Συναγερμό για την ασφάλεια μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης προκάλεσε η έκρηξη drone σε μικρή απόσταση από εγκαταστάσεις του αγωγού φυσικού αερίου Trans-Balkan Pipeline (Διαβαλκανικός Αγωγός) στη βορειοανατολική Βουλγαρία, κοντά στα σύνορα με τη Ρουμανία. Οι υποδομές του Trans-Balkan Pipeline αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου με στόχο την ενεργειακή τροφοδοσία με μη ρωσικό αέριο των χωρών της Κεντρικής και ΝΑ Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων, με αφετηρία την Ελλάδα.
Το περιστατικό σημειώθηκε το πρωί του Σαββάτου (8 Αυγούστου) όταν μη επανδρωμένο αεροσκάφος εισήλθε στον βουλγαρικό εναέριο χώρο από τα βόρεια και εξερράγη λίγο μετά τη διέλευση των συνόρων. Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας (και πρώην πιλότος πολεμικών αεροσκαφών) Ρούμεν Ράντεφ δήλωσε ότι το drone πέρασε από τον εναέριο χώρο της Ρουμανίας στις 8:10 τοπική ώρα και κατέπεσε κοντά στο χωριό Κάρνταμ. Η έκρηξη σημειώθηκε περίπου 1 χιλιόμετρο από τον βουλγαρικό σταθμό συμπίεσης του Trans-Balkan και περίπου 200 μέτρα από αντίστοιχη εγκατάσταση στη ρουμανική πλευρά, χωρίς να καταγραφούν ζημίες στις υποδομές. .
Οι πρώτες εκτιμήσεις για την προέλευση
Σύμφωνα με πληροφορίες από βουλγαρικά ΜΜΕ, οι αρχές της χώρας εξετάζουν το ενδεχόμενο το μη επανδρωμένο αεροσκάφος να ήταν τύπου Maya, δηλαδή drone-δόλωμα που χρησιμοποιείται από τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Trans-Balkan ή η βουλγαρική επικράτεια αποτέλεσαν σκόπιμο στόχο.
Το Κίεβο απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο εσκεμμένης ενέργειας. Ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών Γκεόργκι Τίχι δήλωσε ότι οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις δεν κατεύθυναν σκόπιμα κανένα μέσο προς τη Βουλγαρία, προσθέτοντας ότι οι δύο χώρες βρίσκονται σε επαφή για τη διερεύνηση των συνθηκών του περιστατικού.
Η έκρηξη, πάντως, ανέδειξε και κενά στην επιτήρηση του εναέριου χώρου. Σύμφωνα με τον Βούλγαρο πρωθυπουργό, το drone δεν είχε εντοπιστεί εγκαίρως ούτε από τα βουλγαρικά ούτε από τα ρουμανικά συστήματα ελέγχου. Η Σόφια ανακοίνωσε ότι ενισχύει την επιτήρηση των συνόρων και τα συστήματα αντιμετώπισης drones, ενώ το συμβάν αναμένεται να συζητηθεί και σε επίπεδο ΝΑΤΟ.
Γιατί ο Trans-Balkan είναι κρίσιμος ως ραχοκοκαλιά του Κάθετου Διαδρόμου
Το σημείο στο οποίο σημειώθηκε η έκρηξη έχει ιδιαίτερη ενεργειακή σημασία. Ο Trans-Balkan Pipeline, που ιστορικά μετέφερε ρωσικό φυσικό αέριο από την Ουκρανία μέσω Ρουμανίας και Βουλγαρίας προς την Τουρκία, έχει αποκτήσει διαφορετικό ρόλο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επιδιώκεται πλέον να αξιοποιηθεί λειτουργώντας στην αντίστροφη κατεύθυνση, μεταφέροντας φυσικό αέριο μη ρωσικής προέλευσης από Νότο προς Βορρά. Η Energy Community τον θεωρεί στρατηγικό διάδρομο μέσω του οποίου μπορούν να κινηθούν προς Μολδαβία και Ουκρανία ποσότητες LNG που φτάνουν σε ελληνικούς τερματικούς σταθμούς, αζέρικο αέριο και άλλες ποσότητες από τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η σημασία του έχει ενισχυθεί καθώς η Ευρώπη επιχειρεί να διαφοροποιήσει περαιτέρω τις πηγές και τις οδεύσεις εφοδιασμού. Το υφιστάμενο δίκτυο συνδέει, σε διαφορετικά τμήματα, Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία, δημιουργώντας τη δυνατότητα ενός νότιου διαδρόμου τροφοδοσίας προς τις αγορές της Κεντρικής και ΝΑ Ευρώπης, ενώ δρομολογείται και η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς Βόρεια Μακεδονία και Σερβία.
Νέα προειδοποίηση για τις κρίσιμες υποδομές
Μπορεί ο αγωγός να μην υπέστη ζημιές, ωστόσο το συμβάν ενισχύει την ανησυχία για την έκθεση κρίσιμων ευρωπαϊκών υποδομών στις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία. Το ίδιο διάστημα καταγράφονται και άλλα περιστατικά με drones σε χώρες του ΝΑΤΟ, αυξάνοντας την πίεση για ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης και προστασίας στρατηγικών εγκαταστάσεων.
Στην περίπτωση του Trans-Balkan, η συγκυρία έχει επιπλέον βάρος: ένας αγωγός που σχεδιάστηκε πριν από δεκαετίες για να μεταφέρει ρωσικό αέριο προς τον Νότο επανατοποθετείται σήμερα ως οδός εφοδιασμού της Ουκρανίας από το Νότο. Το γεγονός ότι ένα drone με εκρηκτικά έφθασε σε απόσταση αναπνοής από τις εγκαταστάσεις του Κάθετου Διαδρόμου έστω και πιθανότατα από ατύχημα, υπενθυμίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με την προστασία των ίδιων των υποδομών που τη διασφαλίζουν.
Διαβάστε ακόμη
