Η Βουλγαρία και η Ελλάδα έχουν κάνει σημαντικό μέρος της «δουλειάς» που απαιτείται -από πλευράς υποδομών- για να «πάρει μπρος» ο Κάθετος Διάδρομος, εξηγεί σε εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του στο powergame.gr o Βλαντίμιρ Μαλίνοφ, Διευθύνων Σύμβουλος του Διαχειριστή Συστήματος Αερίου της Βουλγαρίας Bulgartransgaz. Ο κ. Μαλίνοφ τονίζει ότι τα έργα που θα αυξήσουν κατά 50% τη μεταφορική ικανότητα αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία αναμένεται να ολοκληρωθούν έως τα τέλη του μήνα. Αναφέρεται στην πρόοδο που έχει σημειωθεί τόσο στο «hardware» του Κάθετου Διαδρόμου (υποδομές), όσο και το «software» (ρυθμιστικό πλαίσιο και τιμολόγια) και σημειώνει ότι το στοίχημα είναι οι συμμετέχοντες στην αγορά φυσικού αερίου να αναγνωρίσουν την αξία της διαδρομής και να προχωρήσουν σε μακροχρόνιες δεσμεύσεις δυναμικότητας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για περαιτέρω μειώσεις των τιμολογίων και διευκολύνοντας τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας LNG. Σημαντική παράμετρος της επιτυχίας του εγχειρήματος κατά τον κ. Μαλίνοφ είναι η «συγκέντρωση» της ζήτησης αερίου από τις εμπλεκόμενες χώρες ώστε να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακος, ενώ ζητούμενο είναι και η χρηματοδοτική στήριξη από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης. O CEO της Bulgatransgaz δηλώνει ανοιχτά το ενδιαφέρον του «βουλγαρικού ΔΕΣΦΑ» να επενδύσει σε δεύτερο τερματικό σταθμό LNG στην Ελλάδα εφόσον υπάρχει σχετικό ενδιαφέρον από την αγορά και εμφανίζεται πεπεισμένος ότι ο στόχος της εξάλειψης του ρωσικού αερίου από την περιοχή της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης θα επιτευχθεί…
- Κύριε Μαλίνοφ, Ελλάδα και Βουλγαρία εργάζονται εντατικά για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου. Πόσο κοντά είμαστε στο να τον δούμε να λειτουργεί ως μια πραγματικά ανταγωνιστική διαδρομή μεταφοράς μη ρωσικού αερίου προς την Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη με σημείο αφετηρίας τα τερματικά LNG της Ελλάδας;
Καταρχάς, πρέπει να πούμε ότι όταν μιλάμε για τον Κάθετο Διάδρομο υπάρχουν δύο διαφορετικές διαστάσεις. Η πρώτη είναι το σκέλος των υποδομών. Με απόφαση του βουλγαρικού Κοινοβουλίου το 2024, το έργο χαρακτηρίστηκε στρατηγικής σημασίας, κάτι που σημαίνει ότι διαθέτει πλήρη πολιτική στήριξη σε όλα τα επίπεδα, παρά τις πολλές κυβερνητικές αλλαγές στη Βουλγαρία τα τελευταία δύο χρόνια. Υποστηρίζεται επίσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και από τους Αμερικανούς εταίρους μας. Στη βάση αυτή, εργαζόμαστε πάνω σε μια σειρά έργων (σ.σ. στο σύστημα αερίου της Βουλγαρίας) που θα επιτρέψουν την αύξηση της ικανότητας μεταφοράς αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία κατά 50% σε σχέση με τη σημερινή. Παράλληλα, εργαζόμαστε και σε ένα ακόμη έργο που θα επιτρέψει την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας από τη Βουλγαρία προς τη Ρουμανία κατά 100%. Η βασική αρχή σε αυτό το σκέλος είναι να αξιοποιήσουμε στον μέγιστο δυνατό βαθμό την υφιστάμενη υποδομή. Εκεί όπου υπάρχουν σημεία συμφόρησης, πρέπει να κατασκευαστούν αγωγοί που θα μας επιτρέψουν να φτάσουμε στη ζητούμενη δυναμικότητα.
Εκτιμούμε ότι τα έργα που θα αυξήσουν την μεταφορική δυναμικότητα από Ελλάδα προς Βουλγαρία θα έχουν ολοκληρωθεί και θα έχουν τεθεί σε λειτουργία έως τα τέλη Ιουνίου. Έτσι, στην πρώτη ετήσια δημοπρασία για δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο που θα πραγματοποιηθεί την πρώτη Δευτέρα του Ιουλίου (6 Ιουλίου) θα είμαστε σε θέση να προσφέρουμε αυτή τη δυναμικότητα σε ετήσια βάση.
