποστηρικτή.
Η Meridiam αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση των ερευνών βυθού
Σε τεχνικό επίπεδο, ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη ολοκληρώσει περίπου το 60% των απαιτούμενων ερευνών βυθού για την εγκατάσταση του καλωδίου. Το υπόλοιπο 40% αφορά κυρίως την περιοχή των διεθνών υδάτων ανάμεσα στην Κάρπαθο και την Κύπρο, δηλαδή το πιο ευαίσθητο γεωπολιτικά τμήμα της διαδρομής.
Η συμφωνία προβλέπει ότι η Meridiam θα καλύψει οικονομικά το υπόλοιπο μέρος των ερευνών. Πριν από την είσοδο του γαλλικού fund, η επανεκκίνηση των εργασιών είχε συνδεθεί με την απάντηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στο αίτημα του ΑΔΜΗΕ για χρηματοδότηση ύψους 1 δισ. ευρώ.
Ο σχεδιασμός αυτός δεν αναμένεται να διαφοροποιηθεί σημαντικά, καθώς οι εξελίξεις στα δύο βασικά μέτωπα —η χρηματοδότηση και οι έρευνες στα διεθνή ύδατα— εκτιμάται ότι θα κινηθούν παράλληλα. Έτσι, τόσο η απάντηση της ΕΤΕπ όσο και η επανέναρξη των ερευνών για την τελική χάραξη της όδευσης του καλωδίου αναμένονται προς τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Παράλληλα με την επισημοποίηση της συμμετοχής της Meridiam στο SPV, ο ΑΔΜΗΕ, ο Great Sea Interconnector και η Nexans υπέγραψαν στο Μέγαρο Μαξίμου τριμερή συμφωνία για την πραγματοποίηση των θαλάσσιων ερευνών βυθού.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη επενδύσει 251,4 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη του έργου. Από το περασμένο καλοκαίρι, ωστόσο, έχει διακόψει την καταβολή νέων πληρωμών προς τη Nexans, καθώς δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ ο μηχανισμός ανάκτησης εσόδων από την Κύπρο, όπως προέβλεπε η συμφωνία Αθήνας – Λευκωσίας τον Σεπτέμβριο του 2024.
Η καθυστέρηση αυτή είχε οδηγήσει ουσιαστικά σε πάγωμα του έργου, ενώ η Nexans είχε προειδοποιήσει ότι, αν δεν αλλάξει η κατάσταση, θα δώσει προτεραιότητα σε άλλες αντίστοιχες παραγγελίες.
Η είσοδος της Meridiam εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για την ενεργοποίηση της κυπριακής συμμετοχής στο κόστος κατασκευής, όπως ήδη εφαρμόζεται στην Ελλάδα. Η Λευκωσία έχει εγκρίνει την ανάκτηση 125 εκατ. ευρώ από τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου, ποσό που αντιστοιχεί σε 25 εκατ. ευρώ ετησίως για πέντε χρόνια. Ωστόσο, οι σχετικές διαδικασίες παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Πέρα από τη διασφάλιση των αναγκαίων εσόδων για τη βιωσιμότητα του έργου, η έναρξη της ανάκτησης των 25 εκατ. ευρώ από τους Κύπριους καταναλωτές αποτελεί και προϋπόθεση για τη μεταφορά του έργου στο SPV, ώστε η εταιρεία να αναλάβει επίσημα τον ρόλο του project promoter.
Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί επίσης η επίλυση ορισμένων ρυθμιστικών ζητημάτων. Μόλις ολοκληρωθούν αυτές οι διαδικασίες και το έργο περάσει στο SPV, η Meridiam θα καταβάλει το 66% των 251,4 εκατ. ευρώ που έχει ήδη διαθέσει ο ΑΔΜΗΕ, ενώ θα συμψηφιστούν και τα κεφάλαια που θα διαθέσει το γαλλικό fund για το υπόλοιπο 40% των ερευνών βυθού.
Οι μεγάλες διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον ισχυρών επενδυτικών κεφαλαίων όπως η Meridiam, καθώς προσφέρουν σημαντική ρυθμιζόμενη περιουσιακή βάση και προβλέψιμες αποδόσεις. Η γαλλική εταιρεία διαθέτει ήδη εμπειρία στον τομέα, καθώς συμμετέχει ως βασικός επενδυτής στο NeuConnect, την πρώτη ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Γερμανίας, η οποία βρίσκεται σε φάση κατασκευής. Συνολικά, η Meridiam διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία άνω των 22 δισ. δολαρίων και δραστηριοποιείται σε 56 χώρες.
Ο Great Sea Interconnector αναμένεται να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες ηλεκτρικές διασυνδέσεις διεθνώς, καθώς περιλαμβάνει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων, με δυνατότητα μεταφοράς ισχύος 1.000 MW στην πρώτη φάση και αναβάθμισης στα 2.000 MW.
Το έργο θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο μέσω τεχνολογίας HVDC (High Voltage Direct Current), ενώ η στρατηγική του σημασία αποτυπώνεται και στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ μέσω του Connecting Europe Facility.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και δεύτερη φάση, η οποία αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ. Η ωρίμανση αυτού του σκέλους αποτέλεσε αντικείμενο πρόσφατων συζητήσεων μεταξύ των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας και Ισραήλ, Σταύρου Παπασταύρου και Eli Cohen.
Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ έχει ολοκληρώσει τη μελέτη κόστους-οφέλους και αναμένεται να την αποστείλει τις επόμενες ημέρες στις Ρυθμιστικές Αρχές της Κύπρου και του Ισραήλ, αποτελώντας ένα σημαντικό ορόσημο για την περαιτέρω εξέλιξη του έργου.
Διαβάστε ακόμη
