Σε τροχιά ψηφιακής οργάνωσης και συστηματικής παρακολούθησης της αυτοκατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας εισέρχεται η ελληνική αγορά, μετά τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης για τη δημιουργία και λειτουργία του νέου Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας (Η.Μ.Α.Ε.). Πρόκειται ουσιαστικά για μια νέα κεντρική ψηφιακή βάση δεδομένων, μέσω της οποίας το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο ΔΕΔΔΗΕ, η ΡΑΑΕΥ και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι φορείς θα αποκτήσουν πλήρη εικόνα για το πώς αναπτύσσονται τα σχήματα αυτοκατανάλωσης στην Ελλάδα, ποιοι συμμετέχουν σε αυτά, ποια έργα λειτουργούν και πώς εξελίσσεται συνολικά η αγορά του net billing και της ενεργειακής αυτοπαραγωγής.

Η απόφαση, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αυτοκατανάλωση εξελίσσεται σε έναν από τους πιο δυναμικούς πυλώνες της ενεργειακής μετάβασης, τόσο για νοικοκυριά όσο και για επιχειρήσεις, αγρότες, ενεργειακές κοινότητες και φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα τελευταία χρόνια η διείσδυση φωτοβολταϊκών συστημάτων αυτοπαραγωγής έχει αυξηθεί σημαντικά, ιδιαίτερα μετά την αντικατάσταση του παραδοσιακού net metering από τα νέα μοντέλα net billing, αλλά και λόγω της αυξανόμενης πίεσης για μείωση του ενεργειακού κόστους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ΥΠΕΝ επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει ένα ενιαίο σύστημα καταγραφής και εποπτείας όλων των σχημάτων αυτοκατανάλωσης που λειτουργούν στη χώρα.

Πώς θα λειτουργεί η πλατφόρμα για τους χρήστες

Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, το νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας θα λειτουργεί ως οργανωμένη ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία θα καταχωρούνται όλα τα βασικά στοιχεία που αφορούν την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Στόχος είναι αφενός η συγκέντρωση και οργάνωση της πληροφορίας και αφετέρου η ενίσχυση της δυνατότητας παρακολούθησης της αγοράς από τις αρμόδιες αρχές και τους διαχειριστές του συστήματος.

Το Η.Μ.Α.Ε. θα περιλαμβάνει στοιχεία φυσικών και νομικών προσώπων που λειτουργούν ως αυτοκαταναλωτές, στοιχεία των παροχών κατανάλωσης που έχουν ενταχθεί σε καθεστώς αυτοκατανάλωσης, αλλά και δεδομένα για τους σταθμούς παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας που σχετίζονται με τα συγκεκριμένα σχήματα. Με άλλα λόγια, το σύστημα θα αποτυπώνει το πλήρες «ψηφιακό αποτύπωμα» κάθε έργου αυτοκατανάλωσης: από τον ίδιο τον αυτοκαταναλωτή μέχρι το φωτοβολταϊκό ή τη μονάδα αποθήκευσης που χρησιμοποιείται.

Διαχειριστής του νέου μητρώου ορίζεται ο ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος αναλαμβάνει τόσο την τεχνική λειτουργία όσο και την ανάπτυξη της διαδικτυακής πλατφόρμας μέσω της οποίας θα γίνεται η πρόσβαση των χρηστών. Παράλληλα, στο σύστημα θα έχουν πρόσβαση όλοι οι βασικοί φορείς της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που εμπλέκονται στα σχήματα αυτοκατανάλωσης, όπως ο ΑΔΜΗΕ, ο ΔΑΠΕΕΠ, η ΡΑΑΕΥ, το ΚΑΠΕ, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και οι φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης.

Το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στη διασύνδεση διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων. Η απόφαση προβλέπει ότι το Η.Μ.Α.Ε. θα διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να αντλούνται αυτόματα στοιχεία που αφορούν την αδειοδότηση, τη λειτουργία και την παρακολούθηση των έργων αυτοκατανάλωσης. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο ΔΕΔΔΗΕ θα μπορεί να συλλέγει και να ενημερώνει δεδομένα μέσω ηλεκτρονικών διεπαφών από άλλα συστήματα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας τη χειροκίνητη διαχείριση στοιχείων και ενισχύοντας την ταχύτητα ενημέρωσης του μητρώου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το μητρώο θα καταγράφει όχι μόνο την αρχική εγγραφή ενός σχήματος αυτοκατανάλωσης αλλά και κάθε μεταγενέστερη αλλαγή. Οι εμπλεκόμενοι φορείς θα υποχρεούνται να ενημερώνουν το σύστημα εντός 15 ημερών για οποιαδήποτε μεταβολή στοιχείων, ενώ ο ΔΕΔΔΗΕ θα τηρεί ιστορικό όλων των τροποποιήσεων για διάστημα δέκα ετών.