Το άλλο σκέλος, που αφορά την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας προς τη Ρουμανία, αναμένεται να ολοκληρωθεί το τέταρτο τρίμηνο του έτους. Ο τελικός μας στόχος είναι από την 1η Ιανουαρίου 2027 αυτή η δυναμικότητα να είναι διαθέσιμη στην αγορά, ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί σε ενδεχόμενη μεγάλη αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου για τη χειμερινή περίοδο.
- Αναφερθήκατε στις πρόσθετες υποδομές του Κάθετου Διαδρόμου. Πού βρισκόμαστε όσον αφορά στο ρυθμιστικό πλαίσιο και το πλαίσιο τιμολόγησης;
Όπως είπαμε, όταν μιλάμε για τον Κάθετο Διάδρομο υπάρχουν δυο σκέλη. Εγώ τα χωρίζω σε hardware και software. Το hardware είναι οι υποδομές. Το software είναι η ανάγκη όχι απλώς να υπάρχει αυξημένη δυναμικότητα, αλλά να προσφέρεται με ένα πραγματικά ανταγωνιστικό τιμολόγιο. Το project αφορά επτά διαφορετικές χώρες και εννέα διαφορετικούς Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς, γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην ευρύτερη λογική του Κάθετου Διαδρόμου περιλαμβάνονται επίσης η Ουγγαρία και η Σλοβακία.
Αυτό δημιουργεί το λεγόμενο «pancake effect» . Όταν έχεις πολλούς Διαχειριστές και ο καθένας έχει το δικό του τιμολόγιο, τότε για να φτάσει το αέριο στον τελικό προορισμό, στην Ουκρανία από τη μία πλευρά και στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία από την άλλη- η συνολική χρέωση δεν είναι αρκετά ανταγωνιστική σε σχέση με άλλες πιθανές διαδρομές που μπορούν να φέρουν LNG στην Κεντρική Ευρώπη και την Ουκρανία. Πρέπει να είμαστε ανταγωνιστικοί σε σχέση με τους αγωγούς που έρχονται από τη Βόρεια Θάλασσα και τη Γερμανία, όπου έχουν γίνει πολύ μεγάλες επενδύσεις στις σχετικές υποδομές, αλλά και από τις Βαλτικές χώρες και την Πολωνία.
Έχοντας υπόψη όλα αυτά, πέρυσι παρουσιάσαμε στην αγορά ένα συνδυαστικό προϊόν, το οποίο πρότεινε τη διάθεση υπολειπόμενης μη δεσμευμένης δυναμικότητας με μειωμένο τιμολόγιο. Στη συνέχεια, αποφασίσαμε μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι πρέπει να εργαστούμε πάνω σε μια πιο μακροπρόθεσμη λύση. Έτσι, σε στενή συνεργασία με την Κομισιόν με όλους τους Διαχειριστές Συστημάτων Αερίου της Ουκρανίας, της Μολδαβίας, της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Ελλάδας και τις ρυθμιστικές αρχές των εμπλεκόμενων χωρών διαμορφώσαμε ένα προϊόν που έχει υιοθετηθεί και εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ανοίγει το δρόμο για μακροχρόνια δέσμευση δυναμικότητας.
Παράλληλα, εργαστήκαμε και σε ορισμένα άλλα θέματα, που βρίσκονται κάπου ανάμεσα στο hardware και το software. Ένα από αυτά είναι οι ενιαίες προδιαγραφές για την ποιότητα του φυσικού αερίου που μεταφέρεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Έχουμε λοιπόν διαμορφώσει λύση και προς αυτή την κατεύθυνση.
Από εδώ και πέρα, το ζήτημα είναι οι συμμετέχοντες στην αγορά να αναγνωρίσουν τη διαδρομή και να προχωρήσουν σε μακροχρόνιες δεσμεύσεις. Αυτό θα δημιουργήσει πρόσθετες δυνατότητες μείωσης του τιμολογίου, γιατί όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια δέσμευσης δυναμικότητας τόσο φθηνότερο μπορεί να γίνει το τιμολόγιο. Αυτό δημιουργεί επιπλέον δυνατότητα να καταστεί η διαδρομή ανταγωνιστική.
