Η ανάγκη επαναχάραξης της ενεργειακής στρατηγικής της Ευρώπης με όρους ισορροπίας, ανθεκτικότητας και γεωπολιτικής επίγνωσης βρέθηκε στο επίκεντρο της τοποθέτησης του Αλέξανδρου Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade. Από το βήμα του Delphi Economic Forum τόνισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος καθίσταται σήμερα πιο αναγκαίος από ποτέ, ως απάντηση στις διαδοχικές κρίσεις που έχουν αναδιαμορφώσει το ενεργειακό τοπίο της ηπείρου. Όπως ανέδειξε, η εμπειρία των τελευταίων ετών, από την υπερβολική εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο μέχρι τη νέα γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, έχει οδηγήσει την Ευρώπη σε μια κρίσιμη καμπή, αφού η ενεργειακή ασφάλεια ταυτίζεται πλέον άμεσα με την εθνική ασφάλεια.
Ανατρέχοντας στην πρόσφατη ιστορία, επισήμανε ότι η Ευρώπη οδηγήθηκε σε ένα μοντέλο υπερεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, κυρίως λόγω του χαμηλότερου κόστους και της υφιστάμενης δικτυακής υποδομής, επιλογή που τελικά οδήγησε όπως είπε στην εργαλειοποίηση της ενέργειας εις βάρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε, κατά τον ίδιο, σημείο αφύπνισης για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι αντιλήφθηκαν εκ των υστέρων το στρατηγικό λάθος της μονοδιάστατης εξάρτησης.
Στο ήδη επιβαρυμένο αυτό περιβάλλον προστέθηκαν νέοι παράγοντες αστάθειας. Ο πόλεμος στο Ιράν, όπως σημείωσε, άλλαξε εκ νέου τα δεδομένα ως προς την επάρκεια και τη ροή προμηθειών προς την Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα η απομάκρυνση από το ρωσικό αέριο και οι περιορισμοί από άλλους προμηθευτές, όπως το Κατάρ, δημιουργούν ένα πλαίσιο αυξημένων πιέσεων στην προσφορά. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, υπογράμμισε ότι «στην πράξη υπάρχει μία αξιόπιστη πηγή φυσικού αερίου, το LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες», επισημαίνοντας τον ρόλο των ΗΠΑ ως βασικού προμηθευτή σε αυτή τη συγκυρία.
Εξάρχου: Εργαλείο γεωπολιτικής εξισορρόπησης ο Κάθετος Διάδρομος
Ωστόσο, ο Αλέξανδρος Εξάρχου κατέστησε σαφές ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να επαναλάβει το ίδιο λάθος, αντικαθιστώντας μια εξάρτηση με μια άλλη. «Δεν μπορούμε να εξαρτόμαστε από κανέναν», τόνισε, εξηγώντας ότι η στρατηγική πρέπει να εστιάζει στη διατήρηση ισορροπίας μεταξύ διαφορετικών πηγών και μορφών εφοδιασμού, συνδυάζοντας LNG και αγωγούς φυσικού αερίου. Η διαχείριση των εξαρτήσεων, όπως ανέφερε, αποτελεί κεντρικό ζητούμενο για μια Ευρώπη που επιδιώκει να καταστεί ισχυρή και ανταγωνιστική σε ένα περιβάλλον εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στον Κάθετο Διάδρομο, τον οποίο προσδιόρισε ως εργαλείο γεωπολιτικής εξισορρόπησης. Όπως σημείωσε, πέραν της εμπορικής του διάστασης, ο διάδρομος αυτός μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη δημιουργία ενός ισορροπημένου μείγματος προμηθειών στην Ευρώπη, ενισχύοντας τη δυνατότητα πρόσβασης σε πολλαπλές πηγές και περιορίζοντας τους κινδύνους που απορρέουν από μονομερείς εξαρτήσεις.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική αποδίδει και στις μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας φυσικού αερίου, τις οποίες χαρακτήρισε ως βασικό μηχανισμό διασφάλισης σταθερότητας. Όπως ανέφερε, οι συμφωνίες αυτές μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερή ροή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, σε ανταγωνιστικές τιμές, δημιουργώντας ένα πιο προβλέψιμο περιβάλλον για τις αγορές και τις επενδύσεις. Ο συνδυασμός μακροχρόνιων συμβολαίων και υποδομών όπως ο Κάθετος Διάδρομος συνιστά, κατά τον ίδιο, τον βασικό μηχανισμό για τη θωράκιση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου συνέδεσε τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου με την ανάγκη διαμόρφωσης ενός σταθερού πλαισίου μακροχρόνιων συμβάσεων που θα διασφαλίζουν προβλεψιμότητα στις ροές και στις τιμές του φυσικού αερίου. Όπως ανέφερε, η ύπαρξη τέτοιων συμφωνιών αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση των απαιτούμενων επενδύσεων σε υποδομές, καθώς εξασφαλίζει τις αναγκαίες ταμειακές ροές για μεγάλης κλίμακας έργα, όπως αυτά που απαιτούνται για τη διακίνηση ποσοτήτων άνω των 8–10 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