Παράλληλα, η υπουργική απόφαση καθορίζει και τους κανόνες διατήρησης των δεδομένων. Τα στοιχεία κάθε εγγραφής θα παραμένουν στο μητρώο για πέντε έτη μετά τη λήξη της συμμετοχής ενός χρήστη σε σχήμα αυτοκατανάλωσης, ενώ στη συνέχεια θα διαγράφονται.

Το νέο σύστημα προβλέπει επίσης διαδικασία εγγραφής μέσω ειδικής διαδικτυακής πύλης, όπου οι χρήστες θα αυθεντικοποιούνται και θα καταχωρούν τα απαραίτητα στοιχεία. Για την ολοκλήρωση της εγγραφής θα απαιτούνται έγγραφα ταυτοποίησης, στοιχεία νόμιμης εκπροσώπησης, σύμβαση σύνδεσης με τον αρμόδιο διαχειριστή, καθώς και πρόσθετα δικαιολογητικά όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Στην πράξη, το Η.Μ.Α.Ε. αναμένεται να λειτουργήσει ως ένας ενιαίος «χάρτης» της αυτοκατανάλωσης στην Ελλάδα. Μέχρι σήμερα η εικόνα της αγοράς ήταν σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένη, καθώς τα στοιχεία βρίσκονταν διάσπαρτα σε διαφορετικούς φορείς, συμβάσεις και πληροφοριακά συστήματα. Με το νέο μοντέλο, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα κεντρικό εργαλείο παρακολούθησης που θα επιτρέπει καλύτερο ενεργειακό σχεδιασμό αλλά και ακριβέστερη αποτύπωση της ανάπτυξης των έργων αυτοπαραγωγής.

Έμφαση σε ασφάλεια δεδομένων και ψηφιακή εποπτεία

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η αυτοκατανάλωση αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα της αποκεντρωμένης ενεργειακής παραγωγής τα επόμενα χρόνια. Η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών στις στέγες, οι συνδυασμοί με μπαταρίες αποθήκευσης, αλλά και η αυξανόμενη συμμετοχή επιχειρήσεων σε σχήματα ενεργειακού συμψηφισμού μεταβάλλουν σταδιακά τη δομή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η πολιτεία επιδιώκει πλέον να αποκτήσει πιο σαφή εικόνα για τη γεωγραφική κατανομή των έργων, την ισχύ που εγκαθίσταται, τα χαρακτηριστικά των αυτοκαταναλωτών και τη συνολική επίδραση των σχημάτων αυτών στο δίκτυο και στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η υπουργική απόφαση προβλέπει και τη δημοσιοποίηση ετήσιας έκθεσης με στατιστικά στοιχεία για την αυτοκατανάλωση στην Ελλάδα. Η έκθεση θα περιλαμβάνει δεδομένα για τον αριθμό των αυτοκαταναλωτών, τη νομική μορφή τους, τα είδη των σχημάτων αυτοκατανάλωσης, την τεχνολογία και την ισχύ των έργων παραγωγής και αποθήκευσης, την παραγόμενη και καταναλισκόμενη ενέργεια, καθώς και τη γεωγραφική κατανομή των εγκαταστάσεων.

Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και του επιχειρηματικού απορρήτου. Η απόφαση προβλέπει ότι κάθε επεξεργασία δεδομένων θα πραγματοποιείται σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό GDPR και το ισχύον ελληνικό θεσμικό πλαίσιο, ενώ ο διαχειριστής του συστήματος υποχρεούται να λαμβάνει κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφάλειας.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η καταχώρηση των στοιχείων στο μητρώο θα γίνεται αυτοδίκαια από τον διαχειριστή, χωρίς να απαιτείται συναίνεση των φυσικών και νομικών προσώπων που συμμετέχουν σε σχήματα αυτοκατανάλωσης, εφόσον προηγείται ενημέρωσή τους.

Η παραγωγική λειτουργία του Η.Μ.Α.Ε. θα ξεκινήσει μετά από σχετική ανακοίνωση του ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος θα πιστοποιήσει ότι το σύστημα είναι πλήρως λειτουργικά διαθέσιμο. Μέχρι τότε αναμένεται να εξειδικευτούν και οι τεχνικές λεπτομέρειες λειτουργίας της πλατφόρμας, καθώς και οι ακριβείς διαδικασίες πρόσβασης και ενημέρωσης των στοιχείων.

Συνολικά, το νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας αποτελεί ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια ψηφιοποίησης και συστηματικής εποπτείας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σε μια περίοδο όπου η αποκεντρωμένη παραγωγή, η αποθήκευση και η ενεργειακή αυτονομία αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για το ενεργειακό σύστημα της χώρας.

Διαβάστε ακόμη