Τα μηνύματα από την αγορά και το κρίσιμο έτος 2027
- Τι μηνύματα έχετε λάβει από τους συμμετέχοντες στην αγορά μετά από τη συμφωνία του Μαρτίου;
Το πραγματικό feedback από την αγορά θα το δούμε στην ετήσια δημοπρασία για τη δέσμευση δυναμικότητας, η οποία θα γίνει την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου.
- Είστε αισιόδοξος για την έκβασή της ;
Πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε πολύ καλά προετοιμασμένοι ώστε το έτος αερίου 2026-2027 να λειτουργήσει (σ.σ. όσον αφορά στον Κάθετο Διάδρομο) ως προπαρασκευαστική χρονιά για το έτος αερίου 2027-2028. Αυτό «κουμπώνει» με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου έως το τέλος του επόμενου έτους. Λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις του Κανονισμού, το πραγματικό τέλος του ρωσικού αερίου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης θα έρθει στο τέλος Σεπτεμβρίου 2027. Με βάση αυτό υπάρχουν τεράστιοι όγκοι ρωσικού φυσικού αερίου που θα πρέπει να αντικατασταθούν από LNG προερχόμενο από αξιόπιστους εταίρους.
Η προσδοκία μου είναι ότι από την 1η Οκτωβρίου 2027 και μετά η αγορά θα χρειαστεί πραγματικά αυτή τη διαδρομή και θα δεσμεύσει δυναμικότητα.
Το πιο σημαντικό, για να γίνει το LNG ανταγωνιστικό, είναι από τη μία πλευρά να υπάρχουν μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας και από την άλλη να υπάρξει συγκέντρωση ζήτησης στην περιοχή. Οι αγορές μας δεν είναι τεράστιες, αν τις συγκρίνουμε με μεγάλες χώρες, και δεν είμαστε τόσο μεγάλοι καταναλωτές σε εθνικό επίπεδο. Αν όμως υπάρξει συντονισμένη κάλυψη των αναγκών LNG κάθε χώρας στην περιοχή, τότε μπορούμε να πετύχουμε οικονομίες κλίμακας.
Αν συνεχίσουμε να λειτουργούμε με αυστηρά εθνικούς όρους, ένα δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα LNG εδώ, μισό δισεκατομμύριο εκεί, τότε παραμένουμε σε μια κατακερματισμένη αγορά που δεν λειτουργεί αποτελεσματικά. Αντίθετα, μπορούμε να πάμε στους μεγάλους παραγωγούς LNG, για παράδειγμα στις ΗΠΑ, και να πούμε: ως περιοχή θέλουμε από κοινού αυτή την ποσότητα. Η ζήτηση μας είναι συγκεντρωμένη. Θέλουμε ένα μακροχρόνιο συμβόλαιο, τουλάχιστον δεκαετούς διάρκειας. Και σε αυτή τη βάση μπορούμε να πετύχουμε καλύτερους όρους.
- Έτσι πιστεύετε ότι θα πετύχουμε καλύτερους όρους;
Ναι, γιατί θα βρισκόμαστε σε καλύτερη διαπραγματευτική θέση. Το οικονομικό και χρηματοδοτικό μοντέλο λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο, ειδικά όταν μιλάμε για νέες μονάδες LNG στις ΗΠΑ και νέα παραγωγή αερίου. Χρειάζεται μακροχρόνια δέσμευση και υψηλότεροι όγκοι. Τότε μπορεί να μειωθεί και η τιμή.
- Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν προχωρήσει τις περισσότερες επενδύσεις που απαιτούνται για την αύξηση της δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν συμφορήσεις σε άλλες χώρες και το τελευταίο διάστημα έχει αναδειχθεί στον δημόσιο διάλογο η ανάγκη ενός μηχανισμού στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση…
Πράγματι, η Ελλάδα και η Βουλγαρία έχουν την ιστορικά καλύτερη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας τα τελευταία 5- 6 χρόνια. Έχουμε κάνει τη δουλειά μας, όπως αναφέρατε. Βεβαίως, υπάρχουν προοπτικές για ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της δυναμικότητας και για αυτό θεωρώ ότι θα απαιτηθεί ακόμα ένας τερματικός σταθμός LNG στην Ελλάδα. Εμείς, ως Bulgartransgaz, έχουμε ήδη εμπειρία από επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα και είμαστε πρόθυμοι να εντοπίσουμε ένα project που θα υποστηρίζεται από την ελληνική κυβέρνηση και από τους συμμετέχοντες στην αγορά και να επενδύσουμε σε αυτό.
