Η Ισπανία αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στην Ευρώπη όπου η ταχεία στροφή στις AΠΕ φαίνεται να αποδίδει χειροπιαστά οφέλη στους καταναλωτές, με τις τιμές ενέργειας να υποχωρούν αισθητά για νοικοκυριά και επιχειρήσεις την ώρα που σε πολλές άλλες χώρες παραμένει υψηλό το ενεργειακό κόστος λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τις συνακόλουθες πιέσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του euronews, που επικαλείται νέα ανάλυση του ανεξάρτητου think tank Ember, οι λογαριασμοί ρεύματος στην Ισπανία έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 10 ευρώ τον μήνα ανά νοικοκυριό από τον Μάρτιο του 2026, περίοδο κατά την οποία καταγράφηκαν σημαντικές αναταράξεις στην αγορά φυσικού αερίου λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Η βασική εξήγηση που δίνουν οι αναλυτές συνδέεται με την ταχεία διείσδυση των ΑΠΕ στο ισπανικό ενεργειακό μείγμα. To Ember εκτιμά ότι η αυξημένη παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά έχει μειώσει κατά περίπου 75% την επιρροή των ορυκτών καυσίμων στη διαμόρφωση της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας από το 2019 έως σήμερα. Το φυσικό αέριο, το οποίο συνήθως καθορίζει την υψηλότερη οριακή τιμή στην αγορά ηλεκτρισμού, έχει πλέον περιορισμένη συμμετοχή στον σχηματισμό τιμών στην Ισπανία. Ενδεικτικά, η συμμετοχή του στη διαμόρφωση τιμών έχει μειωθεί στο 9% των ωρών το 2026, από 52% των ωρών το 2021.

Ραγδαία ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών

Μεταξύ 2021 και 2025, η ισχύς από φωτοβολταϊκά και αιολικά στην Ισπανία αυξήθηκε κατά περίπου 37%, με συνολική προσθήκη άνω των 40 GW από το 2019, σύμφωνα με το Ember. Πρόκειται για την δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη Γερμανία, σε μια αγορά όμως σημαντικά μικρότερου μεγέθους. Η Ισπανία, μάλιστα, δεν χρησιμοποίησε καθόλου λιγνίτη τον Αύγουστο του 2025, γεγονός που αποτυπώνει τη ραγδαία απομάκρυνση από τον άνθρακα, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι πριν από μία δεκαετία, ο άνθρακας κάλυπτε περίπου το 25% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.

Η αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ έχει οδηγήσει και σε αισθητά χαμηλότερες τιμές στη χονδρική αγορά ενέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ember, οι ισπανικές τιμές ενέργειας παραμένουν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη από τις αρχές του 2026. Ενδεικτικά, τον Μάρτιο οι μέσες τιμές στην Ισπανία διαμορφώθηκαν στα 42 ευρώ/MWh, όταν στην Ιταλία έφτασαν τα 143 ευρώ/MWh, περίπου τριπλάσιο επίπεδο.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ενεργειακή κρίση που επιδεινώθηκε από τις γεωπολιτικές εντάσεις έφερε στην επιφάνεια την εξάρτηση πολλών χωρών από τις εισαγωγές των ορυκτών καυσίμων. Η ΕΕ έχει επιβαρυνθεί με περίπου 60 δισ. ευρώ σε ενεργειακό κόστος από την κρίση, ενώ λιγότερο από το 5% αυτού του ποσού έχει κατευθυνθεί σε επενδύσεις εξηλεκτρισμού. Παράλληλα, έρευνα της Greenpeace εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες κατέγραψαν επιπλέον κέρδη περίπου 81,4 εκατ. ευρώ ημερησίως τον Μάρτιο του 2026, γεγονός που έχει αναζωπυρώσει συζητήσεις για πιθανή επιβολή έκτακτης φορολόγησης υπερκερδών.

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των τελικών λογαριασμών παίζει και η φορολογία. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), το 28% του μέσου ευρωπαϊκού λογαριασμού ρεύματος αφορά φόρους και επιβαρύνσεις. Στην Ισπανία, οι φόροι στην ηλεκτρική ενέργεια ήταν το 2025 περίπου 4,2 φορές υψηλότεροι από εκείνους στο φυσικό αέριο, ενώ στη Γερμανία 3,2 φορές υψηλότεροι. Για την άμβλυνση των επιπτώσεων, η ισπανική κυβέρνηση προχώρησε σε προσωρινές φορολογικές μειώσεις μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου 2026, οι οποίες μείωσαν κατά περίπου €8 τον μήνα τον τυπικό οικιακό λογαριασμό ρεύματος.

Το μπλακ άουτ και η ανθεκτικότητα του συστήματος

Υπενθυμίζεται ότι η Ισπανία αντιμετώπισε τον Απρίλιο του 2025 ένα εκτεταμένο μπλακ άουτ, το οποίο προκάλεσε σοβαρές διακοπές στην καθημερινότητα, από μεταφορές έως τηλεπικοινωνίες και ηλεκτρονικές συναλλαγές. Μια έκθεση 472 σελίδων απέδωσε το περιστατικό σε αλυσιδωτές διακυμάνσεις τάσης στο δίκτυο. Παρά το γεγονός αυτό, η κυβέρνηση δεν επιβράδυνε τον ρυθμό ανάπτυξης των ΑΠΕ.

Μεταξύ Μαΐου 2025 και Φεβρουαρίου 2026, η Ισπανία προσέθετε κατά μέσο όρο 1,3 GW αιολικής και ηλιακής ισχύος τον μήνα, πάνω από τον μέσο όρο του προηγούμενου έτους (1,2 GW). Παράλληλα, εφαρμόστηκαν μέτρα ενίσχυσης της σταθερότητας του δικτύου, όπως η διευκόλυνση ενσωμάτωσης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε έργα ΑΠΕ, μέσω απαλλαγών από πρόσθετες περιβαλλοντικές διαδικασίες. Όπως σημειώνει ο Ember, η ενίσχυση των ΑΠΕ και η καλύτερη ενσωμάτωση αποθήκευσης ενέργειας αναμένεται να περιορίσουν περαιτέρω την εξάρτηση από το φυσικό αέριο, μειώνοντας αντίστοιχα και την επίδρασή του στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ισπανία αποτελεί πρότυπο χώρας όπου η ενεργειακή μετάβαση δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική πολιτική, αλλά και εργαλείο συγκράτησης του κόστους για καταναλωτές και επιχειρήσεις.

Διαβάστε ακόμη