«Ανάγκη για περισσότερα FSRU»
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των υποδομών στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι για την πλήρη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου απαιτείται η ανάπτυξη επιπλέον πλωτών μονάδων επαναεριοποίησης (FSRU), ενδεχομένως και δεύτερης ή τρίτης μονάδας σε βάθος χρόνου, καθώς και η αναβάθμιση των υφιστάμενων αγωγών προς τον Βορρά. Όπως τόνισε, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να προχωρήσουν χωρίς εξάρτηση από κρατικές επιδοτήσεις, εφόσον στηρίζονται σε σταθερές, μακροχρόνιες συμβάσεις, οι οποίες διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των έργων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη γεωγραφική θέση της Ελλάδας, εξηγώντας ότι η χώρα διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που σχετίζεται άμεσα με τη φύση του LNG. «Η Ελλάδα είναι μια χώρα με θάλασσα, και αυτό βοηθά για το LNG, γιατί το LNG χρειάζεται πλοία», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η ναυτιλιακή και γεωγραφική της θέση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να λειτουργήσει ως βασικός κόμβος εισόδου και διανομής φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή.
Με βάση αυτό το πλεονέκτημα, έκανε λόγο για ένα «παράθυρο ευκαιρίας» που ανοίγεται για τη χώρα, το οποίο όμως είναι χρονικά περιορισμένο. Όπως τόνισε, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα, αξιοποιώντας τη θέση της και τον Κάθετο Διάδρομο, να ενισχύσει τη γεωπολιτική της θέση και να συμβάλει στη σταθερότητα της περιοχής. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η ευκαιρία αυτή δεν θα παραμείνει ανοικτή επ’ αόριστον, αλλά αφορά την τρέχουσα συγκυρία και τους αμέσως επόμενους μήνες.
Όπως σχολίασε εφόσον η Ελλάδα καταφέρει να κατοχυρώσει τον ρόλο της μέσα από την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου και των σχετικών υποδομών, θα έχει επιτύχει μια ουσιαστική ενίσχυση των εθνικών της συμφερόντων, ίσως σημαντικότερη από αντίστοιχες πρωτοβουλίες προηγούμενων δεκαετιών. «Δεν πρέπει να χάσουμε αυτή την ευκαιρία», ανέφερε, επισημαίνοντας την ανάγκη έγκαιρων αποφάσεων και συντονισμένων κινήσεων.
«Αγκάθι» η απουσία ενιαίας πολιτικής στην ΕΕ
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη συνολική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας ότι η απουσία ενιαίας πολιτικής σε κρίσιμους τομείς όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα και η δημοσιονομική διαχείριση περιορίζει την ικανότητά της να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις προκλήσεις. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη παραμένει ένα «πείραμα», το οποίο καλείται να εξελιχθεί σε ένα πιο συνεκτικό σύνολο, προκειμένου να μπορεί να ανταγωνιστεί ισχυρές δυνάμεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
«Καμπανάκι» για την έλλειψης προσφοράς LNG στο άμεσο μέλλον
Στο άμεσο μέλλον, προειδοποίησε για τον κίνδυνο σημαντικής έλλειψης προσφοράς LNG στην ευρωπαϊκή αγορά, εκτίμηση που όπως είπε αναμένεται να γίνει αισθητή ήδη από τον επόμενο χειμώνα και να ασκήσει πιέσεις στον πληθωρισμό. Όπως σημείωσε, τέτοιου είδους κρίσεις ενδέχεται να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνοχής, χωρίς όμως να επιλύουν από μόνες τους το διαρθρωτικό πρόβλημα.
Καταλήγοντας, ο Αλέξανδρος Εξάρχου επανέλαβε ότι το «κλειδί» για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται στη διατήρηση ισορροπίας μεταξύ πηγών, στη σύναψη μακροπρόθεσμων συμφωνιών και στην ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών, όπως ο Κάθετος Διάδρομος. Μόνο μέσα από αυτή τη στρατηγική, όπως ανέδειξε, μπορεί να διασφαλιστεί σταθερή και αξιόπιστη τροφοδοσία φυσικού αερίου σε ανταγωνιστικές τιμές, σε ένα περιβάλλον όπου η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της εθνικής ασφάλειας των κρατών.
Διαβάστε ακόμη