- Άρα θα επενδύατε σε ένα δεύτερο FSRU στην Ελλάδα;
Ναι, με βάση το τι θα ζητήσει η αγορά. Γι’ αυτό πιθανότατα έως το τέλος του έτους θα πρέπει να πραγματοποιηθεί ένα δεσμευτικό market test, για να φανεί ποια από τα σχετικά έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη θα υποστηριχθούν από την αγορά μέσω δέσμευσης δυναμικότητας.
Είμαστε έτοιμοι να επενδύσουμε σε ένα τέτοιο project, γιατί πιστεύουμε ακράδαντα ότι υπάρχει ανάγκη. Γιατί όταν το ρωσικό αέριο τελειώσει, ένα μεγάλο μέρος της δυναμικότητας των δύο υφιστάμενων τερματικών (Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη) θα χρησιμοποιείται για την εγχώρια ελληνική αγορά. .
Σε ό,τι αφορά την ανάγκη πρόσθετων έργων υποδομής στον Κάθετο Διάδρομο, με τα σημερινά δεδομένα, για τη μεταφορά αερίου προς Μολδαβία και Ουκρανία δεν υπάρχει ανάγκη για κάποια επένδυση πέρα από αυτές που υλοποιούμε ήδη στη Βουλγαρία για την αναβάθμιση του συστήματός μας και είναι ύψους 300 εκατ. ευρώ. Όταν όμως μιλάμε για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, που αποτελούν επίσης πολύ ενδιαφέρουσες αγορές για LNG, τότε υπάρχει ανάγκη για επενδύσεις στο δίκτυο της Ρουμανίας ή και περαιτέρω.
Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να υπάρξει κοινή προσέγγιση από όλες τις χώρες, σε πολιτικό επίπεδο, σε επίπεδο Διαχειριστών και σε επίπεδο αγοράς. Σήμερα δεν υπάρχουν χρηματοδοτικοί μηχανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε ειδικά προγράμματα για υποδομές φυσικού αερίου ή για την αγορά φυσικού αερίου συνολικά. Θα πρέπει όμως να υπάρξει -και αυτό πρέπει να είναι κοινή μας επιδίωξη- ένα προσωρινό χρηματοδοτικό εργαλείο που θα παρέχει αυτή τη χρηματοδότηση. Ο στόχος είναι να διατηρηθούν τα τιμολόγια σε αυτούς τους διαδρόμους ελκυστικά. Αν δεν υπάρξει επιχορηγούμενη χρηματοδότηση, τότε η επένδυση θα έχει άμεση επίπτωση στο τιμολόγιο και η διαδρομή δεν θα είναι εμπορικά βιώσιμη.
- Βλέπετε την Κομισιόν να είναι δεκτική σε αυτές τις ιδέες; Μέχρι τώρα, υποστηρίζει θεωρητικά τον Κάθετο Διάδρομο και τον έχει συμπεριλάβει στους οκτώ ενεργειακούς διαδρόμους προτεραιότητας της ΕΕ, Εμφανίζεται όμως επιφυλακτική όσον αφορά το ζήτημα της χρηματοδότησης…
Πράγματι, υπάρχει μια επιφυλακτικότητα ως προς την άμεση χρηματοδότηση, παρά το γεγονός ότι σε πολιτικό επίπεδο υπάρχει ισχυρότατη στήριξη στον Κάθετο Διάδρομο. Ίσως όμως ήρθε η ώρα για πρακτικά βήματα.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα, για παράδειγμα με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, δείχνει ότι η Ευρώπη πρέπει να αντιδρά και να προσαρμόζεται γρήγορα στις παγκόσμιες εξελίξεις. Πιστεύω λοιπόν ότι υπάρχει καλή βάση. Για αυτό τονίζω ότι πρέπει να δώσουμε έμφαση στο γεγονός πως δεν μιλάμε για τεράστια νέα έργα. Μιλάμε για ένα υφιστάμενο δίκτυο, για βέλτιστη αξιοποίηση της υφιστάμενης δυναμικότητας και για στοχευμένες παρεμβάσεις εκεί όπου υπάρχουν συμφορήσεις. Σε ορισμένα σημεία πρέπει να γίνουν αναβαθμίσεις ή να προστεθούν παράλληλοι αγωγοί, ώστε να αυξηθεί η δυναμικότητα. Δεν μιλάμε όμως για μεγάλα έργα τύπου Nabucco ή TAP, όπως στο παρελθόν.
Ο ανταγωνισμός των διαδρομών LNG στην Ευρώπη
- Πάντως, δεν είναι μόνο οι χώρες του Κάθετου Διαδρόμου που εργάζονται για την αύξηση της δυναμικότητας των υποδομών αερίου. Το ίδιο κάνει η Πολωνία, η Κροατία, η Λιθουανία. Φαίνεται να εξελίσσεται ένας αγώνας δρόμου σε όλη την Ευρώπη για το ποιος θα προσφέρει πιο ανταγωνιστικούς όρους για να προσελκύσει αμερικανικό LNG…
Από την πλευρά της δικής μας περιοχής, δεν παλεύουμε για να πάρουμε το μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας. Πιστεύω ότι υπάρχει προοπτική για αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου. Αυτό συνδέεται όχι μόνο με το ρόλο του φυσικού αερίου ως μεταβατικού καυσίμου, αλλά και με την ευρωπαϊκή πολιτική για τη μείωση των εκπομπών CO₂. Η Ελλάδα έχει προχωρήσει πάρα πολύ στην απανθρακοποίηση, όμως οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής πρέπει ακόμη να μειώσουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα.
Οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που σήμερα παρέχουν τη βάση για το ηλεκτρικό σύστημα πρέπει να αντικατασταθούν. Αυτή είναι η πρώτη πηγή πιθανής αύξησης της ζήτησης φυσικού αερίου στην περιοχή.
Δεύτερον, όπως ήδη συζητήσαμε, υπάρχει η ανάγκη αντικατάστασης του ρωσικού φυσικού αερίου. Μιλάμε για περίπου 17 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ή και περισσότερα, ρωσικού αερίου που θα πρέπει να αντικατασταθούν.
Τρίτον, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή αυξάνεται συνεχώς. Έχουμε σταθερή αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας λόγω του εξηλεκτρισμού, της ηλεκτροκίνησης και των μεγάλων νέων καταναλωτών που έρχονται στην περιοχή, όπως data centers, gigafactories και άλλες τέτοιες εγκαταστάσεις.
Αν θέλουμε να προσελκύσουμε μεγάλες επενδύσεις, πρέπει να είμαστε έτοιμοι. Ένα μεγάλο gigafactory μπορεί να καταναλώνει έως και 1 GW ηλεκτρικής ισχύος σε σταθερή βάση, 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, 365 ημέρες το χρόνο. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε κάτι που να λειτουργεί παράλληλα με τις ΑΠΕ. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν μπορούν σήμερα να προσφέρουν όλη την απαιτούμενη ενέργεια βάσης, γιατί μπορεί μια ημέρα να έχει αέρα, αλλά να μην έχει ήλιο, ή να μην έχει ούτε ήλιο ούτε αέρα. Στη Βουλγαρία, λόγω εποχικότητας, μπορεί ορισμένες ώρες της ημέρας το 70% ή 80% της ζήτησης να καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές. Αλλά στις πρωινές και βραδινές αιχμές χρειάζεται ενέργεια βάσης.
- Έχετε όμως πυρηνικά στη Βουλγαρία…
Ναι, έχουμε πυρηνικά και έχουμε και νέο πυρηνικό project, πάνω στο οποίο θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε. Όμως ένα πυρηνικό project χρειάζεται χρόνο. Δεν υπάρχει κανένα έργο, ούτε καν με έναν μόνο αντιδραστήρα, που μπορεί να παραδοθεί σε λιγότερο από δέκα χρόνια μετά τη λήψη τελικής επενδυτικής απόφασης. Άρα βλέπω προοπτική για το φυσικό αέριο. Υπάρχει χώρος για κάθε διαδρομή να πάρει μερίδιο της αγοράς.
- Είστε βέβαιος ότι το ρωσικό αέριο θα αποτελέσει παρελθόν για την περιοχή της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης ως τα τέλη του 2027;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαμορφώσει έναν καλό μηχανισμό. Το ζήτημα είναι η εφαρμογή του από τις αρμόδιες εθνικές αρχές σε κάθε χώρα. Στη Βουλγαρία θεωρώ ότι έχουμε έναν καλό μηχανισμό. Πιστεύω ότι ήταν έξυπνη απόφαση να δοθεί αυτή η μεταβατική περίοδος, ώστε όλα να ρυθμιστούν και να δοκιμαστούν στην πράξη. Δεν έχω λοιπόν καμία αμφιβολία ότι ο στόχος θα επιτευχθεί.
Διαβάστε ακόμη
